Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.89

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.89

Language
Sanskrit

1.89.1

yayātiruvāca |
ahaṃ yayātirnahuṣasya putraḥ pūroḥ pitā sarvabhūtāvamānāt |
prabhraṃśitaḥ surasiddharṣilokātparicyutaḥ prapatāmyalpapuṇyaḥ ||

1.89.2

ahaṃ hi pūrvo vayasā bhavadbhyastenābhivādaṃ bhavatāṃ na prayuñje |
yo vidyayā tapasā janmanā vā vṛddhaḥ sa pūjyo bhavati dvijānām ||

1.89.3

aṣṭaka uvāca |
avādīstvaṃ vayasā yaḥ pravṛddhaḥ sa vai rājannābhyadhikaḥ kathyate ca |
yo vidyayā tapasā sampravṛddhaḥ sa eva pūjyo bhavati dvijānām ||

1.89.4

yayātiruvāca |
pratikūlaṃ karmaṇāṃ pāpamāhustadvartate'pravaṇe pāpalokyam |
santo'satāṃ nānuvartanti caitadyathā caiṣāmanukūlāstathā''san ||

1.89.5

abhūddhanaṃ me vipulaṃ gataṃ tadviceṣṭamāno nādhigantā tadasmi |
evaṃ pradhāryātmahite niviṣṭo yo vartate sa vijānāti dhīraḥ ||

1.89.6

mahādhano yo yajate suyajñairyaḥ sarvavidyāsu vinītabuddhiḥ |
vedānadhītya tapasā yojya dehaṃ divaṃ samāyātpuruṣo vītamohaḥ ||

1.89.7

na jātahṛṣyenmahatā dhanena vedānadhīyītānahaṅkṛtaḥ syāt |
nānābhāvā bahavo jīvaloke daivadhīnā naṣṭaceṣṭādhikārāḥ |
tattatprāpya na vihanyeta dhīro diṣṭaṃ balīya iti matvātmabuddhyā ||

1.89.8

sukhaṃ hi janturyadi vā'pi duḥkhaṃ daivādhīnaṃ vindate nātmaśaktyā |
tasmāddiṣṭaṃ balavanmanyamāno na sañjvarennāpi hṛṣyetkathañcit ||

1.89.9

duḥkhairna tapyenna sukhaiḥ prahṛṣyetsamena varteta sadaiva dhīraḥ |
diṣṭaṃ balīya iti manyamāno na sañjvarennāpi hṛṣyetkathañcit ||

1.89.10

bhaye na muhyāmyaṣṭakāhaṃ kadācitsantāpo me mānaso nāsti kaścit |
dhātā yathā māṃ vidadhīta loke dhruvaṃ tathā'haṃ bhaviteti matvā ||

1.89.11

saṃsvedajā aṇḍajāścodbhidaśca sarīsṛpāḥ kṛmayo'thāpsu matsyāḥ |
tathāśmanastṛṇakāṣṭhaṃ ca sarve diṣṭakṣaye svāṃ prakṛtiṃ bhajanti ||

1.89.12

anityatāṃ sukhaduḥsvasya buddhvā kasmātsantāpamaṣṭakāhaṃ bhajeyam |
kiṃ kuryāṃ vai kiṃ ca kṛtvā na tapye tasmātsantāpaṃ varjayāmyapramattaḥ ||

1.89.13

vaiśampāyana uvāca |
evaṃ vruvāṇaṃ nṛpatiṃ yayātimathāṣṭakaḥ punarevānvapṛcchat |
mātāmahaṃ sarvaguṇopapannaṃ tatra sthitaṃ svargaloke yathāvat ||

1.89.14

aṣṭaka uvāca |
ye ye lokāḥ pārthivendrapradhānāstvayā bhuktā yaṃ ca kālaṃ yathāvat |
tānme rājanbrūhi sarvānyathāvatkṣetrajñavadbhāṣase tvaṃ hi dharmān ||

1.89.15

yayātiruvāca |
rājā'hamāsamiha sārvabhaumastato lokānmahataścājayaṃ vai |
tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ tato lokaṃ paramasmyabhyupetaḥ ||

1.89.16

tataḥ purīṃ puruhūtasya ramyāṃ sahasradvārāṃ śatayojanāyatām |
adhyāvasaṃ varṣasahasramātraṃ tato lokaṃ paramasmyabhyupetaḥ ||

1.89.17

tato divyamajaraṃ prāpya lokaṃ prajāpaterlokapaterdurāpam |
tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ tato lokaṃ paramasmyabhyupetaḥ ||

1.89.18

sa devadevasya niveśane ca vihṛtya lokānavasaṃ yatheṣṭam |
sampūjyamānastridaśaiḥ samastaistulyaprabhāvadyutirīśvarāṇām ||

1.89.19

tathā''vasaṃ nandane kāmarūpī saṃvatsarāṇāmayutaṃ śatānām |
sahāpsarobhirviharanpuṇyagandhānpaśyannagānpuṣpitāṃścārurūpān ||

1.89.20

tatra sthitaṃ māṃ devasukheṣu saktaṃ kāle'tīte mahati tato'timātram |
dūto devānāmabravīdugrarūpo dhvaṃsetyuccaistriḥplutena svareṇa ||

1.89.21

etāvanme viditaṃ rājasiṃha tato bhraṣṭo'haṃ nandanātkṣīṇapuṇyaḥ |
vāco'śrauṣaṃ cāntarikṣe surāṇāṃ sānukroṃśāḥ śocatāṃ māṃ narendra ||

1.89.22

aho kaṣṭaṃ kṣīṇapuṇyo yayātiḥ patatyasau puṇyakṛtpuṇyakīrtiḥ |
tānabruvaṃ patamānastato'haṃ satāṃ madhye nipateyaṃ kathaṃ nu ||

1.89.23

tairākhyātā bhavatāṃ yajñabhūmiḥ samīkṣya cemāṃ tvaritamupāgato'smi |
havirgandhaṃ deśikaṃ yajñabhūmerdhūmāpāṅgaṃ pratigṛhya pratītaḥ ||

Other recensions (1)