Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.91

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.91

Language
Sanskrit

1.91.1

aṣṭaka uvāca |
carangṛhasthaḥ kathameti dharmānkathaṃ bhikṣuḥ kathamācāryakarmā |
vānaprasthaḥ satpathe sanniviṣṭo bahūnyasminsamprati vedayanti ||

1.91.2

yayātiruvāca |
āhūtādhyāyī gurukarmasvacodyaḥ pūrvotthāyī caramaṃ copaśāyī |
mṛdurdānto dhṛtimānapramattaḥ svādhyāśīlaḥ sidhyati brahmacārī ||

1.91.3

dharmāgataṃ prāpya dhanaṃ yajeta dadyātsadaivātithīnbhojayecca |
anādadānaśca parairadattaṃ saiṣā gṛhasthopaniṣatpurāṇī ||

1.91.4

svavīryajīvī vṛjinānnivṛtto dātā parebhyo na paropatāpī |
tādṛṅmuniḥ siddhimupaiti mukhyāṃ vasannaraṇye niyatāhāraceṣṭaḥ ||

1.91.5

aśilpajīvī guṇavāṃścaiva nityaṃ jitendriyaḥ sarvato viprayuktaḥ |
anokaśāyī laghuralpaprasāraścarandeśānekacaraḥ sa bhikṣuḥ ||

1.91.6

rātryā yayā vā'bhijitāśca lokā bhavanti kāmābhijitāḥ sukhāśca |
tāmeva rātriṃ prayateta vidvānaraṇyasaṃstho bhavituṃ yatātmā ||

1.91.7

daśaiva pūrvāndaśa cāparāṃśca jñātīnathātmānamathaikaviṃśam |
araṇyavāsī sukṛte dadhāti vimucyāraṇye svaśarīradhātūn ||

1.91.8

aṣṭaka uvāca |
katisvideva munayaḥ kati maunāni cāpyuta |
bhavantīti tadācakṣva śrotumicchāmahe vayam ||

1.91.9

yayātiruvāca |
araṇye vasato yasya grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ |
grāme vā vasato'raṇyaṃ sa muniḥ syājjanādhipa ||

1.91.10

aṣṭaka uvāca |
kathaṃsvidvasato'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ |
grāme vā vasato'raṇyaṃ kathaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ ||

1.91.11

yayātiruvāca |
na grāmyamupayuñjīta ya āraṇyo munirbhavet |
tathāsya vasato'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ ||

1.91.12

anagniraniketaścāpyagotracaraṇo muniḥ |
kaupīnācchādanaṃ yāvattāvadicchecca cīvaram ||

1.91.13

yāvatprāṇābhisandhānaṃ tāvadicchecca bhojanam |
tathā'sya vasato grāme'raṇyaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ ||

1.91.14

yastu kāmānparityajya tyaktakarmā jitendriyaḥ |
ātiṣṭhecca munirmaunaṃ sa loke siddhimāpnuyāt ||

1.91.15

dhautadantaṃ kṛttanakhaṃ sadā snātamalaṅkṛtam |
asitaṃ sitakarmāṇaṃ kastamarhati nārcitum ||

1.91.16

tapasā karśitaḥ kṣāmaḥ kṣīṇamāṃsāsthiśoṇitaḥ |
sa ca lokamimaṃ jitvā lokaṃ vijayate param ||

1.91.17

yadā bhavati nirdvandvo munirmaunaṃ samāsthitaḥ |
atha lokamimaṃ jitvā lokaṃ vijayate param ||

1.91.18

āsyena tu yadā'hāraṃ govanmṛgayate muniḥ |
athāsya lokaḥ sarvo'yaṃ so'mṛtatvāya kalpate ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)