Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.192

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 12.192

Language
Sanskrit

12.192.1

bhṛguruvāca |
vānaprasthāḥ khalvaṣi dharmamanusarantaḥ puṇyāni tīrthāni nadīprasravaṇāni suvivikteṣvaraṇyeṣu mṛga-mahiṣa-varāha-śārdūla-vanagajākārṇeṣu tapasyanto'nusañcaranti tyaktagrāmyavastrābhyavahāropabhogā vanyauṣadhi-phala-mūla-parṇaparimitavicitraniyatāhārāḥ sthānāsanino bhūmi-pāṣāṇa-sikatā-śarkarā-vālukābhasmaśāyinaḥ kāśa-kuśa-carma-valkalasaṃvṛtāṅgāḥ keśa-śmaśru-nakha-romadhāriṇo niyatakālopasparśanā askanditakālabalihomānuṣṭhāyinaḥ samitkuśakusumāpahārasammārjanalabdhaviśrāmāḥ śītoṣṇa-varṣa-pavanaviṣṭambhavibhinnasarvatvaco vividhaniyamopayogacaryānuṣṭhānavihitapariśuṣkamāṃsaśoṇitatvagasthibhūtā dhṛtiparāḥ sattvayogāccharīrāṇyudvahante ||

12.192.2

yastvetāṃ niyataścaryāṃ brahmarṣivihitāṃ caret |
sa dehadagnivaddoṣān jayellokāṃśca durjayān ||

12.192.3

parivrājakānāṃ punarācāraḥ - tadyathā vimucyāgni-dhana-kalatra-paribarhaṇaṃ saṅgeṣvātmanaḥ snehapāśānavadhūya parivrajanti |
samaloṣṭhāśmakāñcanāstrivargapravṛtteṣvasaktabuddhayo'rimitrodāsīnānāṃ tulyadarśanāḥ sthāvarajarāyujāṇḍajasvedajodbhijjānāṃ bhūtānāṃ vāṅmanaḥkarmabhiranabhidrohiṇo'niketāḥ parvatapulinavṛkṣa-mūla-devatāyatanānyanucaranto vāsārthamupeyurnagaraṃ grāmaṃ vā nagare pañcarātrikāḥ grāme caikarātrikāḥ praviśya ca prāṇadhāraṇārthaṃ dvijātīnāṃ bhavanānyasaṅkīrṇakarmaṇāmupatiṣṭheyuḥ pātrapatitāyācitabhaikṣyāḥ kāmakrodhadarpalobhamohakārpaṇyadambhaparivādābhimānahiṃsānivṛttā iti ||

12.192.4

abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaścarate muniḥ |
na tasya sarvabhūtebhyo bhayamutpadyate kvacit ||

12.192.5

kṛtvā'gnihotraṃ svaśarīrasaṃsthaṃ śārīramagniṃ svamukhe juhoti |
viprastu bhaikṣyopagatairhavirbhiścitāgnināṃ sa vrajate hi lokam ||

12.192.6

mokṣāśramaṃ yaścarate yathoktaṃ śuciḥ susaṅkalpitamuktabuddhiḥ |
anindhanaṃ jyotiriva praśāntaṃ sa brahmalokaṃ śrayate manuṣyaḥ ||

12.192.7

bharadvāja uvāca |
asmāllokātparo lokaḥ śrūyate nopalabhyate |
tamahaṃ jñātumicchāmi tadbhavānvaktumarhati ||

12.192.8

bhṛguruvāca |
uttare himavatpārśve puṇye sarvaguṇānvite |
puṇyaḥ kṣebhyaśca kāmyaśca sa paro loka ucyate ||

12.192.9

tatra hyapāpakarmāṇaḥ śucayo'tyantanirmalāḥ |
lobhamohaparityaktā mānavā nirupadravāḥ ||

12.192.10

sa svargasadṛśo deśastatra hyuktāḥ śubhā guṇāḥ |
kāle mṛtyuḥ prabhavati spṛśanti vyādhayo na ca ||

12.192.11

na lobhaḥ paradāreṣu svadāranirato janaḥ |
nānyonyaṃ badhyate tatra dravyeṣu ca na vismayaḥ |
paro hyadharmo naivāsti sandeho nāpi jāyate ||

12.192.12

kṛtasya tu phalaṃ tatra pratyakṣamupalabhyate |
pānāsanāśanopetāḥ prāsādabhavanāśrayāḥ ||

12.192.13

sarvakāmairvṛtāḥ keciddhemābharaṇabhūṣitāḥ |
prāṇadhāraṇamātraṃ tu keṣāñcidupapadyate ||

12.192.14

śrameṇa mahatā kecitkurvanti prāṇadhāraṇam |
iha dharmaparāḥ kecitkecinnaikṛtikā narāḥ |
sukhitā duḥkhitaḥ kecinnirdhanā dhanino'pare ||

12.192.15

iha śramo bhayaṃ mohaḥ kṣudhā tīvrā ca jāyate |
lobhaścārthakṛto nṝṇāṃ yena muhyantyapaṇḍitāḥ ||

12.192.16

iha vārtā bahuvidhā dharmādharmasya kāriṇaḥ |
yastadvedobhayaṃ prājñaḥ pāpmanā na sa lipyate ||

12.192.17

sopadhaṃ nikṛtisteyaṃ parīvādo hyasūyitā |
paropaghāto hiṃsā ca paiśunyamanṛtaṃ tathā ||

12.192.18

etānāsevate yastu tapastasya prahīyate |
yastvetānnācaredvidvāṃstapastasya pravardhate ||

12.192.19

iha cintā bahuvidhā dharmādharmasya karmaṇaḥ |
karmabhūmiriyaṃ loke iha kṛtvā śubhāśubham |
śubhaiḥ śubhamavāpnoti tathā'śubhamathānyathā ||

12.192.20

iha prajāpatiḥ pūrvaṃ devāḥ sarṣigaṇāstathā |
iṣṭveṣṭatapasaḥ pūtā brahmalokamupāśritāḥ ||

12.192.21

uttaraḥ pṛthivībhāgaḥ sarvapuṇyatamaḥ śubhaḥ |
ihasthāstatra jāyante ye vai puṇyakṛto janāḥ ||

12.192.22

yadi satkaramṛcchanti tiryagyoniṣu cāpare |
kṣīṇāyuṣastathā cānye naśyanti pṛthivītale ||

12.192.23

anyonyabhakṣaṇāsaktā lobhamohasamanvitāḥ |
ihaiva parivartante na te yāntyuttarāṃ diśam ||

12.192.24

ye gurūnparyupāsante niyatā brahmacāriṇaḥ |
panthānaṃ sarvalokānāṃ vijānanti manīṣiṇaḥ ||

12.192.25

ityukto'yaṃ mayā dharmaḥ saṅkṣipto brahmanirmitaḥ |
dharmādharmau hi lokasya yo vai vetti sa buddhimān ||

12.192.26

bhīṣma uvāca |
ityukto bhṛguṇā rājan bharadvājaḥ pratāpavān |
bhṛguṃ paramadharmātmā vismitaḥ pratyapūjayat ||

12.192.27

eṣa te prasavo rājan jagataḥ samprakīrtitaḥ |
nikhilena mahāprājña kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)