Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.83

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 13.83

Language
Sanskrit

13.83.1

bhīṣma uvāca | ye ca gāṃ samprayacchanti hutaśiṣṭāśinaśca ye |
teṣāṃ satrāṇi yajñāśca nityameva yudhiṣṭhira ||

13.83.2

ṛte dadhighṛteneha na yajñaḥ sampravartate |
tena yajñasya yajñatvamato mūlaṃ ca kathyate ||

13.83.3

dānānāmapi sarveṣāṃ gavāṃ dānaṃ praśasyate |
gāvaḥ śreṣṭhāḥ pavitrāśca pāvanaṃ hyetaduttamam ||

13.83.4

puṣṭyarthametāḥ seveta śāntyarthamapi caiva ha |
payodadhighṛtaṃ cāsāṃ sarvapāpapramocanam ||

13.83.5

gāvastejaḥ paraṃ proktamiha loke paratra ca |
na gobhyaḥ paramaṃ kiñcitpavitraṃ bharatarṣabha ||

13.83.6

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam |
pitāmahasya saṃvāda‌mindrasya ca yudhiṣṭhira ||

13.83.7

parābhūteṣu daityeṣu śakrastribhuvaneśvaraḥ |
prajāḥ samuditāḥ sarvāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ ||

13.83.8

atharṣayaḥ sagandharvāḥ kinnaroragarākṣasāḥ |
devāsurasuparṇāśca prajānāṃ patayastathā ||

13.83.9

paryupāsanta kaunteya kadācidvai pitāmaham |
nāradaḥ parvataścaiva viśvāvasurhahāhuhūḥ ||

13.83.10

divyatāneṣu gāyantaḥ paryupāsanta taṃ prabhum |
tatra divyāni puṣpāṇi prāvahatpavanastadā ||

13.83.11

ājarhrurṛtavaścāpi sugandhīni pṛthak pṛthak |
tasmindevasamāvāye sarvabhūtasamāgame ||

13.83.12

divyavāditrasaṅghuṣṭe divyastrīcāraṇāvṛte |
indraḥ papraccha deveśamabhivādya praṇamya ca ||

13.83.13

devānāṃ bhagavankasmāllokeśānāṃ pitāmaha |
upariṣṭādgavāṃ loka etadicchāmi veditum ||

13.83.14

kiṃ tapo brahmacaryaṃ vā gobhiḥ kṛtamaheśvara |
devānāmupariṣṭādyadvasantyarajasaḥ sukham ||

13.83.15

tataḥ provāca brahmā taṃ śakraṃ balaniṣūdanam |
avajñātāstvayā nityaṃ gāvo balaniṣūdana ||

13.83.16

tena tvamāsāṃ māhātmyaṃ na vetsi śṛṇu yatprabho |
gavāṃ prabhāvaṃ paramaṃ māhātmyaṃ ca surarṣabha ||

13.83.17

yajñāṅgaṃ kathitā gāvo yajña eva ca vāsava |
etābhiśca vinā yajño na varteta kathañcana ||

13.83.18

dhārayanti prajāścaiva payasā haviṣā tathā |
etāsāṃ tanayāścāpi kṛṣiyogamupāsate ||

13.83.19

janayanti ca dhānyāni bījāni vividhāni ca |
tato yajñāḥ pravartante havyaṃ kavyaṃ ca sarvaśaḥ ||

13.83.20

payoda‌dhighṛtaṃ caiva puṇyāścaitāḥ surādhipa |
vahanti vividhānbhārānkṣuttṛṣṇāparipīḍitāḥ ||

13.83.21

munīṃśca dhārayantīha prajāścaivāpi karmaṇā |
vāsavākūṭavāhinyaḥ karmaṇā sukṛtena ca ||

13.83.22

upariṣṭāttato'smākaṃ vasantyetāḥ sadaiva hi |
evaṃ te kāraṇaṃ śakra nivāsakṛtamadya vai ||

13.83.23

gavāṃ devopariṣṭāddhi samākhyātaṃ śatakrato |
etā hi varadattāśca varadāścāpi vāsava ||

13.83.24

surabhyaḥ puṇyakarmiṇyaḥ pāvanāḥ śubhalakṣaṇāḥ |
yadarthaṃ gāṃ gatāścaiva surabhyaḥ surasattama ||

13.83.25

tacca me śṛṇu kārtsnyena vadato balasūdana |
purā devayuge tāta devendreṣu mahātmasu ||

13.83.26

trīঁঁllokānanuśāsatsu viṣṇau garbhatvamāgate |
adityāstapyamānāyāstapo ghoraṃ suduścaram ||

13.83.27

putrārthamamaraśreṣṭha pādenaikena nityadā |
tāṃ tu dṛṣṭvā mahādevīṃ tapyamānāṃ mahattapaḥ ||

13.83.28

dakṣasya duhitā devī surabhī nāma nāmataḥ |
atapyata tapo ghoraṃ hṛṣṭā dharmaparāyaṇā ||

13.83.29

kailāsaśikhare ramye devagandharvasevite |
vyatiṣṭhadekapādena paramaṃ yogamāsthitā ||

13.83.30

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |
santaptāstapasā tasyā devāḥ sarṣimahoragāḥ ||

13.83.31

tatra gatvā mayā sārdhaṃ paryupāsanta tāṃ śubhām |
athāhamabruvaṃ tatra devīṃ tāṃ tapasānvitām ||

13.83.32

kimarthaṃ tapyase devi tapo ghoramanindite |
prītaste'haṃ mahābhāge tapasā'nena śobhane ||

13.83.33

varayasva varaṃ devi dātāsmīti purandara ||

13.83.34

surabhyuvāca |
vareṇa bhagavanmahyaṃ kṛtaṃ lokapitāmaha |
eṣa eva varo me'dya yatprīto'si mamānagha ||

13.83.35

brahmovāca |
tāmevaṃ bruvatīṃ devīṃ surabhi trida‌śeśvara |
pratyabruvaṃ yaddevendra tannibodha śacīpate ||

13.83.36

alobhakāmyayā devi tapasā ca śubhānane |
prasanno'haṃ varaṃ tasmādamaratvaṃ dadāmi te ||

13.83.37

trayāṇāmapi lokānāmupariṣṭānnivatsyasi |
matprasādācca vikhyāto golokaḥ sambhaviṣyati ||

13.83.38

mānuṣeṣu ca kurvāṇāḥ prajāḥ karma śubhāstava |
nivatsyanti mahābhāge sarvā duhitaraśca te ||

13.83.39

manasā cintitā bhogāstvayā vai divyamānuṣāḥ |
yacca sarve sukhaṃ devi tatte sampatsyate śubhe ||

13.83.40

tasyā lokāḥ sahasrākṣa sarvakāmasamanvitāḥ |
na tatra kramate mṛtyurna jarā na ca pāvakaḥ ||

13.83.41

na daivaṃ nāśubhaṃ kiñcidvidyate tatra vāsava |
tatra divyānyaraṇyāni divyāni bhavanāni ca ||

13.83.42

vimānāni suyuktāni kāmagāni ca vāsava |
brahmacaryeṇa tapasā yatnena ca damena ca ||

13.83.43

dānaiśca vividhaiḥ puṇyaistathā tīrthānusevanāt |
tapasā mahatā caiva sukṛtena ca karmaṇā ||

13.83.44

śakyaḥ samāsādayituṃ golokaḥ puṣkarekṣaṇa |
etatte sarvamākhyātaṃ mayā śakrānupṛcchate ||

13.83.45

na te paribhavaḥ kāryo gavāmasurasūdana ||

13.83.46

bhīṣma uvāca | etacchrutvā sahasrākṣaḥ pūjayāmāsa nityadā |
gāścakre vahumānaṃ ca tāsu nityaṃ yudhiṣṭhira ||

13.83.47

etatte sarvamākhyātaṃ pāvanaṃ ca mahādyute |
pavitraṃ paramaṃ cāpi gavāṃ māhātmyamuttamam ||

13.83.48

kīrtitaṃ puruṣavyāghra sarvapāpavimocanam |
ya idaṃ kathayennityaṃ brāhmaṇebhyaḥ samāhitaḥ ||

13.83.49

havyakavyeṣu yajñeṣu pitṛkāryeṣu caiva ha |
sārvakāmikamakṣayyaṃ pitṝṃstasyopatiṣṭhate ||

13.83.50

goṣu bhaktaśca labhate yadyadicchati mānavaḥ |
striyo'pi bhaktā yā goṣu tāśca kāmamavāpnuyuḥ ||

13.83.51

putrārthī labhate putraṃ kanyārthī tāmavāpnuyāt |
dhanārthī labhate vittaṃ dharmārthī dharmamāpnuyāt ||

13.83.52

vidyārthī cāpnuyādvidyāṃ sukhārthī prāpnuyātsukham |
na kiñciddurlabhaṃ caiva gavāṃ bhaktasya bhārata ||

Other recensions (1)