Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.92

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 13.92

Language
Sanskrit

13.92.1

bhīṣma uvāca | tathā nimau pravṛtte tu sarva eva maharṣayaḥ |
pitṛyajñaṃ tu kurvanti vidhidṛṣṭena karmaṇā ||

13.92.2

ṛṣayo dharmanityāstu kṛtvā nivapanānyuta |
tarpaṇaṃ cāpyakurvanta tīrthāmbhobhiryatavratāḥ ||

13.92.3

nivāpairdīyamānaiśca cāturvarṇyena bhārata |
tarpitāḥ pitaro devāstatrānnaṃ jarayanti vai ||

13.92.4

ajīrṇaistvabhihanyante te devāḥ pitṛbhiḥ saha |
somamevābhyapadyanta tadā hyannābhipīḍitāḥ ||

13.92.5

te'bruvansomamāsādya pitaro'jīrṇapīḍitāḥ |
nivāpānnena pīḍyāmaḥ śreyo no'tra vidhīyatām ||

13.92.6

tānsomaḥ pratyuvācātha śreyaścedīpsitaṃ surāḥ |
svayambhūsadanaṃ yāta sa vaḥ śreyobhidhāsyati ||

13.92.7

te somavacanāddevāḥ pitṛbhiḥ saha bhārata |
meruśṛṅge samāsīnaṃ pitāmahamupāgaman ||

13.92.8

pitara ūcuḥ |
nivāpānnena bhagavanbhṛśaṃ pīḍyāmahe vayam |
prasādaṃ kuru no deva śreyo naḥ saṃvidhīyatām ||

13.92.9

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā svayambhūridamabravīt |
eṣa me pārśvato vahniryuṣmacchreyobhidhāsyati ||

13.92.10

agniruvāca |
sahitāstāta bhokṣyāmo nivāpe samupasthite |
jarayiṣyatha cāpyannaṃ mayā sārdhaṃ na saṃśayaḥ ||

13.92.11

etacchrutvā tu pitarastataste vijvarā bhavan |
etasmātkāraṇāccāgneḥ prāktāvaddīyate nṛpa ||

13.92.12

nivapte cāgnipūrvaṃ vai nivāpe puruṣarṣabha |
na brahmarākṣasāstaṃ vai nivāpaṃ dharṣayantyuta ||

13.92.13

rakṣāṃsi cāpavartante sthite deve hutāśane |
pūrvaṃ piṇḍaṃ piturdadyāttato dadyātpitāmahe ||

13.92.14

prapitāmahāya ca tata eṣa śrāddhavidhiḥ smṛtaḥ |
būyāt śrāddhe ca sāvitrīṃ piṇḍe piṇḍe samāhitaḥ ||

13.92.15

somāyeti ca vaktavyaṃ tathā pitṛmateti ca |
rajasvalā ca yā nārī vyaṅgitā karṇayośca yā |
nivāpe nopatiṣṭheta saṅgrāhyā nānyavaṃśajā ||

13.92.16

jalaṃ prataramāṇaśca kīrtayeta pitāmahān |
nadīmāsādya kurvīta pitṝṇāṃ piṇḍatarpaṇam ||

13.92.17

pūrvaṃ svavaṃśajānāṃ tu kṛtvā'dbhistarpaṇaṃ punaḥ |
suhṛtsambandhivargāṇāṃ tato da‌dyājjalāñjalim ||

13.92.18

kalmāṣagoyugenātha yuktena tarato jalam |
pitaro'bhilaṣante vai nāvaṃ cāpyadhirohitāḥ ||

13.92.19

sadā nāvi jalaṃ tajjñāḥ prayacchanti samāhitāḥ |
māsārdhe kṛṣṇapakṣasya kuryānnirvapaṇāni vai ||

13.92.20

puṣṭirāyustathā vīryaṃ śrīścaiva pitṛbhaktitaḥ |
pitāmahaḥ pulastyaśca vasiṣṭhaḥ pulahastathā ||

13.92.21

aṅgirāśca kratuścaiva kaśyapaśca mahānṛṣiḥ |
ete kurukulaśreṣṭha mahāyogeśvarāḥ smṛtāḥ ||

13.92.22

ete ca pitaro rājanneṣa śrāddhavidhiḥ paraḥ |
pretāstu piṇḍasambandhānmucyante tena karmaṇā ||

13.92.23

ityeṣā puruṣaśreṣṭha śrāddhotpattiryathāgamam |
vyākhyātā pūrvanirdiṣṭā dānaṃ vakṣyāmyataḥ param ||

Other recensions (1)