The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.92
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 13.92
- Language
- Sanskrit
13.92.1
bhīṣma uvāca | tathā nimau pravṛtte tu sarva eva maharṣayaḥ |
pitṛyajñaṃ tu kurvanti vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
13.92.2
ṛṣayo dharmanityāstu kṛtvā nivapanānyuta |
tarpaṇaṃ cāpyakurvanta tīrthāmbhobhiryatavratāḥ ||
13.92.3
nivāpairdīyamānaiśca cāturvarṇyena bhārata |
tarpitāḥ pitaro devāstatrānnaṃ jarayanti vai ||
13.92.4
ajīrṇaistvabhihanyante te devāḥ pitṛbhiḥ saha |
somamevābhyapadyanta tadā hyannābhipīḍitāḥ ||
13.92.5
te'bruvansomamāsādya pitaro'jīrṇapīḍitāḥ |
nivāpānnena pīḍyāmaḥ śreyo no'tra vidhīyatām ||
13.92.6
tānsomaḥ pratyuvācātha śreyaścedīpsitaṃ surāḥ |
svayambhūsadanaṃ yāta sa vaḥ śreyobhidhāsyati ||
13.92.7
te somavacanāddevāḥ pitṛbhiḥ saha bhārata |
meruśṛṅge samāsīnaṃ pitāmahamupāgaman ||
13.92.8
pitara ūcuḥ |
nivāpānnena bhagavanbhṛśaṃ pīḍyāmahe vayam |
prasādaṃ kuru no deva śreyo naḥ saṃvidhīyatām ||
13.92.9
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā svayambhūridamabravīt |
eṣa me pārśvato vahniryuṣmacchreyobhidhāsyati ||
13.92.10
agniruvāca |
sahitāstāta bhokṣyāmo nivāpe samupasthite |
jarayiṣyatha cāpyannaṃ mayā sārdhaṃ na saṃśayaḥ ||
13.92.11
etacchrutvā tu pitarastataste vijvarā bhavan |
etasmātkāraṇāccāgneḥ prāktāvaddīyate nṛpa ||
13.92.12
nivapte cāgnipūrvaṃ vai nivāpe puruṣarṣabha |
na brahmarākṣasāstaṃ vai nivāpaṃ dharṣayantyuta ||
13.92.13
rakṣāṃsi cāpavartante sthite deve hutāśane |
pūrvaṃ piṇḍaṃ piturdadyāttato dadyātpitāmahe ||
13.92.14
prapitāmahāya ca tata eṣa śrāddhavidhiḥ smṛtaḥ |
būyāt śrāddhe ca sāvitrīṃ piṇḍe piṇḍe samāhitaḥ ||
13.92.15
somāyeti ca vaktavyaṃ tathā pitṛmateti ca |
rajasvalā ca yā nārī vyaṅgitā karṇayośca yā |
nivāpe nopatiṣṭheta saṅgrāhyā nānyavaṃśajā ||
13.92.16
jalaṃ prataramāṇaśca kīrtayeta pitāmahān |
nadīmāsādya kurvīta pitṝṇāṃ piṇḍatarpaṇam ||
13.92.17
pūrvaṃ svavaṃśajānāṃ tu kṛtvā'dbhistarpaṇaṃ punaḥ |
suhṛtsambandhivargāṇāṃ tato dadyājjalāñjalim ||
13.92.18
kalmāṣagoyugenātha yuktena tarato jalam |
pitaro'bhilaṣante vai nāvaṃ cāpyadhirohitāḥ ||
13.92.19
sadā nāvi jalaṃ tajjñāḥ prayacchanti samāhitāḥ |
māsārdhe kṛṣṇapakṣasya kuryānnirvapaṇāni vai ||
13.92.20
puṣṭirāyustathā vīryaṃ śrīścaiva pitṛbhaktitaḥ |
pitāmahaḥ pulastyaśca vasiṣṭhaḥ pulahastathā ||
13.92.21
aṅgirāśca kratuścaiva kaśyapaśca mahānṛṣiḥ |
ete kurukulaśreṣṭha mahāyogeśvarāḥ smṛtāḥ ||
13.92.22
ete ca pitaro rājanneṣa śrāddhavidhiḥ paraḥ |
pretāstu piṇḍasambandhānmucyante tena karmaṇā ||
13.92.23
ityeṣā puruṣaśreṣṭha śrāddhotpattiryathāgamam |
vyākhyātā pūrvanirdiṣṭā dānaṃ vakṣyāmyataḥ param ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit