Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.95

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 13.95

Language
Sanskrit

13.95.1

yudhiṣṭhira uvāca | yadidaṃ śrāddhakṛtyeṣu dīyate bharatarṣabha |
chatraṃ copānahau caiva kenaitatsampravartitam ||

13.95.2

kathaṃ caitatsamutpannaṃ kimarthaṃ caiva dīyate |
na kevalaṃ śrāddhakṛtye puṇyakeṣvapi dīyate ||

13.95.3

bahuṣvapi nimitteṣu puṇyamāśritya dīyate |
etadvistarato brahman śrotumicchāmi tattvataḥ ||

13.95.4

bhīṣma uvāca | śṛṇu rājannavahitaśchatropānahavistaram |
yathaitatprathitaṃ loke yathā caitatpravartitam ||

13.95.5

yathā cākṣayyatāṃ prāptaṃ puṇyatāṃ ca yathā gatam |
sarvametadaśeṣeṇa pravakṣyāmi narādhipa ||

13.95.6

jamadagneśca saṃvādaṃ sūryasya ca mahātmanaḥ |
purā sa bhagavān sākṣāddha‌nuṣā'krīḍayatprabho ||

13.95.7

sandhāya sandhāya śarāṃścikṣepa kila bhārgavaḥ |
tān kṣiptān reṇukā sarvāṃstasyeṣūndīptatejasaḥ ||

13.95.8

ānīya sā tadā tasmai prādādasakṛdacyuta |
atha tena sa śabdena jyāyāścaiva śarasya ca ||

13.95.9

prahṛṣṭaḥ sampracikṣepa sā ca pratyājahāra tān |
tato madhyāhnamārūḍhe jyeṣṭhāmūle divākare ||

13.95.10

sa sāyakāndvijo muktvā reṇukāmidamabravīt |
gacchānaya viśālākṣi śarānetāndhanuścyutān ||

13.95.11

yāvadetānpunaḥ subhru kṣipāmīti janādhipa |
sā gacchantyantarā chāyāṃ vṛkṣamāśritya bhāminī ||

13.95.12

tasthau tasyā hi santaptaṃ śiraḥ pādau tathaiva ca |
sthitā sā tu muhūrtaṃ vai bhartuḥ śāpabhayācchubhā ||

13.95.13

yayāvānayituṃ bhūyaḥ sāyakānasitekṣaṇā |
pratyājagāma ca śarāṃstānādāya yaśasvinī ||

13.95.14

sā vai khinnā sucārvaṅgī padbhyāṃ duḥkhaṃ niyacchatī |
upā''jagāma bhartāraṃ bhayādbhartuḥ pravepatī ||

13.95.15

sa tāmṛṣistadā kruddho vākyamāha śubhānanām |
reṇuke kiṃ cireṇa tvamāgateti punaḥ punaḥ ||

13.95.16

reṇukovāca |
śirastāvatpradīptaṃ me pādau caiva tapodhana |
suryatejoniruddhā'haṃ vṛkṣacchāyāṃ samāśritā ||

13.95.17

etasmātkāraṇādbrahmaścirāyaitatkṛtaṃ mayā |
etacchrutvā mama vibho mā krudhastvaṃ tapodhana ||

13.95.18

jamada‌gniruvāca |
adyainaṃ dīptakiraṇaṃ reṇuke tava duḥkhadam |
śarairnipātayiṣyāmi suryamastrāgnitejasā ||

13.95.19

bhīṣma uvāca | sa visphārya dhanurdivyaṃ gṛhītvā ca śarānbahūn |
atiṣṭhatsūryamabhito yato yāti tatomukhaḥ ||

13.95.20

atha taṃ prekṣya sannaddhaṃ sūryo'bhyetya tathā'bravīt |
dvijarūpeṇa kaunteya kiṃ te sūryoparādhyate ||

13.95.21

āda‌tte raśmibhiḥ sūryo divi tiṣṭhaṃstatastataḥ |
rasaṃ hṛtaṃ vai varṣāsu pravarṣati divākaraḥ ||

13.95.22

tato'nnaṃ jāyate vipra manuṣyāṇāṃ sukhāvaham |
annaṃ prāṇā iti yathā vedeṣu paripaṭhyate ||

13.95.23

athābhreṣu nigūḍhaśca raśmibhiḥ parivāritaḥ |
saptadvīpānimānbrahmanvarṣeṇābhipravarṣati ||

13.95.24

tatastadauṣadhīnāṃ ca vīrudhāṃ puṣpapatrajam |
sarvaṃ varṣābhinirvṛttamannaṃ sambhavati prabho ||

13.95.25

jātakarmāṇi sarvāṇi vratopanayanāni ca |
godānāni vivāhāśca tathā yajñasamṛddhayaḥ ||

13.95.26

śāstrāṇi dānāni tathā saṃyogā vittasañcayāḥ |
annataḥ sampravartante yathā tvaṃ vettha bhārgava ||

13.95.27

ramaṇīyāni yāvanti yāvadārambhikāṇi ca |
sarvamannātprabhavati viditaṃ kīrtayāmi te ||

13.95.28

sarvaṃ hi vettha vipra tvaṃ yadetatkīrtitaṃ mayā |
prasādaye tvāṃ viprarṣe kiṃ te sūryaṃ nipātya vai ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)

Linked texts (1)