Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 16.3

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 16.3

Language
Sanskrit

16.3.1

vaiśampāyana uvāca |
kālīstrī pāṇḍurairdantaiḥ praviśya hasatī niśi |
striyaḥ svapneṣu muṣṇantī dvārakāṃ paridhāvati ||

16.3.2

agrihotraniketeṣu vāstumadhyeṣu veśmasu |
vṛṣṇyandhakānakhādanta svapne gṛdhrā bhayānakāḥ ||

16.3.3

alaṅkārāśca chatraṃ ca dhvajāśca kavacāni ca |
hriyamāṇānyadṛśyanta rakṣobhiḥ subhayānakaiḥ ||

16.3.4

taccāgnidattaṃ kṛṣṇasya vajranābhamayomayam |
divamācakrame cakraṃ vṛṣṇīnāṃ paśyatāṃ tadā ||

16.3.5

yuktaṃ rathaṃ divyamādityavarṇaṃ hayā haranpaśyato dārukasya |
te sāgarasyopariṣṭādavartanmanojavāścaturo vājimukhyāḥ ||

16.3.6

tālaḥ suparṇaśca mahādhvajau tau supūjitau rāmajanārdanābhyām |
uccairjahrurapsaraso divāniśaṃ vācaścocurgamyatāṃ tīrthayātrā ||

16.3.7

tato jigamiṣantaste vṛṣṇyandhakamahārathāḥ |
sāntaḥpurāstadā tīrthayātrāmaicchannararṣabhāḥ ||

16.3.8

tato bhojyaṃ ca bhakṣyaṃ ca peyaṃ cāndhakavṛṣṇayaḥ |
bahu nānāvidhaṃ cakrurmadya māṃsamanekaśaḥ ||

16.3.9

tataḥ sainikavargāśca niryayurnagarādbahiḥ |
yānairaśvairgajaiścaiva śrīmantastigmatejasaḥ ||

16.3.10

tataḥ prabhāse nyavasanyathoddiṣṭaṃ yathāgṛham |
prabhūtabhakṣyapeyāste sadārā yādavāstadā ||

16.3.11

niviṣṭhāṃstānniśamyātha samudrānte sa yogavit |
jagāmāmantrya tānvīrānuddhavorthaviśāradaḥ ||

16.3.12

taṃ prasthitaṃ mahātmānamabhivādya kṛtāñjalim |
jānanvināśaṃ vṛṣṇīnāṃ naicchadvārayituṃ hariḥ ||

16.3.13

tataḥ kālaparītāste vṛṣṇyandhakamahārathāḥ |
apaśyannuddhavaṃ yātaṃ tejasā''vṛtya rodasī ||

16.3.14

brāhmaṇārtheṣu yatsiddhamannaṃ teṣāṃ mahātmanām |
tadvānarebhyaḥ pradaduḥ surāgandhasamanvitam ||

16.3.15

tatastūryaśatākīrṇaṃ naṭanartakasaṅkulam |
avartata mahāpānaṃ prabhāse tigmatejasām ||

16.3.16

kṛṣṇasya sannidhau rāmaḥ sahitaḥ kṛtavarmaṇā |
apibadyuyudhānaśca gado babhrustathaiva ca ||

16.3.17

tataḥ pariṣado madhye yuyudhāno madotkaṭaḥ |
abravītkṛtavarmāṇamavahāsyāvamanya ca ||

16.3.18

kaḥ kṣatriyo hanyamānaḥ suptānhanyānmṛtāniva |
tanna mṛṣyanti hārdikya yādavā yattvayā kṛtam ||

16.3.19

ityukte yuyudhānena pūjayāmāsa tadvacaḥ |
pradyumro rathināṃ śreṣṭho hārdikyamavamanya ca ||

16.3.20

tataḥ paramasaṅkruddhaḥ kṛtavarmā tamabravīt |
nirdiśanniva sāvajñaṃ tadā savyena pāṇinā ||

16.3.21

bhūriśravāśchinnabāhuryuddhe prāyagatastvamā |
vadhena sunṛśaṃsena kathaṃ vīreṇa pātitaḥ ||

16.3.22

iti tasya vacaḥ śrutvā keśavaḥ paravīrahā |
tiryaksaroṣayā dṛṣṭyā vīkṣāñcakre sa manyumān ||

16.3.23

maṇiḥ syamantakaścaiva yaḥ sa satrājito'bhavat |
tāṃ kathāṃ śrāvayāmāsa sātyakirmadhusūdanam ||

16.3.24

tacchrutvā keśavasyāṅkamagamadrudatī tadā |
satyabhāmā prakupitā kopayantī janārdanam ||

16.3.25

tata utthāya sakrodhaḥ sātyakirvākyamabravīt |
pañcānāṃ draupadeyānāṃ dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinoḥ ||

16.3.26

eṣa gacchāmi padavīṃ satyena ca tathā śape |
sauptike ye ca nihatāḥ suptā yena durātmanā ||

16.3.27

droṇaputrasahāyena pāpena kṛtavarmaṇā |
samāptamāyurasyādya yaśaścaiva sumadhyame ||

16.3.28

ityevamuktvā khaḍgena keśavasya samīpataḥ |
abhidrutya śiraḥ kruddhaściccheda kṛtavarmaṇaḥ ||

16.3.29

tathā'nyānapi nighnantaṃ yuyudhānaṃ samantataḥ |
abhyadhāvaddhṛṣīkeśo vinivārayituṃ tadā ||

16.3.30

ekībhūtāstataḥ sarve kālaparyāyacoditāḥ |
bhojāndhakā mahārāja śaineyaṃ paryavārayan ||

16.3.31

tāndṛṣṭvā patatastūrṇamabhikruddhājjanārdanaḥ |
na cukrodha mahātejā jānankālasya paryayam ||

16.3.32

te tu pānamadāviṣṭāścoditāḥ kāladharmaṇā |
yuyudhānamathābhyaghnannucchiṣṭairbhājanaistadā ||

16.3.33

hanyamāne tu śaineye kruddho rukmiṇinandanaḥ |
tadanantaramāgacchanmokṣayiṣyan śineḥ sutam ||

16.3.34

sa bhojaiḥ saha saṃyuktaḥ sātyakiścāndhakaiḥ saha |
vyāyacchamānau tau vīrau bāhudraviṇaśālinau ||

16.3.35

bahutvānnihatau tatra ubhau kṛṣṇasya paśyataḥ |
hataṃ dṛṣṭvā ca śaineyaṃ putraṃ ca yadunandanaḥ ||

16.3.36

erakānāṃ tato muṣṭiṃ kopājjagrāha keśavaḥ |
tadabhūnmusalaṃ ghoraṃ vajrakalpamayomayam ||

16.3.37

jaghāna kṛṣṇastāṃstena ye ye pramukhato'bhavan |
tato'ndhakāśca bhojāśca śaineyā vṛṣṇayastathā ||

16.3.38

jaghnuranyonyamākrande musalaiḥ kālacoditāḥ |
yasteṣāmerakāṃ kaścijjagrāha kupito nṛpa ||

16.3.39

vajrabhūteva sā rājannadṛśyata tadā vibho |
tṛṇaṃ ca musalībhūtamapi tatra vyadṛśyata ||

16.3.40

brahmadaṇḍakṛtaṃ sarvamiti tadviddhi pārthiva |
avidhyān vidhya te rājan prakṣipanti sma yattṛṇam ||

16.3.41

tadvajrabhūtaṃ musalaṃ vyadṛśyata tadā dṛḍham |
avadhītpitaraṃ putraḥ pitā putraṃ ca bhārata ||

16.3.42

mattāḥ paripatanti sma yodhayantaḥ parasparam |
pataṅgā iva cāgnau te nipetuḥ kukurāndhakāḥ ||

16.3.43

nāsītpalāyane buddhirvadhyamānasya kasyacit |
tatrāpaśyanmahābāhurjānankālasya paryayam ||

16.3.44

musalaṃ samavaṣṭabhya tasthau sa madhusūdanaḥ |
sāmbaṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā cārudeṣṇaṃ ca mādhavaḥ ||

16.3.45

pradyumnaṃ cāniruddhaṃ ca tataścukrodha bhārata |
gadaṃ vīkṣya śayānaṃ ca bhṛśaṃ kopasamanvitaḥ ||

16.3.46

sa niḥśeṣaṃ tadā cakre śārṅgacakragadādharaḥ |
tannighnantaṃ mahātejā babhruḥ parapurañjayaḥ ||

16.3.47

dārukaścaiva dāśārhamūcaturyannibodha tat |
bhagavannihatāḥ sarve tvayā bhūyiṣṭhaśo narāḥ |
rāmasya padamanviccha tatra gacchāma yatra saḥ ||

Other recensions (1)

Linked texts (2)