The Great Epic of the Bhārata dynasty 16.3
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 16.3
- Language
- Sanskrit
16.3.1
vaiśampāyana uvāca |
kālīstrī pāṇḍurairdantaiḥ praviśya hasatī niśi |
striyaḥ svapneṣu muṣṇantī dvārakāṃ paridhāvati ||
16.3.2
agrihotraniketeṣu vāstumadhyeṣu veśmasu |
vṛṣṇyandhakānakhādanta svapne gṛdhrā bhayānakāḥ ||
16.3.3
alaṅkārāśca chatraṃ ca dhvajāśca kavacāni ca |
hriyamāṇānyadṛśyanta rakṣobhiḥ subhayānakaiḥ ||
16.3.4
taccāgnidattaṃ kṛṣṇasya vajranābhamayomayam |
divamācakrame cakraṃ vṛṣṇīnāṃ paśyatāṃ tadā ||
16.3.5
yuktaṃ rathaṃ divyamādityavarṇaṃ hayā haranpaśyato dārukasya |
te sāgarasyopariṣṭādavartanmanojavāścaturo vājimukhyāḥ ||
16.3.6
tālaḥ suparṇaśca mahādhvajau tau supūjitau rāmajanārdanābhyām |
uccairjahrurapsaraso divāniśaṃ vācaścocurgamyatāṃ tīrthayātrā ||
16.3.7
tato jigamiṣantaste vṛṣṇyandhakamahārathāḥ |
sāntaḥpurāstadā tīrthayātrāmaicchannararṣabhāḥ ||
16.3.8
tato bhojyaṃ ca bhakṣyaṃ ca peyaṃ cāndhakavṛṣṇayaḥ |
bahu nānāvidhaṃ cakrurmadya māṃsamanekaśaḥ ||
16.3.9
tataḥ sainikavargāśca niryayurnagarādbahiḥ |
yānairaśvairgajaiścaiva śrīmantastigmatejasaḥ ||
16.3.10
tataḥ prabhāse nyavasanyathoddiṣṭaṃ yathāgṛham |
prabhūtabhakṣyapeyāste sadārā yādavāstadā ||
16.3.11
niviṣṭhāṃstānniśamyātha samudrānte sa yogavit |
jagāmāmantrya tānvīrānuddhavorthaviśāradaḥ ||
16.3.12
taṃ prasthitaṃ mahātmānamabhivādya kṛtāñjalim |
jānanvināśaṃ vṛṣṇīnāṃ naicchadvārayituṃ hariḥ ||
16.3.13
tataḥ kālaparītāste vṛṣṇyandhakamahārathāḥ |
apaśyannuddhavaṃ yātaṃ tejasā''vṛtya rodasī ||
16.3.14
brāhmaṇārtheṣu yatsiddhamannaṃ teṣāṃ mahātmanām |
tadvānarebhyaḥ pradaduḥ surāgandhasamanvitam ||
16.3.15
tatastūryaśatākīrṇaṃ naṭanartakasaṅkulam |
avartata mahāpānaṃ prabhāse tigmatejasām ||
16.3.16
kṛṣṇasya sannidhau rāmaḥ sahitaḥ kṛtavarmaṇā |
apibadyuyudhānaśca gado babhrustathaiva ca ||
16.3.17
tataḥ pariṣado madhye yuyudhāno madotkaṭaḥ |
abravītkṛtavarmāṇamavahāsyāvamanya ca ||
16.3.18
kaḥ kṣatriyo hanyamānaḥ suptānhanyānmṛtāniva |
tanna mṛṣyanti hārdikya yādavā yattvayā kṛtam ||
16.3.19
ityukte yuyudhānena pūjayāmāsa tadvacaḥ |
pradyumro rathināṃ śreṣṭho hārdikyamavamanya ca ||
16.3.20
tataḥ paramasaṅkruddhaḥ kṛtavarmā tamabravīt |
nirdiśanniva sāvajñaṃ tadā savyena pāṇinā ||
16.3.21
bhūriśravāśchinnabāhuryuddhe prāyagatastvamā |
vadhena sunṛśaṃsena kathaṃ vīreṇa pātitaḥ ||
16.3.22
iti tasya vacaḥ śrutvā keśavaḥ paravīrahā |
tiryaksaroṣayā dṛṣṭyā vīkṣāñcakre sa manyumān ||
16.3.23
maṇiḥ syamantakaścaiva yaḥ sa satrājito'bhavat |
tāṃ kathāṃ śrāvayāmāsa sātyakirmadhusūdanam ||
16.3.24
tacchrutvā keśavasyāṅkamagamadrudatī tadā |
satyabhāmā prakupitā kopayantī janārdanam ||
16.3.25
tata utthāya sakrodhaḥ sātyakirvākyamabravīt |
pañcānāṃ draupadeyānāṃ dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinoḥ ||
16.3.26
eṣa gacchāmi padavīṃ satyena ca tathā śape |
sauptike ye ca nihatāḥ suptā yena durātmanā ||
16.3.27
droṇaputrasahāyena pāpena kṛtavarmaṇā |
samāptamāyurasyādya yaśaścaiva sumadhyame ||
16.3.28
ityevamuktvā khaḍgena keśavasya samīpataḥ |
abhidrutya śiraḥ kruddhaściccheda kṛtavarmaṇaḥ ||
16.3.29
tathā'nyānapi nighnantaṃ yuyudhānaṃ samantataḥ |
abhyadhāvaddhṛṣīkeśo vinivārayituṃ tadā ||
16.3.30
ekībhūtāstataḥ sarve kālaparyāyacoditāḥ |
bhojāndhakā mahārāja śaineyaṃ paryavārayan ||
16.3.31
tāndṛṣṭvā patatastūrṇamabhikruddhājjanārdanaḥ |
na cukrodha mahātejā jānankālasya paryayam ||
16.3.32
te tu pānamadāviṣṭāścoditāḥ kāladharmaṇā |
yuyudhānamathābhyaghnannucchiṣṭairbhājanaistadā ||
16.3.33
hanyamāne tu śaineye kruddho rukmiṇinandanaḥ |
tadanantaramāgacchanmokṣayiṣyan śineḥ sutam ||
16.3.34
sa bhojaiḥ saha saṃyuktaḥ sātyakiścāndhakaiḥ saha |
vyāyacchamānau tau vīrau bāhudraviṇaśālinau ||
16.3.35
bahutvānnihatau tatra ubhau kṛṣṇasya paśyataḥ |
hataṃ dṛṣṭvā ca śaineyaṃ putraṃ ca yadunandanaḥ ||
16.3.36
erakānāṃ tato muṣṭiṃ kopājjagrāha keśavaḥ |
tadabhūnmusalaṃ ghoraṃ vajrakalpamayomayam ||
16.3.37
jaghāna kṛṣṇastāṃstena ye ye pramukhato'bhavan |
tato'ndhakāśca bhojāśca śaineyā vṛṣṇayastathā ||
16.3.38
jaghnuranyonyamākrande musalaiḥ kālacoditāḥ |
yasteṣāmerakāṃ kaścijjagrāha kupito nṛpa ||
16.3.39
vajrabhūteva sā rājannadṛśyata tadā vibho |
tṛṇaṃ ca musalībhūtamapi tatra vyadṛśyata ||
16.3.40
brahmadaṇḍakṛtaṃ sarvamiti tadviddhi pārthiva |
avidhyān vidhya te rājan prakṣipanti sma yattṛṇam ||
16.3.41
tadvajrabhūtaṃ musalaṃ vyadṛśyata tadā dṛḍham |
avadhītpitaraṃ putraḥ pitā putraṃ ca bhārata ||
16.3.42
mattāḥ paripatanti sma yodhayantaḥ parasparam |
pataṅgā iva cāgnau te nipetuḥ kukurāndhakāḥ ||
16.3.43
nāsītpalāyane buddhirvadhyamānasya kasyacit |
tatrāpaśyanmahābāhurjānankālasya paryayam ||
16.3.44
musalaṃ samavaṣṭabhya tasthau sa madhusūdanaḥ |
sāmbaṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā cārudeṣṇaṃ ca mādhavaḥ ||
16.3.45
pradyumnaṃ cāniruddhaṃ ca tataścukrodha bhārata |
gadaṃ vīkṣya śayānaṃ ca bhṛśaṃ kopasamanvitaḥ ||
16.3.46
sa niḥśeṣaṃ tadā cakre śārṅgacakragadādharaḥ |
tannighnantaṃ mahātejā babhruḥ parapurañjayaḥ ||
16.3.47
dārukaścaiva dāśārhamūcaturyannibodha tat |
bhagavannihatāḥ sarve tvayā bhūyiṣṭhaśo narāḥ |
rāmasya padamanviccha tatra gacchāma yatra saḥ ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Svapnacintāmaṇi — Jagaddēva, Sanskrit