The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.101
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.101
- Language
- Sanskrit
3.101.1
lomaśa uvāca |
tataḥ sa vajrī balibhirdaivatairabhirakṣitaḥ |
āsasāda tato vṛtraṃ sthitamāvṛtya rodasī ||
3.101.2
kālakeyairmahākāyaiḥ samantādabhirakṣitam |
samudyatapraharaṇaiḥ saśṛṅgairiva parvataiḥ ||
3.101.3
tato yuddhaṃ samabhavaddevānāṃ dānavaiḥ saha |
muhūrtaṃ bharataśreṣṭha lokatrāsakaraṃ mahat ||
3.101.4
udyatapratipiṣṭānāṃ khaḍgānāṃ vīrabāhubhiḥ |
āsītsutumulaḥ śabdaḥ śarīreṣvabhipātyatām ||
3.101.5
śirobhiḥ prapatadbhiścāpyantarikṣānmahītalam |
tālairiva mahārāja vṛntādbhraṣṭairadṛśyata ||
3.101.6
te hemakavacā bhūtvā kāleyāḥ parighāyudhāḥ |
tridaśānabhyavartanta dāvadagdhā ivādrayaḥ ||
3.101.7
teṣāṃ vegavatāṃ vegaṃ sābhimānaṃ pradhāvatām |
na śekustridaśāḥ soḍhuṃ te bhagnāḥ prādravanbhayāt ||
3.101.8
tāndṛṣṭvā dravato bhītānsahasrākṣaḥ purandaraḥ |
vṛtre vivardhamāne ca kaśmalaṃ mahadāviśat ||
3.101.9
kāleyabhayasantrasto devaḥ sākṣātpurandaraḥ |
jagāma śaraṇaṃ śīghraṃ taṃ tu nārāyaṇaṃ prabhum ||
3.101.10
taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ |
svatejo vyadadhacchakre balamasya vivardhayan ||
3.101.11
viṣṇunā gopitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇāstataḥ |
sarve tejaḥ samādadhyustathā brahmarṣayo'malāḥ ||
3.101.12
sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha |
ṛṣibhiśca mahābhāgairbalavānsamapadyata ||
3.101.13
jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu nanāda vṛtro mahato ninādān |
tasya praṇādena dharā diśaśca khaṃ dyaurnagāścāpi cacāla sarvam ||
3.101.14
tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam |
bhaye nimagnastvarito mumoca vajraṃ mahattasya vadhāya rājan ||
3.101.15
sa śakravajrābhihataḥ papāta mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī |
yathā mahāśailavaraḥ purastātsa mando viṣṇukarādvimuktaḥ ||
3.101.16
tasminhate daityavare bhayārtaḥ śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum |
vajraṃ sa mene na karādvimuktaṃ vṛtraṃ bhayāccāpi hataṃ na mene ||
3.101.17
sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā maharṣayaścendramabhiṣṭuvantaḥ |
sarvāṃśca daityāṃstvaritāḥ sametya jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān ||
3.101.18
taistrāsyamānāstridaśaiḥ sametaiḥ samudramevāviviśurbhayārtāḥ |
praviśya caivodadhimaprameyaṃ jhaṣākulaṃ nakrasamākulaṃ ca ||
3.101.19
tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrustrailokyanāśārthamabhismayantaḥ |
tatra sma kecinmatiniścayajñāstāṃstānupāyānupavarṇayanti ||
3.101.20
teṣāṃ tu tatra kramakālayogāddhorā matiścintayatāṃ babhūva |
ye santi vidyātapasopapannāsteṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ ||
3.101.21
lokā hi sarve tapasā dhriyante tasmāttvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya |
ye santi kecicca vasundharāyāṃ tapasvino dharmavidaśca tajjñāḥ ||
3.101.22
teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣiprameva teṣu pranaṣṭeṣu jagatpranaṣṭam |
evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ ||
3.101.23
durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma ||
Commentaries (5)
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (1)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit