Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.184

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.184

Language
Sanskrit

3.184.1

vaiśampāyana uvāca |
mārkaṇḍeyaṃ mahātmānamūcuḥ pāṇḍusutāstadā |
māhātmyaṃ dvijamukhyānāṃ śrotumicchāma kathyatām ||

3.184.2

evamuktaḥ sa bhagavān mārkaṇḍeyo mahātapāḥ |
uvāca sumahātejāḥ sarvaśāstraviśāradaḥ ||

3.184.3

mārkaṇḍeya uvāca |
haihayānāṃ kulakaro rājā parapurañjayaḥ |
kumāro rūpasampanno mṛgayāṃ vyacaradbalī ||

3.184.4

caramāṇastu so'raṇye tṛṇavīrutsamāvṛte |
kṛṣṇājinottarāsaṅgaṃ dadarśa sunimantike ||

3.184.5

sa tena nihato'raṇye manyamānena vai mṛgam |
vyathitaḥ karma tat kṛtvā śokopahatacetanaḥ ||

3.184.6

jagāma haihayānāṃ vai sakāśaṃ prathitātmanām |
rājñāṃ rājīvanetro'sau kumāraḥ pṛthivīpatiḥ |
teṣāṃ ca tadyathāvṛttaṃ kathayāmāsa vai tadā ||

3.184.7

taṃ cāpi hiṃsitaṃ tāta muniṃ mūlaphalāśinam |
śrutvā dṛṣṭvā ca te tatra babhūvurdīnamānasāḥ ||

3.184.8

kasyāyamiti te sarve mārgamāṇāstatastataḥ |
jagmuścāriṣṭanemno'tha tārkṣyasyāśramamañjasā ||

3.184.9

te'bhivādya mahātmānaṃ taṃ muniṃ niyatavratam |
tasthuḥ sarve sa tu munisteṣāṃ pūjāmathāharat ||

3.184.10

te tamūcurmahātmānaṃ na vayaṃ satkriyāṃ mune |
tvatto'rhāḥ karmadoṣeṇa brāhmaṇo hiṃsito hi naḥ ||

3.184.11

tānabravīt sa viprarṣiḥ kathaṃ vo brāhmaṇo hataḥ |
kva cāsau brūta sahitāḥ paśyadhvaṃ me tapobalam ||

3.184.12

te tu tat sarvamakhilamākhyāyāsmai yathātatham |
nāpaśyaṃstamṛṣiṃ tatra gatāsuṃ te samāgatāḥ ||

3.184.13

anveṣamāṇāḥ savrīḍāḥ svapnavadgatacetanāḥ |
tānabravīttatra munistārkṣyaḥ parapurañjayaḥ ||

3.184.14

syādayaṃ brāhmaṇaḥ so'tha yuṣmābhiryo vināśitaḥ |
putro hyayaṃ mama nṛpāstapobalasamanvitaḥ ||

3.184.15

te ca dṛṣṭvaiva tamṛṣiṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ |
mahadāścaryamiti vai te bruvāṇā mahīpate ||

3.184.16

mṛto hyayamupānītaḥ kathaṃ jīvitamāptavān |
kimetattapaso vīryaṃ yenāyaṃ jīvitaḥ punaḥ ||

3.184.17

śrotumicchāmahe vipra yadi śrotavyamityuta |
sa tānuvāca nāsmākaṃ mṛtyuḥ prabhavate nṛpāḥ ||

3.184.18

kāraṇaṃ vaḥ pravakṣyāmi hetuyogasamāsataḥ |
satyamevābhijānīmo nānṛte kurmahe manaḥ |
svadharmamanutiṣṭhāmastasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ ||

3.184.19

yadbrāhmaṇānāṃ kuśalaṃ tadeṣāṃ kathayāmahe |
naiṣāṃ duścaritaṃ brūmastasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ ||

3.184.20

atithīnannapānena bhṛtyānatyaśanena ca |
sambhojya śeṣamaśnīmastasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ ||

3.184.21

kṣāntā dāntāḥ kṣamāśīlāstīrthadānaparāyaṇāḥ |
puṇyadeśanivāsācca tasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ |
tejasvideśavāsācca tasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ ||

3.184.22

etadvai leśamātraṃ vaḥ samākhyātaṃ vimatsarāḥ |
gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve na pāṇadbhayamasti vaḥ ||

3.184.23

evamastviti te sarve pratipūjya mahāmunim |
svadeśamagaman hṛṣṭā rājāno bharatarṣabha ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)