Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.269

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.269

Language
Sanskrit

3.269.1

vaiśampāyana uvāca |
tato diśaḥ sampravihṛtya pārthā mṛgān varāhān mahiṣāṃśca hatvā |
dhanurdharāḥ śreṣṭhatamāḥ pṛthivyāṃ pṛthakcarantaḥ sahitā babhūvuḥ ||

3.269.2

tato mṛgavyālagaṇānukīrṇaṃ mahāvanaṃ tadvihagopaghuṣṭam |
bhrātṝṃśca tānabhyavadadyudhiṣṭhiraḥ śrutvā giro vyāharatāṃ mṛgāṇām ||

3.269.3

ādityadīptāṃ diśamabhyupetya mṛgā dvijāḥ krūramime vadanti |
āyāsamagraṃ prativedayanto mahāvanaṃ śatrubhirbādhyamānam ||

3.269.4

kṣipraṃ nivartadhvamalaṃ mṛgairnau mano hi me dūyati dahyate ca |
buddhiṃ samācchādya ca me samanyurudbhūyate prāṇapatiḥ śarīre ||

3.269.5

saraḥ suparṇena hṛtoragaṃ yathā rāṣṭraṃ yathā'rājakamāttalakṣmi |
evaṃvidhaṃ me pratibhāti kāmyakaṃ śauṇḍairyathā pītarasaśca kumbhaḥ ||

3.269.6

te saindhavairatyanilogravegairmahājavairvājibhiruhyamānāḥ |
yuktairbṛhadbhiḥ surathairnṛvīrāstadā''śramāyābhimukhā babhūvuḥ ||

3.269.7

teṣāṃ tu gomāyuranalpaghoṣo nivartatāṃ vāmamupetya pārśvam |
pravyāharat tat pravimṛśya rājā provāca bhīmaṃ ca dhanañjayaṃ ca ||

3.269.8

yathā vadatyeṣa vihīnayoniḥ śālāvṛko vāmamupetya pārśvam |
suvyaktamasmānavamanya pāpaiḥ kṛto'bhimardaḥ kurubhiḥ prasahya ||

3.269.9

ityeva te tadvanamāviśanto mahatyaraṇye mṛgayāṃ caritvā |
bālāmapaśyanta tadā rudantīṃ dhātreyikāṃ preṣya vadhūṃ priyāyāḥ ||

3.269.10

tāmindrasenastvarito'bhisṛtya rathādavaplutya tato'bhyadhāvat |
provāca caināṃ vacanaṃ narendra dhātreyikāmantitarastadānīm ||

3.269.11

kiṃ rodiṣi tvaṃ patitā dharaṇyāṃ kiṃ te mukhaṃ śuṣyati dīnavarṇam |
kaccinna pāpaiḥ sunṛśaṃsakṛdbhiḥ pramāthitā draupadī rājaputrī ||

3.269.12

acintyarūpā suviśālanetrā śarīratulyā kurupuṅgavānām |
yadyeva devī pṛthivīṃ praviṣṭā divaṃ prapannā'pyathavā samudram ||

3.269.13

tasyā gamiṣyanti pade hi pārthā yathā hi santapyati dharmaputraḥ |
ko hīdṛśānāmarimardanānāṃ kleśakṣamānāmaparājitānām ||

3.269.14

prāṇaiḥ samāmiṣṭatamāṃ jihīrṣedanuttamaṃ ratnāmiva pramūḍhaḥ |
na budhyate nāthavatīmihādya bahiśvaraṃ hṛdayaṃ pāṇḍavānām ||

3.269.15

kasyādya kāyaṃ pratibhidya ghorā mahīṃ pravekṣyanti śitāḥ śarāgryāḥ |
mā tvaṃ śucastāṃ prati bhīru viddhi yathā'dya kṛṣṇā punareṣyatīti ||

3.269.16

nihatya sarvān dviṣataḥ samagrān pārthāḥ sameṣyantyatha yājñasenyā |
athābravīccārumukhaṃ vimṛśya dhātreyikā sārathimindrasenam ||

3.269.17

jayadrathenāpahṛtā pramathya pañcandrakalpān paribhūya kṛṣṇā |
tiṣṭhanti varmāni navānyamūni vṛkṣāśca na mlānti tathaiva bhagnāḥ ||

3.269.18

āvartayadhvaṃ hyanuyāta śītraṃ na dūrayātaiva hi rājaputrī |
sannahyadhvaṃ sarva evendrakalpā mahānti cārūṇi ca daṃśanāni ||

3.269.19

gṛhṇīta cāpāni mahādhanāni śarāṃśca śīghraṃ padavīṃ caradhvam |
purā hi nirbhartsanadaṇḍamohitā pramohacittā vadanena śuṣyatā ||

3.269.20

dadāti kasmaicidanarhate tanuṃ varājyapūrṇāmiva bhasmani srucam |
purā tuṣāgnāviva hūyate haviḥ purā śmaśāne stragivāpavidhdyate ||

3.269.21

purā ca somo'dhvarago'valihyate śunā yathā viprajane pramohite |
mahatyaraṇye mṛgayāṃ caritvā purā śṛgālo nalinīṃ vigāhate ||

3.269.22

mā vaḥ priyāyāḥ sunasaṃ sulocanaṃ candraprabhācchaṃ vadanaṃ prasannam |
spṛśyācchubhaṃ kaścidakṛtyakārī śvā vai puroḍāśamivādhvarastham |
etāni varmānyanuyāta śīghraṃ mā vaḥ kālaḥ kṣipramihātyagādvai ||

3.269.23

yudhiṣṭhira uvāca |
bhadre pratikrāma niyaccha vācaṃ mā'smatsakāśe paruṣāṇyavocaḥ |
rājāno vā yadi vā rājaputrā balena mattā vañcanāṃ prāpnuvanti ||

3.269.24

vaiśampāyana uvāca |
etāvaduktvā prayayurhi śīghraṃ tānyeva vartmānyanuvartamānāḥ |
muhurmuhurvyālavaducchvalanto jyāṃ vikṣipantaśca mahādhanurbhyaḥ ||

3.269.25

tato'paśyaṃstasya sainyasya reṇumudbhūtaṃ vai vājikhurapraṇunnam |
padātīnāṃ madhyagataṃ ca dhaumyaṃ vikrośantaṃ bhīmamabhidraveti ||

3.269.26

te sāntvya dhaumyaṃ paridīnasattvāḥ sukhaṃ bhavānetviti rājaputrāḥ |
śyenā yathaivāmiṣasamprayuktā javena tat sainyamathābhyadhāvan ||

3.269.27

teṣāṃ mahendropamavikramāṇāṃ saṃrabdhānāṃ gharṣaṇādyājñasenyāḥ |
krodhaḥ prajajvāla jayadrathaṃ ca dṛṣṭvā priyāṃ tasya rathe sthitāṃ ca ||

3.269.28

pracukruśuścāpyatha sindhurājaṃ vṛkodaraścaiva dhanañjayaśca |
yamau ca rājā ca mahādhanurdharāstasto diśaḥ sammumuhuḥ pareṣām ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)