The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.281
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.281
- Language
- Sanskrit
3.281.1
mārkaṇḍeya uvāca |
tatastāṃ bhartṛśokārtāṃ dīnāṃ malinavāsasam |
maṇiśeṣābhyalaṅkārāṃ rudatīṃ ca pativratām ||
3.281.2
rākṣasībhirupāsyantīṃ samāsīnāṃ śilātale |
rāvaṇaḥ kāmabāṇārtho dadarśopasasarpa ca ||
3.281.3
devadānavagandharvayakṣakimpuruṣairyudhi |
ajito'śokavanikāṃ yayau kandarpapīḍitaḥ ||
3.281.4
divyāmbaradharaḥ śrīmān sumṛṣṭamāṇakuṇḍalaḥ |
vicitramālyamukuṭo vasanta iva mūrtimān ||
3.281.5
na kalpavṛkṣasadṛśo yatnādapi vibhūṣitaḥ |
smaśānacaityadrumavadbhūṣito'pi bhayaṅkaraḥ ||
3.281.6
sa tasyāstanumadhyāyāḥ samīpe rajanīcaraḥ |
dadṛśe rohiṇīmetya śanaiścara iva grahaḥ ||
3.281.7
sa tāmāmantrya suśroṇīṃ puṣpaketuśarāhataḥ |
idamityabravīdvākyaṃ trastāṃ rauhīmivābalām ||
3.281.8
sīte paryāptametāvatkṛto bharturanugrahaḥ |
prasādaṃ kuru tanvaṅgi kriyatāṃ parikarma te ||
3.281.9
bhajasva māṃ varārohe mahārhābharaṇāmbarā |
bhava me sarvanārīṇāmuttamā varavarṇinī ||
3.281.10
santi me devakanyāśca gandharvāṇāṃ ca yoṣitaḥ |
santi dānavakanyāśca daityānāṃ cāpi yoṣitaḥ ||
3.281.11
caturdaśa piśācānāṃ koṭyo me vacane sthitāḥ |
dvistāvat puruṣādānāṃ rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām ||
3.281.12
tato me triguṇā yakṣā ye madvacanakāriṇaḥ |
kecideva dhanādhyakṣaṃ bhrātaraṃ me samāśritāḥ ||
3.281.13
gandharvāpsaraso bhadre māmāpānagataṃ sadā |
upatiṣṭhanti vāmoru yathaiva bhrātaraṃ mama ||
3.281.14
putro'hamapi viprarṣeḥ sākṣādviśravaso muneḥ |
pañcamo lokapālānāmiti me prathitaṃ yaśaḥ ||
3.281.15
divyāni bhakṣyabhojyāni pānāni vividhāni ca |
yathaiva tridaśeśasya tathaiva mama bhāvini ||
3.281.16
kṣīyatāṃ duṣkṛtaṃ karma vanavāsakṛtaṃ tava |
bhāryā me bhava suśroṇi yathā mandodarī tathā ||
3.281.17
ityuktā tena vaidehī parivṛtya śubhānanā |
tṛṇamantarataḥ kṛtvā tamuvāca niśācaram ||
3.281.18
āśivenātivāmorūrajasraṃ netravāriṇā |
stanāvapatitau bālā saṃhatāvabhivarṣatī ||
3.281.19
uvāca vākyaṃ taṃ kṣudraṃ vaidehī patidevatā |
asakṛdvadato vākyamīdṛśaṃ rākṣaseśvara ||
3.281.20
viṣādayuktametat te mayā śrutamabhāgyayā |
tadbhadrasukha bhadraṃ te mānasaṃ vinivartyatām ||
3.281.21
paradārā'smyalabhyā ca satataṃ ca pativratā |
na caivopayikī bhāryā mānuṣī kṛpaṇā tava ||
3.281.22
vivaśāṃ dharṣayitvā ca kāṃ tvaṃ prītimavāpsyasi |
prajāpatisamo vipro brahmayoniḥ pitā tava ||
3.281.23
na ca pālayase dharmaṃ lokapālasamaḥ katham |
bhrātaraṃ rājarājānaṃ maheśvarasakhaṃ prabhum ||
3.281.24
dhaneśvaraṃ vyapadiśan kathaṃ tviha na lajjase |
ityuktvā prārudat sītā kampayantī payodharau ||
3.281.25
śirodharāṃ ca tanvaṅgī mukhaṃ pracchādya vāsasā |
tasyā rudatyā bhāvinyā dīrghā veṇī susaṃyatā ||
3.281.26
dadṛśe svasitā snigdhā kālī vyālīva mūrdhani |
śrutvā tadrāvaṇo vākyaṃ sītayoktaṃ suniṣṭhuram ||
3.281.27
pratyākhyāto'pi durmedhāḥ punarevābravīdvacaḥ |
kāmamaṅgāni me sīte dunotu makaradhvajaḥ ||
3.281.28
na tvāmakāmāṃ suśroṇīṃ sameṣye cāruhāsinīm |
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yattvamadyāpi mānuṣam ||
3.281.29
āhārabhūtamasmākaṃ rāmamevānurudhyase ||
3.281.30
ityuktvā tāmanindyāṅgīṃ sa rākṣasamaheśvaraḥ |
tatraivāntarhito bhūtvā jagāmābhimatāṃ diśam ||
3.281.31
rākṣasībhiḥ parivṛtā vaidehī śokakarśitā |
sevyamānā trijaṭayā tatraiva nyavasat tadā ||
Commentaries (5)
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Nandipurāṇa — Sanskrit
- Rāmopākhyāna — Vyāsa, Sanskrit