Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.296

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.296

Language
Sanskrit

3.296.1

mārkaṇḍeya uvāca |
tataḥ kāle bahutithe vyatikrānte kadācana |
prāptaḥ sa kālo martavyaṃ yatra satyavatā nṛpa ||

3.296.2

gaṇayantyāśca sāvitryā divase divase gate |
yadvākyaṃ nāradenoktaṃ vartate hṛdi nityaśaḥ ||

3.296.3

caturthe'hani martavyamiti sañcintya bhāvinī |
vrataṃ trirātramuddiśya divārātraṃ sthitā'bhavat ||

3.296.4

taṃ śrutvā niyamaṃ tasyā bhṛśaṃ duḥkhānvito nṛpaḥ |
utthāya vākyaṃ sāvitrīmabravīt parisāntvayan ||

3.296.5

dyumatsena uvāca |
atitīvro'yamārambhastvayā''bdho nṛpātmaje |
tisṛṇāṃ vasatīnāṃ hi sthānaṃ paramaduścaram ||

3.296.6

sāvitryuvāca |
na kāryastāta santāpaḥ pārayiṣyāmyahaṃ vratam |
vyavasāyakṛtaṃ hīdaṃ vyavasāyaśca kāraṇam ||

3.296.7

dyumatsena uvāca |
vrataṃ mindhīti vaktuṃ tvāṃ nāsmi śaktaḥ kathañcana |
pārayasveti vacanaṃ yuktamasmadvidho vadet ||

3.296.8

mārkaṇḍeya uvāca |
evamuktvā yumatseno virarāma mahāmanāḥ |
tiṣṭhantī caiva sāvitrī kāṣṭhabhūteva lakṣyate ||

3.296.9

śvobhūte bhartṛmaraṇe sāvitryā bharatarṣabha |
duḥkhānvitāyāstiṣṭhantyāḥ sā rātrirvyatyavartata ||

3.296.10

adya taddivasaṃ ceti hutvā dīptaṃ hutāśanam |
yugamātrodite sūrye kṛtvā paurvāhṇikīḥ kriyāḥ ||

3.296.11

tataḥ sarvān dvijān vṛddhān śvaśrūṃ śvaśurameva ca |
abhivādyānupūrveṇa prāñjalirniyatā sthitā ||

3.296.12

avaidhavyāśiṣaste tu sāvitryarthaṃ hitāḥ śubhāḥ |
ūcustapasvinaḥ sarve tapovananivāsinaḥ ||

3.296.13

evamastviti sāvitrī dhyānayogaparāyaṇā |
manasā tā giraḥ sarvāḥ pratyagṛhṇāt tapasvinām ||

3.296.14

taṃ kālaṃ taṃ muhūrtaṃ ca pratīkṣantī nṛpātmajā |
yathoktaṃ nāradavacaścintayantī suduḥkhitā ||

3.296.15

tatastu śvaśrūśvaśurāvūcatustāṃ nṛpātmajām |
ekāntamāsthitāṃ vākyaṃ prītyā bharatasattama ||

3.296.16

śvaśurāvūcatuḥ |
vrataṃ yathopadiṣṭaṃ tu tathā tatpāritaṃ tvayā |
āhārakālaḥ samprāptaḥ kriyatāṃ yadanantaram ||

3.296.17

sāvitryuvāca |
astaṃ gate mayā''ditye bhoktavyaṃ kṛtakāmayā |
eṣa me hṛdi saṅkalpaḥ samayaśca kṛto mayā ||

3.296.18

mārkaṇḍeya uvāca |
evaṃ sambhāṣamāṇāyāḥ sāvitryā bhojanaṃ prati |
skandhe paraśumādāya satyavān prasthito vanam ||

3.296.19

sāvitrī tvāha bhartāraṃ naikastvaṃ gantumarhasi |
saha tvayā''gamiṣyāmi na hi tvāṃ hātumutsahe ||

3.296.20

satyavānuvāca |
vanaṃ na gatapūrvaṃ te duḥkhaḥ panthāśca bhāvini |
vratopavāsakṣāmā ca kathaṃ padbhyāṃ gamiṣyasi ||

3.296.21

sāvitryuvāca |
upavāsānna me glānirnāsti cāpi pariśramaḥ |
gamane ca kṛtotsāhāṃ pratiṣeddhuṃ na mā'rhasi ||

3.296.22

satyavānuvāca |
yadi te gamanotsāhaḥ kariṣyāmi tava priyam |
mama tvāmantraya gurunna māṃ doṣaḥ spṛśedayam ||

3.296.23

mārkaṇḍeya uvāca |
sā'bhivādyābravīcchvaśrūṃ śvaśuraṃ ca mahāvratā |
ayaṃ gacchati me bhartā phalāhāro mahāvanam ||

3.296.24

iccheyamabhyanujñātā āryayā śvaśureṇa ha |
anena saha nirgantuṃ na me'dya virahaḥ kṣamaḥ ||

3.296.25

gurvagnihotrārthakṛte prasthitaśca sutastava |
na nivāryo nivāryaḥ syādanyathā prasthito vanam ||

3.296.26

saṃvatsaraḥ kiñciduno na niṣkrāntā'hamāśramāt |
vanaṃ kusumitaṃ draṣṭuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me ||

3.296.27

dyumatsena uvāca |
yataḥprabhṛti sāvitrī pitrā dattā snuṣā mama |
nānayā'bhyarthanāyuktamuktapūrvaṃ smarāmyaham ||

3.296.28

tadeṣā labhatāṃ kāmaṃ yathābhilaṣitaṃ vadhūḥ |
apramādaśca kartavyaḥ putri satyavataḥ pathi ||

3.296.29

mārkaṇḍeya uvāca |
ubhābhyāmabhyanujñātā sā jagāma yaśasvinī |
saha bhartrā hasantīva hṛdayena vidūyatā ||

3.296.30

sā vanāni vicitrāṇi ramaṇīyāni sarvaśaḥ |
mayūragaṇajuṣṭāni dadarśa vipulekṣaṇā ||

3.296.31

nadīḥ puṇyavahāścaiva puṣpitāṃśca nagoptamān |
satyavānāha paśyeti sāvitrīṃ madhuraṃ vacaḥ ||

3.296.32

nirīkṣamāṇā bhartāraṃ sarvāvasthamaninditā |
mṛtameva hi bhartāraṃ kāle munivacaḥ smaran ||

3.296.33

anuvrajantī bhartāraṃ jagāma mṛdugāminī |
dvidheva hṛdayaṃ kṛtvā taṃ ca kālamavekṣatī ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)