The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.4

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.4

Language: Sanskrit

3.4.1

vaiśampāyana uvāca |
vanaṃ praviṣṭeṣvatha pāṇḍaveṣu prajñācakṣustapyamāno'mbikeyaḥ |
dharmātmānaṃ viduramagādhabuddhiṃ sukhāsīno vākyamuvāca rājā ||

3.4.2

dhṛtarāṣṭra uvāca |
prajñā ca te bhārgavasyeva śuddhā dharmaṃ ca tvaṃ paramaṃ vettha sūkṣmam |
samaśca tvaṃ sammataḥ kauravāṇāṃ pathyaṃ caiṣāṃ mama caiva bravīhi ||

3.4.3

evaṃ gate vidura yadadya kāryaṃ paurāśca me kathamasmānbhajeran |
te cāpyasmānnoddhareyuḥ samūlāṃstattvaṃ brūyāḥ sādhu kāryāṇi vetsi ||

3.4.4

vidura uvāca |
trivargo'yaṃ dharmamūlo narendra rājyaṃ cedaṃ dharmamūlaṃ vadanti |
dharme rājanvartamānaḥ svaśaktyā putrānsarvānpāhi pāṇḍoḥ sutāṃśca ||

3.4.5

sa vai dharmo vipralabdhaḥ sabhāyāṃ pāpātmabhiḥ saubaleyapradhānaiḥ |
āhūya kuntīsutamakṣavatyāṃ parājaiṣītsatyasandhaṃ sutaste ||

3.4.6

etasya te duṣpraṇītasya rājañccheṣasyāhaṃ paripaśyāmyupāyam |
yathā putrastava kauravya pāpanmukto loke pratitiṣṭheta sādhu ||

3.4.7

tadvai sarvaṃ pāṇḍuputrā labhantāṃ yattadrājannabhisṛṣṭaṃ tvayāsīt |
eṣa dharmaḥ paramo yatsvakena rājā tuṣyenna parasveṣu gṛdhyet ||

3.4.8

yaśo na naśyejjñātibhedaśca na syāddharmo na syānnaiva caivaṃ kṛte tvām |
etatkāryaṃ tava sarvapradhānaṃ teṣāṃ tuṣṭiḥ śakuneścāvamānaḥ ||

3.4.9

evaṃ śeṣaṃ yadi putreṣu te syādetadrājaṃstvaramāṇaḥ kuruṣva |
tathaitadevaṃ na karoṣi rājan dhruvaṃ karūṇāṃ bhavitā vināśaḥ ||

3.4.10

na hi kruddho bhīmaseno'rjuno vā śeṣaṃ kuryācchātravāṇāmanīke |
yeṣāṃ yoddhā savyasācī kṛtāstro dhanuryeṣāṃ gāṇḍivaṃ lokasāram ||

3.4.11

yeṣāṃ bhīmo bāhuśālī ca yoddhā teṣāṃ loke kiṃ nu nāprāpyamasti |
uktaṃ pūrvaṃ jātamātre sute te mayā yatte hitamāsīttadānīm ||

3.4.12

putraṃ tyajemamahitaṃ kulasya hitaṃ paraṃ na ca tattvaṃ cakartha |
idaṃ ca rājanhitamuktaṃ na cettvamevaṃ kartā paritaptāsi paścāt ||

3.4.13

yadyetadevamanumantā sutaste samprīyamāṇaḥ pāṇḍavairekarājyam |
tāpo na te bhavitā prītiyogānna cennigṛhṇīṣva sutaṃ sukhāya ||

3.4.14

duryodhanaṃ tvahitaṃ vai nigṛhya pāṇḍoḥ putraṃ tatkuruṣvādhipatye |
ajātaśatrurhi vimuktarāgo dharmeṇemāṃ pṛthivīṃ śāstu rājan ||

3.4.15

tato rājanpārthivāḥ sarva eva vaiśyā ivāsmānupatiṣṭhantu sadyaḥ |
duryodhanaḥ śakuniḥ sūtaputraḥ prītyā rājanpāṇḍuputrā bhajantu ||

3.4.16

duḥśāsano yācatu bhīmasenaṃ sabhāmadhye drupadasyātmajāṃ ca |
yudhiṣṭhiraṃ tvaṃ parisāntvayasva rājye cainaṃ sthāpayasvābhipūjya ||

3.4.17

tvayā pṛṣṭaḥ kimahamanyadvadeyametatkṛtvā kṛtakṛtyo'si rājan ||

3.4.18

dhṛtarāṣṭra uvāca |
etadvākyaṃ vidura yatte sabhāyāmiha proktaṃ pāṇḍavānprāpya māṃ ca |
hitaṃ teṣāmahitaṃ māmakānāmetatsarvaṃ mama nāvaiti cetaḥ ||

3.4.19

idaṃ tvidānīṃ gata eva niścitaṃ teṣāmarthe pāṇḍavānāṃ yadāttha |
tenādya manye nāsi hito mameti kathaṃ hi putraṃ pāṇḍavārthe tyajeyam ||

3.4.20

asaṃśayaṃ te'pi mamaiva putrā duryodhanastu mama dehātprasūtaḥ |
svaṃ vai dehaṃ parahetostyajeti ko na brūyātsamatāmanvavekṣya ||

3.4.21

sa māṃ jihmaṃ vidura sarvaṃ bravīṣi mānaṃ ca te'hamadhikaṃ dhārayāmi |
yathecchakaṃ gaccha vā tiṣṭha vā tvaṃ susāntvyamānāpyasatī strī jahāti ||

3.4.22

vaiśampāyana uvāca |
etāvaduktvā dhṛtarāṣṭro'nvapadyadantarveśma sahasotthāya rājan |
nedamastītyatha viduro bhāṣamāṇaḥ samprādravadyatra pārthā babhūvuḥ ||

Other recensions (1)

Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit