The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.5
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.5
- Language
- Sanskrit
3.5.1
vaiśampāyana uvāca |
pāṇḍavāstu vane vāsamuddiśya bharatarṣabhāḥ |
prayayurjāhnavīkūlātkurukṣetraṃ sahānugāḥ ||
3.5.2
sarasvatīdṛṣadvatyau yamunāṃ ca niṣevya te |
yayurvanenaiva vanaṃ satataṃ paścimāṃ diśam ||
3.5.3
tataḥ sarasvatīkūle sameṣu marudhanvasu |
kāmyakaṃ nāma dadṛśurvanaṃ munijanapriyam ||
3.5.4
tatra te nyavasanvīrā vane bahumṛgadvije |
anvāsyamānā munibhiḥ sāntvyamānāśca bhārata ||
3.5.5
vidurastvatha pāṇḍūnāṃ sadā darśanalālasaḥ |
jagāmaikarathenaiva kāmyakaṃ vanamṛddhimat ||
3.5.6
tato gatvā viduraḥ kāmyakaṃ tacchīghrairaśvairvāhinā syandanena |
dadarśāsīnaṃ dharmātmānaṃ vivikte sārdhaṃ draupadyā bhrātṛbhirbrāhmaṇaiśca ||
3.5.7
tato'paśyadviduraṃ tūrṇamārādabhyāyāntaṃ satyasandhaḥ sa rājā |
athābravīdbhrātaraṃ bhīmasenaṃ kiṃ nu kṣattā vakṣyati naḥ sametya ||
3.5.8
kaccinnāyaṃ vacanātsaubalasya samāhvātā devanāyopayātaḥ |
kaccitkṣudraḥ śakunirnāyudhāni jeṣyatyasmānpunarevākṣavatyām ||
3.5.9
samāhūtaḥ kenacidādraveti nāhaṃ śakto bhīmasenāpayātum |
gāṇḍīve ca saṃśayite kathaṃ nu rājyaprāptiḥ saṃśayitā bhavennaḥ ||
3.5.10
vaiśampāyana uvāca |
tata utthāya viduraṃ pāṇḍaveyāḥ pratyagṛhṇannṛpate sarva eva |
taiḥ satkṛtaḥ sa ca tānājamīḍho yathocitaṃ pāṇḍuputrānsameyāt ||
3.5.11
samāśvastaṃ viduraṃ te nararṣabhāstato'pṛcchannāgamanāya hetum |
sa cāpi tebhyo vistarataḥ śaśaṃsa yathāvṛtto dhṛtarāṣṭro'mbikeyaḥ ||
3.5.12
vidura uvāca |
avocanmāṃ dhṛtarāṣṭro'nuguptamajātaśatro parigṛhyābhipūjya |
evaṃ gate samatāmabhyupetya pathyaṃ teṣāṃ mama caiva bravīhi ||
3.5.13
mayāpyuktaṃ yatkṣamaṃ kauravāṇāṃ hitaṃ pathyaṃ dhṛtarāṣṭrasya caiva |
tadvai tasmai na rucāmabhyupaiti tataścāhaṃ kṣamamanyanna manye ||
3.5.14
paraṃ śreyaḥ pāṇḍaveyā mayoktaṃ na me tacca śrutavānāmbikeyaḥ |
yathāturasyeva hi pathyamannaṃ na rocatesmāsya taducyamānam ||
3.5.15
na śreyase nīyate'jātaśatro strīśrotriyasyeva gṛhe praduṣṭā |
dhruvaṃ naro cedbharatarṣabhasya patiḥ kumāryā iva ṣaṣṭivarṣaḥ ||
3.5.16
dhruvaṃ vināśo nṛpa kauravāṇāṃ na vai śreyo dhṛtarāṣṭraḥ paraiti |
yathā ca parṇe puṣkarasyāvasiktaṃ jalaṃ na tiṣṭhetpathyamuktaṃ tathāsmin ||
3.5.17
tataḥ kruddho dhṛtarāṣṭro'bravīnmāṃ yasminśraddhā bhārata tatra yāhi |
nāhaṃ bhūyaḥ kāmaye tvāṃ sahāyaṃ mahīmimāṃ pālayituṃ puraṃ vā ||
3.5.18
so'haṃ tyakto dhṛtarāṣṭreṇa rājñā praśāsituṃ tvāmupayāto narendra |
tadvai sarvaṃ yanmayoktaṃ sabhāyāṃ taddhāryatāṃ yatpravakṣyāmi bhūyaḥ ||
3.5.19
kleśaistīvrairyujyamānaḥ sapatnaiḥ kṣamāṃ kurvankālamupāsate yaḥ |
saṃvardhayanstokamivāgnimātmavān sa vai bhuṅkte pṛthivīmeka eva ||
3.5.20
yasyāvibhaktaṃ vasu rājansahāyaistasya duḥkhe'pyaṃśabhājaḥ sahāyāḥ |
sahāyānāmeṣa saṅgrahaṇe'bhyupāyaḥ sahāyāptau pṛthivīprāptimāhuḥ ||
3.5.21
satyaṃ śreṣṭhaṃ pāṇḍavavipralapaṃ tulyaṃ cānnaṃ saha bhojyaṃ sahāyaiḥ |
ātmā caiṣāmagrato na sma pūjya evaṃvṛttirvardhate bhūmipālaḥ ||
3.5.22
yudhiṣṭhira uvāca |
evaṃ kariṣyāmi yathā bravīṣi parāṃ buddhimupagamyāpramattaḥ |
yaccāpyanyaddeśakālopapannaṃ tadvai vācyaṃ tatkariṣyāmi kṛtsnam ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit