The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.77
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.77
- Language
- Sanskrit
3.77.1
bṛhadaśva uvāca |
atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṅkṛtaḥ |
vaidarbhyā sahitaḥ kāle dadarśa vasudhādhipam ||
3.77.2
tato'bhivādayāmāsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ |
tato nu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā ||
3.77.3
taṃ bhīmaḥ pratijagrāha putravatparayā mudā |
yathārhaṃ pūjayitvā ca samāśvāsayata prabhuḥ ||
3.77.4
nalena sahitāṃ tatra damayantīṃ pativratām |
tāmarhaṇāṃ nalo rājā pratigṛhya yathāvidhi ||
3.77.5
paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvatpratyavedayat |
tato babhūva nagare sumahānharṣajaḥ svanaḥ ||
3.77.6
janasya samprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam |
aśobhayacca nagaraṃ patākādhvajamālinīm ||
3.77.7
siktāḥ sumṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ svalaṅkṛtāḥ |
dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhṛṅgopakalpitāḥ ||
3.77.8
arcitāni ca sarvāṇi devatāyatanāni ca |
ṛtuparṇo'pi śuśrāva bāhukacchadminaṃ nalam ||
3.77.9
damayantyā samāyuktaṃ jahṛṣe ca narādhipaḥ |
tamānāyya nalaṃ rājā kṣamayāmāsa pārthivam ||
3.77.10
sa ca taṃ kṣamayāmāsa hetubhirbuddhisammitaḥ |
sa satkṛto mahīpālo naiṣadhaṃ vismitānanaḥ ||
3.77.11
uvāca vākyaṃ tattvajño naiṣadhaṃ vadatāṃ varaḥ |
diṣṭyā sameto dāraiḥ svairbhavānityabhyanandata ||
3.77.12
kiñcittu nāparādhaṃ te kṛtavānasmi naiṣadha |
ajñātavāse vasato madgṛhe vasudhādhipa ||
3.77.13
yadi vā'buddhipūrvāṇi yadi buddhyāpi kānicit |
mayā kṛtānyakāryāṇi tāni tvaṃ kṣantumarhasi ||
3.77.14
nala uvāca |
na me'parādhaṃ kṛtavāṃstvaṃ svalpamapi pārthiva |
kṛte'pi ca na me kopaḥ kṣantavyaṃ hi mayā tava ||
3.77.15
pūrvaṃ hyapi sakhā me'si sambandhī ca janādhipa |
ata ūrdhvaṃ tu bhūyastvaṃ prītimāhartumarhasi ||
3.77.16
sarvakāmaiḥ suvihitaiḥ sukhamasmyuṣitastvayi |
na tathā svagṛhe rājanyathā tava gṛhe sadā ||
3.77.17
idaṃ caiva hayajñānaṃ tvadīyaṃ mayi tiṣṭhati |
tadupākartumicchāmi manyase yadi pārthiva |
evamuktvā dadau vidyāmṛtuparṇāya naiṣadhaḥ ||
3.77.18
sa ca tāṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena kramaṇā |
gṛhītvā cāśvahṛdayaṃ rājānbhāṅgāsurirnṛpaḥ ||
3.77.19
niṣadhādhipateścāpi dattvākṣahṛdayaṃ nṛpaḥ |
sūtamanyamupādāya yayau svapurameva ha ||
3.77.20
ṛtuparṇe gate rājannalo rājā viśāmpate |
nagare kuṇḍine kālaṃ nātidīrghamivāvasat ||
Commentaries (5)
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit