The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.80: Tīrthayātrāparva
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 3.80
- Language
- Sanskrit
Tīrthayātrāparva
3.80.1
janamejaya uvāca |
bhagavānkāmyakātpārthe gate me prapitāmahe |
pāṇḍavāḥ kimakurvaṃste tamṛte savyasācinam ||
3.80.2
sa hi teṣāṃ maheṣvāso gatirāsīdanīkajit |
ādityānāṃ yathā viṣṇustathaiva pratibhāti me ||
3.80.3
tenendrasamavīryeṇa saṅgrāmeṣvanivartinā |
vinābhūtā vane vīrāḥ kathamāsanpitāmahāḥ ||
3.80.4
vaiśampāyana uvāca |
gate tu pāṇḍave tāta kāmyakātsatyavikrame |
babhūvuḥ pāṇḍaveyāste duḥkhaśokaparāyaṇāḥ ||
3.80.5
ākṣiptasūtrā maṇayaśchinnapakṣā iva dvijāḥ |
aprītamanasaḥ sarve babhūvuratha pāṇḍavāḥ ||
3.80.6
vanaṃ tu tadabhūttena hīnamakliṣṭakarmaṇā |
kubereṇa yathā hīnaṃ vanaṃ caitrarathaṃ tathā ||
3.80.7
tamṛte te naravyāghrāḥ pāṇḍavā janamejaya |
mudamaprāpnuvanto vai kāmyake nyavasaṃstadā ||
3.80.8
brāhmaṇārthe parākrāntāḥ śuddhairvāṇairmahārathāḥ |
nighnanto bharataśreṣṭha medhyānbahuvidhānmṛgān ||
3.80.9
nityaṃ hi puruṣavyāghrā vanyāhāramarindamāḥ |
upākṛtya upāhṛtya brāhmaṇebhyo nyavedayan ||
3.80.10
sarve sannyavasaṃstatra sotkaṇṭhāḥ puruṣarṣabhāḥ |
ahṛṣṭamanasaḥ sarve gate rājandhanañjaye ||
3.80.11
viśeṣatastu pāñcālī smarantī madhyamaṃ patim |
udvignaṃ pāṇḍavaśreṣṭhamidaṃ vacanamabravīt ||
3.80.12
yo'rjunenārjunastulyo dvibāhurbahubāhunā |
tamṛte pāṇḍavaśreṣṭhaṃ vanaṃ na pratibhāti me ||
3.80.13
śūnyāmiva prapaśyāmi tatra tatra mahīmimām |
bahvāścaryamidaṃ cāpi vanaṃ kusumitadrumam ||
3.80.14
na tathā ramaṇīyaṃ vai tamṛte savyasācinam |
nīlāmbudasamaprakhyaṃ mattamātaṅgagāminam ||
3.80.15
tamṛte puṇḍarīkākṣaṃ kāmyakaṃ nātibhāti me |
yasya vā dhanuṣo ghoṣaḥ śrūyate cāśanisvanaḥ |
na labhe śarma vai rājansmarantī savyasācinam ||
3.80.16
tathā lālapyamānāṃ tāṃ niśamya paravīrahā |
bhīmaseno mahārāja draupadīmidamabravīt ||
3.80.17
bhīma uvāca |
manaḥprītikaraṃ bhadre yadbravīṣi sumadhyame |
tanma prīṇāti hṛdayamamṛtaprāśanopamam ||
3.80.18
yasya dīrghau samau pīnau bhujau parighasannibhau |
maurvīkṛtakiṇau vṛttau khaḍgāyudhadhanurdharau ||
3.80.19
niṣkāṅgadakṛtāpīḍau pañcaśīrṣāvivoragau |
tamṛte puruṣavyāghraṃ naṣṭasūryamivāmbaram ||
3.80.20
yamāśritya mahābāhuṃ pāñcālāḥ kuravastathā |
surāṇāmapi mattānāṃ pṛtanāsu na bibhyati ||
3.80.21
yasya bāhū samāśritya vayaṃ sarve mahātmanaḥ |
manyāmahe jitānājau parānprāptāṃ ca medinīm ||
3.80.22
tamṛte phālgunaṃ vīraṃ na labhe kāmyake dhṛtim |
paśyāmi ca diśaḥ sarvāstimireṇāvṛtā iva |
tato'bravītsāśrukaṇṭho nakulaḥ pāṇḍunandanaḥ ||
3.80.23
nakula uvāca |
yasmindivyāni karmāṇi kathayanti raṇājire |
devā api yudhāṃ śreṣṭhaṃ tamṛte kā ratirvane ||
3.80.24
udīcīṃ co diśaṃ gatvā jitvā yudhi mahābalān |
gandharvamukhyāñcchataśo hayāṃllebhe mahādyutiḥ ||
3.80.25
rājñe tittirikalmāṣāñcchrīmato'nilaraṃhasaḥ |
prādādbhrātre priyaḥ premṇā rājasūye mahākratau ||
3.80.26
tamṛte bhīmadhanvānaṃ bhīmādavarajaṃ vane |
kāmaye kāmyake vāsaṃ nedānīmamaropamam ||
3.80.27
sahadeva uvāca |
yo dhanāni ca kanyāśca yudhi jitvā mahārathaḥ |
ājahāra purā rājñe rājasūye mahākratau ||
3.80.28
yaḥ sametānmṛdhe jitvā yādavānamitadyutiḥ |
subhadrāmājahāraiko vāsudevasya sammate ||
3.80.29
tasya jiṣṇorbṛsīṃ dṛṣṭvā śūnyāmiva niveśane |
hṛdayaṃ me mahārāja na śāmyati kadācana ||
3.80.30
vanādasmādvivāsaṃ tu rocaye'hamarindama |
na hi nastamṛte vīraṃ ramaṇīyamidaṃ vanam ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit
- Hiraṇyakeśidharmasūtra — Hiraṇyakeśin, Sanskrit