Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.19

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 5.19

Language
Sanskrit

5.19.1

vaiśampāyana uvāca |
yuyudhānastato vīraḥ sātvatānāṃ mahārathaḥ |
mahatā caturaṅgeṇa balenāgādyudhiṣṭhiram ||

5.19.2

tasya yodhā mahāvīryā nānādeśasamāgatāḥ |
nānāpraharaṇā vīrāḥ śobhayāñcakrire balam ||

5.19.3

paraśvadhairbhindipālaiḥ śūlatomaramudgaraiḥ |
parighairyaṣṭibhiḥ pāśaiḥ karavālaiśca nirmalaiḥ ||

5.19.4

khaḍgakārmukanirvyūhaiḥ śaraiśca vividhairapi |
tailadhautaiḥ prakāśadbhiḥ sadā'śobhataṃ vai balam ||

5.19.5

tasya meghaprakāśasya sauvarṇaiḥ śobhitasya ca |
babhūva rūpaṃ sainyasya meghasyeva savidyutaḥ ||

5.19.6

akṣauhiṇī tu sā senā tadā yaudhiṣṭhiraṃ balam |
praviśyāntardadhe rājan sāgaraṃ kunadī yathā ||

5.19.7

tathaivākṣauhiṇīṃ gṛhya cedīnāmṛṣabho balī |
dhṛṣṭaketurupāgacchat pāṇḍavānamitaujasaḥ ||

5.19.8

māgadhaśca jayatseno jārāsandhirmahābalaḥ |
akṣauhiṇyaiva sainyasya dharmarājamupāgamat ||

5.19.9

tathaiva pāṇḍyo rājendra sāgarānūpavāsibhiḥ |
vṛto bahuvidhairyodhairyudhiṣṭhiramupāgamat ||

5.19.10

tasya sainyamatīvāsīt tasmin balasamāgame |
prekṣaṇīyataraṃ rājan suveṣaṃ balavat tadā ||

5.19.11

drupadasyāpyabhūtsenā nānādeśasamāgataiḥ |
śobhitā puruṣaiḥ śūraiḥ putraiścāsya mahārathaiḥ ||

5.19.12

tathaiva rājā matsyānāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ |
pārvatīyairmahīpālaiḥ sahitaḥ pāṇḍavāniyāt ||

5.19.13

itaścetaśca pāṇḍūnāṃ samājagmurmahātmanām |
akṣauhiṇyastu saptaiva vividhadhvajasaṅkulāḥ ||

5.19.14

yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pāṇḍavān samaharṣayan |
tathaiva dhārtarāṣṭrasya harṣaṃ samabhivardhayan ||

5.19.15

bhagadatto mahīpālaḥ senāmakṣauhiṇīṃ dadau |
tasya cīnaiḥ kirātaiśca kāñcanairiva saṃvṛtam ||

5.19.16

babhau balamanādhṛṣyaṃ karṇikāravanaṃ yathā |
tathā bhūriśravāḥ śūraḥ śalyaśca kurunandana ||

5.19.17

duryodhanamupāyātāvakṣauhiṇyā pṛthak pṛthak |
kṛtavarmā ca hārdikyo bhojāndhakukuraiḥ saha ||

5.19.18

akṣauhiṇyaiva senāyā duryodhanamupāgamat |
tasya taiḥ puruṣavyāghrairvanamālādharairbalam ||

5.19.19

aśobhata yathā mattairvanaṃ prakrīḍitairgajaiḥ |
jayadrathamukhāścānye sindhusauvīravāsinaḥ ||

5.19.20

ājagmuḥ pṛthivīpālāḥ kampayanta ivācalān |
teṣāmakṣauhiṇī senā bahulā vibabhau tadā ||

5.19.21

vidhūyamāno vātena bahurūpa ivāmbudaḥ |
sudakṣiṇaśca kāmbojo yavanaiśca śakaistathā ||

5.19.22

upājagāma kauravyamakṣauhiṇyā viśāmpate |
tasya senāsamāvāyaḥ śalabhānāmivābabhau ||

5.19.23

sa ca samprāpya kauravyaṃ tatraivāntardadhe tadā |
tathā mahiṣmatīvāsī nīlo nīlāyudhaiḥ saha ||

5.19.24

mahīpālo mahāvīryairdakṣiṇāpathavāsibhiḥ |
āvantyau ca mahīpālau mahābalasusaṃvṛtau ||

5.19.25

pṛthagakṣauhiṇībhyāṃ tāvabhiyātau suyodhanam |
kekayāśca naravyāghrāḥ sodaryāḥ pañca pārthivāḥ ||

5.19.26

saṃharṣayantaḥ kauravyamakṣauhiṇyā samādravan |
tatastatastu sarveṣāṃ bhūmipānāṃ mahātmanām ||

5.19.27

tisro'nyāḥ samavartanta vāhinyo bharatarṣabha |
evamekādaśāvṛttāḥ senā duryodhanasya tāḥ ||

5.19.28

yuyutsamānāḥ kaunteyānnānādhvajasamākulāḥ |
na hāstinapure rājannavakāśo'bhavat tadā ||

5.19.29

rājñāṃ svabalamukhyānāṃ prādhānyenāpi bhārata |
tataḥ pañcanadaṃ caiva kṛtsnaṃ ca kurujāṅgalam ||

5.19.30

tathā rohitakāraṇyaṃ marubhūmiśca kevalā |
ahicchatraṃ kālakūṭaṃ gaṅgākūlaṃ ca bhārata ||

5.19.31

vāraṇaṃ vāṭadhānaṃ ca yāmunaścaiva parvataḥ |
eṣa deśaḥ suvistīrṇaḥ prabhūtadhanadhānyavān ||

5.19.32

babhūva kauraveyāṇāṃ balenātīva saṃvṛtaḥ |
tatra sainyaṃ tathā yuktaṃ dadarśa sa purohitaḥ ||

5.19.33

yaḥ sa pāñcālarājena preṣitaḥ kauravān prati ||

Other recensions (1)