The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.19
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 5.19
- Language
- Sanskrit
5.19.1
vaiśampāyana uvāca |
yuyudhānastato vīraḥ sātvatānāṃ mahārathaḥ |
mahatā caturaṅgeṇa balenāgādyudhiṣṭhiram ||
5.19.2
tasya yodhā mahāvīryā nānādeśasamāgatāḥ |
nānāpraharaṇā vīrāḥ śobhayāñcakrire balam ||
5.19.3
paraśvadhairbhindipālaiḥ śūlatomaramudgaraiḥ |
parighairyaṣṭibhiḥ pāśaiḥ karavālaiśca nirmalaiḥ ||
5.19.4
khaḍgakārmukanirvyūhaiḥ śaraiśca vividhairapi |
tailadhautaiḥ prakāśadbhiḥ sadā'śobhataṃ vai balam ||
5.19.5
tasya meghaprakāśasya sauvarṇaiḥ śobhitasya ca |
babhūva rūpaṃ sainyasya meghasyeva savidyutaḥ ||
5.19.6
akṣauhiṇī tu sā senā tadā yaudhiṣṭhiraṃ balam |
praviśyāntardadhe rājan sāgaraṃ kunadī yathā ||
5.19.7
tathaivākṣauhiṇīṃ gṛhya cedīnāmṛṣabho balī |
dhṛṣṭaketurupāgacchat pāṇḍavānamitaujasaḥ ||
5.19.8
māgadhaśca jayatseno jārāsandhirmahābalaḥ |
akṣauhiṇyaiva sainyasya dharmarājamupāgamat ||
5.19.9
tathaiva pāṇḍyo rājendra sāgarānūpavāsibhiḥ |
vṛto bahuvidhairyodhairyudhiṣṭhiramupāgamat ||
5.19.10
tasya sainyamatīvāsīt tasmin balasamāgame |
prekṣaṇīyataraṃ rājan suveṣaṃ balavat tadā ||
5.19.11
drupadasyāpyabhūtsenā nānādeśasamāgataiḥ |
śobhitā puruṣaiḥ śūraiḥ putraiścāsya mahārathaiḥ ||
5.19.12
tathaiva rājā matsyānāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ |
pārvatīyairmahīpālaiḥ sahitaḥ pāṇḍavāniyāt ||
5.19.13
itaścetaśca pāṇḍūnāṃ samājagmurmahātmanām |
akṣauhiṇyastu saptaiva vividhadhvajasaṅkulāḥ ||
5.19.14
yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pāṇḍavān samaharṣayan |
tathaiva dhārtarāṣṭrasya harṣaṃ samabhivardhayan ||
5.19.15
bhagadatto mahīpālaḥ senāmakṣauhiṇīṃ dadau |
tasya cīnaiḥ kirātaiśca kāñcanairiva saṃvṛtam ||
5.19.16
babhau balamanādhṛṣyaṃ karṇikāravanaṃ yathā |
tathā bhūriśravāḥ śūraḥ śalyaśca kurunandana ||
5.19.17
duryodhanamupāyātāvakṣauhiṇyā pṛthak pṛthak |
kṛtavarmā ca hārdikyo bhojāndhakukuraiḥ saha ||
5.19.18
akṣauhiṇyaiva senāyā duryodhanamupāgamat |
tasya taiḥ puruṣavyāghrairvanamālādharairbalam ||
5.19.19
aśobhata yathā mattairvanaṃ prakrīḍitairgajaiḥ |
jayadrathamukhāścānye sindhusauvīravāsinaḥ ||
5.19.20
ājagmuḥ pṛthivīpālāḥ kampayanta ivācalān |
teṣāmakṣauhiṇī senā bahulā vibabhau tadā ||
5.19.21
vidhūyamāno vātena bahurūpa ivāmbudaḥ |
sudakṣiṇaśca kāmbojo yavanaiśca śakaistathā ||
5.19.22
upājagāma kauravyamakṣauhiṇyā viśāmpate |
tasya senāsamāvāyaḥ śalabhānāmivābabhau ||
5.19.23
sa ca samprāpya kauravyaṃ tatraivāntardadhe tadā |
tathā mahiṣmatīvāsī nīlo nīlāyudhaiḥ saha ||
5.19.24
mahīpālo mahāvīryairdakṣiṇāpathavāsibhiḥ |
āvantyau ca mahīpālau mahābalasusaṃvṛtau ||
5.19.25
pṛthagakṣauhiṇībhyāṃ tāvabhiyātau suyodhanam |
kekayāśca naravyāghrāḥ sodaryāḥ pañca pārthivāḥ ||
5.19.26
saṃharṣayantaḥ kauravyamakṣauhiṇyā samādravan |
tatastatastu sarveṣāṃ bhūmipānāṃ mahātmanām ||
5.19.27
tisro'nyāḥ samavartanta vāhinyo bharatarṣabha |
evamekādaśāvṛttāḥ senā duryodhanasya tāḥ ||
5.19.28
yuyutsamānāḥ kaunteyānnānādhvajasamākulāḥ |
na hāstinapure rājannavakāśo'bhavat tadā ||
5.19.29
rājñāṃ svabalamukhyānāṃ prādhānyenāpi bhārata |
tataḥ pañcanadaṃ caiva kṛtsnaṃ ca kurujāṅgalam ||
5.19.30
tathā rohitakāraṇyaṃ marubhūmiśca kevalā |
ahicchatraṃ kālakūṭaṃ gaṅgākūlaṃ ca bhārata ||
5.19.31
vāraṇaṃ vāṭadhānaṃ ca yāmunaścaiva parvataḥ |
eṣa deśaḥ suvistīrṇaḥ prabhūtadhanadhānyavān ||
5.19.32
babhūva kauraveyāṇāṃ balenātīva saṃvṛtaḥ |
tatra sainyaṃ tathā yuktaṃ dadarśa sa purohitaḥ ||
5.19.33
yaḥ sa pāñcālarājena preṣitaḥ kauravān prati ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit