The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.22

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 5.22

Language: Sanskrit

5.22.1

dhṛtarāṣṭra uvāca |
prāptānāhuḥ sañjaya pāṇḍuputrānupaplavye tān vijānīhi gatvā |
ajātaśatruṃ ca sabhājayethā diṣṭyā''nahya sthānamupasthitastvam ||

5.22.2

sarvān vadeḥ sañjaya svastimantaḥ kṛcchraṃ vāsamatadarhānniruṣya |
teṣāṃ śāntirvidyate'smāsu śīghraṃ mithopetānāmupakāriṇāṃ satām ||

5.22.3

nāhaṃ kvacit sañjaya pāṇḍavānāṃ mithyāvṛttiṃ kāñcana jātvapaśyam |
sarvāṃ śriyaṃ hyātmavīryeṇa labdhāṃ paryākārṣuḥ pāṇḍavā mahyameva ||

5.22.4

doṣaṃ hyeṣāṃ nādhyagacchaṃ parīcchannityaṃ kañcidyena garheya pārthān |
dharmārthābhyāṃ karma kurvanti nityaṃ sukhapriyenānurudhyanti kāmāt ||

5.22.5

dharmaṃ śītaṃ kṣutpipāse tathaiva nidrāṃ tandrīṃ krodhaharṣau pramādam |
dhṛtyā caiva prajñayā cābhibhūya dharmārthayogāt prayatanti pārthāḥ ||

5.22.6

tyajanti mitreṣu dhanāni kāle na saṃvāsājjīryate teṣu maitrī |
yathārhamānārthakarā hi pārthāsteṣāṃ dveṣṭā nāstyājamīḍhasya pakṣe ||

5.22.7

anyatra pāpādviṣamānmandabuddherduryodhanāt kṣudratarācca karṇāt |
teṣāṃ hīmau hīnasukhapriyāṇāṃ mahātmanāṃ sañjanayato hi tejaḥ ||

5.22.8

utthānavīryaḥ sukhamedhamāno duryodhanaḥ sukṛtaṃ manyate tat |
teṣāṃ bhāgaṃ yacca manyeta bālaḥ śakyaṃ hartuṃ jīvatāṃ pāṇḍavānām ||

5.22.9

yasyārjunaḥ padavīṃ keśavaśca vṛkodaraḥ sātyako'jātaśatroḥ |
mādrīputrau sṛñjayāścāpi yānti purā yuddhāt sādhu tasya pradānam ||

5.22.10

sa hyevaikaḥ pṛthivīṃ savyasācī gāṇḍīvadhanvā praṇudedrathasthaḥ |
tathā jiṣṇuḥ keśavo'pyapradhṛṣyo lokatrayasyādhipatirmahātmā ||

5.22.11

tiṣṭheta kastasya martyaḥ purastādyaḥ sarvalokeṣu vareṇya ekaḥ |
parjanyaghoṣān pravapan śaraughān pataṅgasaṅghāniva śīghravegān ||

5.22.12

diśaṃ hyudīcīmapi cottarān kurūn gāṇḍīvadhanvaikaratho jigāya |
dhanaṃ caiṣāmāharat savyasācī senānugān draviḍāṃścaiva cakre ||

5.22.13

yaścaiva devān khāṇḍave savyasācī gāṇḍīvadhanvā prajigāya sendrān |
upāharat pāṇḍavo jātavedase yaśo mānaṃ vardhayan pāṇḍavānām ||

5.22.14

gadābhṛtāṃ nāsti samo'tra bhīmāddhastyāroho nāsti samaśca tasya |
rathe'rjunādāhurahīnamenaṃ bāhvorbalenāyutanāgavīryam ||

5.22.15

suśikṣitaḥ kṛtavairastarasvī dahet kṣudrāṃstarasā dhārtarāṣṭrān |
sadātyamarṣī na balāt sa śakyo yuddhe jetuṃ vāsavenāpi sākṣāt ||

5.22.16

sutejasau balinau śīghrahastau suśikṣitau bhrātarau phālgunena |
śyenau yathā pakṣipūgān rujantau mādrīputrau śeṣayetāṃ na śatrūn ||

5.22.17

etadbalaṃ pūrṇamasmākamevaṃ yatsatyaṃ tān prāpya nāstīti manye |
teṣāṃ madhye vartamānastarasvī dhṛṣṭadyumnaḥ pāṇḍavānāmihaikaḥ ||

5.22.18

sahāmātyaḥ somakānāṃ prabarhaḥ santyaktātmā pāṇḍavārthe śruto me |
ajātaśatruṃ prasaheta ko'nyo yeṣāṃ sa syādagraṇīrvṛṣṇisiṃhaḥ ||

5.22.19

sahoṣitaścaritārtho vayastho mātsyeyānāmadhipo vai virāṭaḥ |
sa vai saputraḥ pāṇḍavārthe ca śaśvadyudhiṣṭhire bhakta iti śrutaṃ me ||

5.22.20

avaruddhā rathinaḥ kekayebhyo maheṣvāsā bhrātaraḥ pañca santi |
kekayebhyo rājyamākāṅkṣamāṇā yuddhārthinaścānuvasanti pārthān ||

5.22.21

sarvāṃśca vīrān pṛthivīpatīnāṃ samāgatān pāṇḍavārthe niviṣṭān |
śūrānahaṃ bhaktimataḥ śṛṇomi prītyā yuktān saṃśritān dharmarājam ||

5.22.22

giryāśrayā durganivāsinaśca yodhāḥ pṛthivyāṃ kulajātiśuddhāḥ |
mlecchāśca nānāyudhavīryavantaḥ samāgatāḥ pāṇḍavārthe niviṣṭāḥ ||

5.22.23

pāṇḍyaśca rājā samitīndrakalpo yodhapravīrairbahubhiḥ sametaḥ |
samāgataḥ pāṇḍavārthe mahātmā lokapravīro'prativīryatejāḥ ||

5.22.24

astraṃ droṇādarjunādvāsudevāt kṛpādbhīṣmādyena vṛtaṃ śṛṇomi |
yaṃ taṃ kārṣṇipratimamāhurekaṃ sa sātyakiḥ pāṇḍavārthe niviṣṭaḥ ||

5.22.25

upāśritāścedikarūṣakāśca sarvodyogairbhūmipālāḥ sametāḥ |
teṣāṃ madhye sūryamivātapantaṃ śriyā vṛtaṃ cedipatiṃ jvalantam ||

5.22.26

astambhanīyaṃ yudhi manyamānyo jyāṃ karṣatāṃ śreṣṭhatamaṃ pṛthivyām |
sarvotsāhaṃ kṣatriyāṇāṃ nihatya prasahya kṛṣṇastarasā sammamarda ||

5.22.27

yaśomānau vardhayan pāṇḍavānāṃ purā'bhinacchiśupālaṃ samīkṣya |
yasya sarve vardhayanti sma mānaṃ karūṣarājapramukhā narendrāḥ ||

5.22.28

tamasahyaṃ keśavaṃ tatra matvā sugrīvayuktena rathena kṛṣṇam |
ke prādravaṃścedipatiṃ vihāya siṃhaṃ dṛṣṭvā kṣudramṛgā ivānye ||

5.22.29

yastaṃ pratīpastarasā pratyudīyādāśaṃsamāno dvairathe vāsudevam |
so'śeta kṛṣṇena hataḥ parāsurvātenevonmathitaḥ karṇikāraḥ ||

5.22.30

parākramaṃ me yadavedayanta teṣāmarthe sañjaya keśavasya |
anusmaraṃstasya karmāṇi viṣṇorgāvalgaṇenādhigacchāmi śāntim ||

5.22.31

na jātu tāñchatruranyaḥ saheta yeṣāṃ sa syādagraṇīrvṛṣṇisiṃhaḥ |
pravepate me hṛdayaṃ bhayena śrutvā kṛṣṇāvekarathe sametau ||

5.22.32

na cedgacchet saṅgaraṃ mandabuddhistābhyāṃ labheccharma tadā suto me |
nocet kurūn sañjaya nirdahetāmindrāviṣṇū daityasenāṃ yathaiva ||

5.22.33

mate hi me śakrasamo dhanañjayaḥ sanātano vṛṣṇivīraśca viṣṇuḥ |
dharmārāmo hrīniṣevastarasvī kuntīputraḥ pāṇḍavo'jātaśatruḥ ||

5.22.34

duryodhanena nikṛto manasvī nocet kruddhaḥ pradaheddhārtarāṣṭrān |
nāhaṃ tathā hyarjunādvāsudevādbhīmādvā'haṃ yamayorvā bibhemi ||

5.22.35

yathā rājñaḥ krodhadīptasya sūtamanyorahaṃ bhītataraḥ sadaiva |
mahātapā brahmacaryeṇa yuktaḥ saṅkalpo'yaṃ mānasastasya siddhyet ||

5.22.36

tasya krodhaṃ sañjayāhaṃ samīkṣya sthāne jānan bhṛśamasmyadya bhītaḥ |
sa gaccha śīghraṃ prahito rathena pāñcālarājasya camūniveśanam ||

5.22.37

ajātaśatruṃ kuśalaṃ sma pṛccheḥ punaḥ punaḥ prītiyuktaṃ vadestvam |
janārdanaṃ cāpi sametya tāta mahāmātraṃ vīryavatāmudāram ||

5.22.38

anāmayaṃ madvacanena pṛccherdhṛtarāṣṭraḥ pāṇḍavaiḥ śāntimīpsuḥ |
na tasya kiñcidvacanaṃ na kuryāt kuntīputro vāsudevasya sūta ||

5.22.39

priyaścaiṣāmātmasamaśca kṛṣṇo vidvāṃścaiṣāṃ karmaṇi nityayuktaḥ |
samānītān pāṇḍavān sṛñjayāṃśca janārdanaṃ yuyudhānaṃ virāṭam ||

anāmayaṃ madvacanena pṛccheḥ sarvāṃstathā draupadeyāṃśca pañca |
yadyattatra prāptakālaṃ parebhyastvaṃ manyethā bhāratānāṃ hitaṃ ca |
tadbhāṣethāḥ sañjaya rājamadhye na mūrcchayedyanna ca yuddhahetuḥ ||

Other recensions (1)

Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit