Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.23

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 5.23

Language
Sanskrit

5.23.1

vaiśampāyana uvāca |
rājñastu vacanaṃ śrutvā dhṛtarāṣṭrasya sañjayaḥ |
upaplāvyaṃ yayau draṣṭuṃ pāṇḍavānamitaujasaḥ ||

5.23.2

sa tu rājānamāsādya kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |
abhivādya tataḥ pūrvaṃ sūtaputro'bhyabhāṣata ||

5.23.3

gāvalgaṇiḥ sañjayaḥ sūtasūnurajātaśatrumavadat pratītaḥ |
diṣṭyā rājaṃstvāmarogaṃ prapaśye sahāyavantaṃ ca mahendrakalpam ||

5.23.4

anāmayaṃ pṛcchati tvā'mbikeyo vṛddho rājā dhṛtarāṣṭro manīṣī |
kaccidbhīmaḥ kuśalī pāṇḍavāgryo dhanañjayastau ca mādrītanūjau ||

5.23.5

kaccit kṛṣṇā draupadī rājaputrī satyavratā vīrapatnī suputrā |
manasvinī yatra ca vāñcchasi tvamiṣṭān kāmān bhārata svastikāmaḥ ||

5.23.6

yudhiṣṭhira uvāca |
gāvalgaṇe sañjaya svāgataṃ te prīyāmahe te vayaṃ darśanena |
anāmayaṃ pratijāne tavāhaṃ sahānujaiḥ kuśalī cāsmi vidvan ||

5.23.7

cirādidaṃ kuśalaṃ bhāratasya śrutvā rājñaḥ kuruvṛddhasya sūta |
manye sākṣāddṛṣṭamahaṃ narendraṃ dṛṣṭvaiva tvāṃ sañjaya prītiyogāt ||

5.23.8

pitāmaho naḥ sthaviro manasvī mahāprājñaḥ sarvadharmopapannaḥ |
sa kauravyaḥ kuśalī tāta bhīṣmo yathāpūrvaṃ vṛttirastyasya kaccit ||

5.23.9

kaccidrājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro vaicitravīryaḥ kuśalī mahātmā |
mahārājo bāhlikaḥ prātipeyaḥ kaccidvidvān kuśalī sūtaputra ||

5.23.10

sa somadattaḥ kuśalī tāta kaccidbhūriśravāḥ satyasandhaḥ śalaśca |
droṇaḥ saputraśca kṛpaśca vipro maheṣvāsāḥ kaccidete'pyarogāḥ ||

5.23.11

sarve kurubhyaḥ spṛhayanti sañjaya dhanurdharā ye pṛthivyāṃ pradhānāḥ |
mahāprajñāḥ sarvaśāstrāvadātā dhanurbhṛtāṃ mukhyatamāḥ pṛthivyām ||

5.23.12

kaccinmānaṃ tāta labhanta ete dhanurbhṛtaḥ kaccidete'pyarogāḥ |
yeṣāṃ rāṣṭre nivasati darśanīyo maheṣvāsaḥ śīlavān droṇaputraḥ ||

5.23.13

vaiśyāputraḥ kuśalī tāta kaccinmahāprājño rājaputro yuyutsuḥ |
karṇo'mātyaḥ kuśalī tāta kaccit suyodhano yasya mando vidheyaḥ ||

5.23.14

striyo vṛddhā bhāratānāṃ jananyo mahānasyo dāsabhāryāśca sūta |
vadhvaḥ putrā bhāgineyā bhaginyo dauhitrā vā kaccidapyavyalīkāḥ ||

5.23.15

kaccidrājā brāhmaṇānāṃ yathāvat pravartate pūrvavat tāta vṛttim |
kacciddāyān māmakān dhārtarāṣṭro dvijātīnāṃ sañjaya nopahanti ||

5.23.16

kaccidrājā dhṛtarāṣṭraḥ saputra upekṣate brāhmaṇātikramān vai |
svargasya kaccinna tathā vartmabhūtāmupekṣate teṣu sadaiva vṛttim ||

5.23.17

etajjyotiścottamaṃ jīvaloke śuklaṃ prajānāṃ vihitaṃ vidhātrā |
te ceddoṣaṃ na niyacchanti mandāḥ kṛtsno nāśo bhavitā kauravāṇām ||

5.23.18

kaccidrājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro bubhūṣate vṛttimamātyavarge |
kaccinna bhedena jijīviṣanti suhṛdrūpā durhṛdaiścaikamatyāt ||

5.23.19

kaccinna pāpaṃ kathayanti tāta te pāṇḍavānāṃ kuravaḥ sarva eva |
droṇaḥ saputraśca kṛpaśca vīro nāsmāsu pāpāni vadanti kaccit ||

5.23.20

kaccidrājye dhṛtarāṣṭraṃ saputraṃ sametyāhuḥ kuravaḥ sarva eva |
kacciddṛṣṭvā dasyusaṅghān sametān smaranti pārthasya yudhāṃ praṇetuḥ ||

5.23.21

maurvībhujāgraprahitān sma tāta dodhūyamānena dhanurdhareṇa |
gāṇḍīvanunnāṃstanayitnughoṣānajihmagān kaccidanusmaranti ||

5.23.22

na cāpaśyaṃ kañcidahaṃ pṛthivyāṃ yodhaṃ samaṃ vā'dhikamarjunena |
yasyaikaṣaṣṭirniśitāstīkṣṇadhārāḥ suvāsasaḥ samanto hastavāpaḥ ||

5.23.23

gadāpāṇirbhīmasenastarasvī pravepayañchatrusaṅghānanīke |
nāgaḥ prabhinna iva naḍvaleṣu caṅkramyate kaccidenaṃ smaranti ||

5.23.24

mādrīputraḥ sahadevaḥ kaliṅgān samāgatānajayaddantakūre |
vāmenāsyan dakṣiṇenaiva yo vai mahābalaṃ kaccidenaṃ smaranti ||

5.23.25

purā jetuṃ nakulaḥ preṣito'yaṃ śibīṃstrigartān sañjaya paśyataste |
diśaṃ pratīcīṃ vaśamānayanme mādrīsutaṃ kaccidenaṃ smaranti ||

5.23.26

parābhavo dvaitavane ya āsīddurmantrite ghoṣayātrāgatānām |
yatra mandāñchatruvaśaṃ prayātānamocayadbhīmaseno jayaśca ||

5.23.27

ahaṃ paścādarjunamabhyarakṣaṃ mādrīputrau bhīmaseno'pyarakṣat |
gāṇḍīvadhanvā śatrusaṅghānudasya svastyāgamatkaccidenaṃ smaranti ||

5.23.28

na karmaṇā sādhunaikena nūnaṃ sukhaṃ śakyaṃ vai bhavatīha sañjaya |
sarvātmanā parijetuṃ vayaṃ cenna śaknumo dhṛtarāṣṭrasya putram ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)