Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.32

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 5.32

Language
Sanskrit

5.32.1

vaiśampāyana uvāca |
anujñātaḥ pāṇḍavena prayayau sañjayastadā |
śāsanaṃ dhṛtarāṣṭrasya sarvaṃ kṛtvā mahātmanaḥ ||

5.32.2

samprāpya hāstinapuraṃ śīghrammeva praviśya ca |
antaḥpuraṃ samāsthāya dvāḥsthaṃ vacanamabravīt ||

5.32.3

ācakṣva dhṛtarāṣṭrāya dvāḥstha māṃ samupāgatam |
sakāśāt pāṇḍuputrāṇāṃ sañjayaṃ mā ciraṃ kṛthāḥ ||

5.32.4

jāgarti cedabhivadestvaṃ hi dvāḥstha praviśeyaṃ vidito bhūmipasya |
nivedyamatrātyayikaṃ hi me'sti dvāḥstho'tha śrutvā nṛpatiṃ jagāda ||

5.32.5

dvāḥstha uvāca |
sañjayo'yaṃ bhūmipate namaste didṛkṣayā dvāramupāgataste |
prāpto dūtaḥ pāṇḍavānāṃ sakāśāt praśādhi rājan kimayaṃ karotu ||

5.32.6

dhṛtarāṣṭra uvāca |
ācakṣva māṃ kuśālinaṃ kalpamasmai praveśyatāṃ svāgataṃ sañjayāya |
na cāhametasya bhavāmyakalpaḥ sa me kasmāddvāri tiṣṭhecca saktaḥ ||

5.32.7

vaiśampāyana uvāca |
tataḥ praviśyānumate nṛpasya mahadveśma prājñaśūrāryaguptam |
siṃhāsanasthaṃ pārthivamāsasāda vaicitravīryaṃ prāñjaliḥ sūtaputraḥ ||

5.32.8

sañjaya uvāca |
sañjayo'haṃ bhūmipate namaste prāpto'smi gatvā naradeva pāṇḍavān |
abhivādya tvāṃ pāṇḍuputro manasvī yudhiṣṭhiraḥ kuśalaṃ cānvapṛcchat ||

5.32.9

sa te putrān pṛcchati prīyamāṇaḥ kaccitputraiḥ prīyase naptṛbhiśca |
tathā suhṛdbhiḥ sacivaiśca rājan ye cāpi tvāmupajīvanti taiśca ||

5.32.10

dhṛtarāṣṭra uvāca |
abhinandya tvāṃ tāta vadāmi sañjaya ajātaśatruṃ ca sukhena pārtham |
kaccit sa rājā kuśalī saputraḥ sahāmātyaḥ sānujaḥ kauravāṇām ||

5.32.11

sañjaya uvāca |
sahāmātyaḥ kuśalī pāṇḍuputro bubhūṣate yacca te'gre''mano'bhūt |
nirṇiktadharmārthakaro manasvī bahuśruto dṛṣṭimān śīlavāṃśca ||

5.32.12

paro dharmāt pāṇḍavasyānṛśaṃsyaṃ dharmaḥ paro vittacayānmato'sya |
sukhapriye dharmahīne'napārthe'nurudhyate bhārata tasya buddhiḥ ||

5.32.13

paraprayuktaḥ puruṣo viceṣṭate sūtraprotā dārumayīva yoṣā |
imaṃ dṛṣṭvā niyamaṃ pāṇḍavasya manye paraṃ karma daivaṃ manuṣyāt ||

5.32.14

imaṃ ca dṛṣṭvā tava karmadoṣaṃ pāpodarkaṃ ghoramavarṇarūpam |
yāvatparaḥ kāmayate'tivelaṃ tāvannaro'yaṃ labhate praśaṃsām ||

5.32.15

ajātaśatrustu vihāya pāpaṃ jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāsamarthām |
virocate'hāryavṛttena vīro yudhiṣṭhirastvayi pāpaṃ visṛjya ||

5.32.16

hantātmanaḥ karma nibodha rājan dharmārthayuktādāryavṛttādapetam |
upakrośaṃ ceha gato'si rājan bhūyaśca pāpaṃ prasajedamutra ||

5.32.17

sa tvamarthaṃ saṃśayitaṃ vinā tairāśaṃsase putravaśānugo'sya |
adharmaśabdaśca mahān pṛthivyāṃ nedaṃ karma tvatsamaṃ bhāratāgrya ||

5.32.18

hīnaprajño dauṣkuleyo nṛśaṃso dīrghaṃ vairī kṣatravidyāsvadhīraḥ |
evandharmānāpadaḥ saṃśrayeyurhīnavīryo yaśca bhavedaśiṣṭaḥ ||

5.32.19

kule jāto balavān yo yaśasvī bahuśrutaḥ sukhajīvī yatātmā |
dharmādharmau grathitau yo bibharti sa hyasya diṣṭasya vaśādupaiti ||

5.32.20

kathaṃ hi mantrāgryadharo manīṣī dharmārthayorāpadi sampraṇetā |
evamuktaḥ sarvamantrairahīno naro nṛśaṃsaṃ karma kuryādamūḍhaḥ ||

5.32.21

tava hyamī mantravidaḥ sametya samāsate karmasu nityayuktāḥ |
teṣāmayaṃ balavānniścayaśca kurukṣaye niyamenodapādi ||

5.32.22

akālikaṃ kuravo nābhaviṣyan pāpena cetpāpamajātaśatruḥ |
icchejjātu tvayi pāpaṃ visṛjya nindā ceyaṃ tava loke'bhaviṣyat ||

5.32.23

kimanyatra viṣayādīśvarāṇāṃ yatra pārthaḥ paralokaṃ sma draṣṭum |
atyakrāmat sa tathā sammataḥ syānna saṃśayo nāsti manuṣyakāraḥ ||

5.32.24

etān guṇān karmakṛtānavekṣya bhāvābhāvau vartamānāvanityau |
balirhi rājā pāramavindamāno nānyatkālāt kāraṇaṃ tatra mene ||

5.32.25

cakṣuḥśrotre nāsikā tvak ca jihvā jñānasyaitānyāyatanāni jantoḥ |
tāni prītānyeva tṛṣṇākṣayānte tānyavyatho duḥkhahīnaḥ praṇudyāt ||

5.32.26

na tveva manye puruṣasya karma saṃvartate suprayuktaṃ yathāvat |
mātuḥ pituḥ karmaṇā'bhiprasūtaḥ saṃvardhate vidhivadbhojanena ||

5.32.27

priyāpriye sukhaduḥkhe ca rājannindāpraśaṃse ca bhajanta eva |
parastvenaṃ garhayate'parādhe praśaṃsate sādhuvṛttaṃ tameva ||

5.32.28

sa tvāṃ garhe bhāratānāṃ virodhādanto nūnaṃ bhavitā'yaṃ prajānām |
no cedidaṃ tava karmāparādhāt kurūn dahet kṛṣṇavartmeva kakṣam ||

5.32.29

tvamevaiko jātu putrasya rājan vaśaṃ gatvā sarvaloke narendra |
kāmātmanaḥ ślāghano dyūtakāle nāgāḥ śamaṃ paśya vipākamasya ||

5.32.30

anāptānāṃ saṅgrahāttvaṃ narendra tathā''ptānāṃ nigrahāccaiva rājan |
bhūmiṃ sphītāṃ durbalatvādanantāmaśaktastvaṃ rakṣituṃ kauraveya ||

5.32.31

anujñāto rathavegāvadhūtaḥ śrānto'bhipadye śayanaṃ nṛsiṃha |
prātaḥ śrotāraḥ kuravaḥ sabhāyāmajātaśatrorvacanaṃ sametāḥ ||

5.32.32

dhṛtarāṣṭra uvāca |
anujñāto'syāvasathaṃ parehi prapadyasva śayanaṃ sūtaputra |
prātaḥ śrotāraḥ kuravaḥ sabhāyāmajātaśatrorvacanaṃ tvayoktam ||

Other recensions (1)