The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.32
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 5.32
- Language
- Sanskrit
5.32.1
vaiśampāyana uvāca |
anujñātaḥ pāṇḍavena prayayau sañjayastadā |
śāsanaṃ dhṛtarāṣṭrasya sarvaṃ kṛtvā mahātmanaḥ ||
5.32.2
samprāpya hāstinapuraṃ śīghrammeva praviśya ca |
antaḥpuraṃ samāsthāya dvāḥsthaṃ vacanamabravīt ||
5.32.3
ācakṣva dhṛtarāṣṭrāya dvāḥstha māṃ samupāgatam |
sakāśāt pāṇḍuputrāṇāṃ sañjayaṃ mā ciraṃ kṛthāḥ ||
5.32.4
jāgarti cedabhivadestvaṃ hi dvāḥstha praviśeyaṃ vidito bhūmipasya |
nivedyamatrātyayikaṃ hi me'sti dvāḥstho'tha śrutvā nṛpatiṃ jagāda ||
5.32.5
dvāḥstha uvāca |
sañjayo'yaṃ bhūmipate namaste didṛkṣayā dvāramupāgataste |
prāpto dūtaḥ pāṇḍavānāṃ sakāśāt praśādhi rājan kimayaṃ karotu ||
5.32.6
dhṛtarāṣṭra uvāca |
ācakṣva māṃ kuśālinaṃ kalpamasmai praveśyatāṃ svāgataṃ sañjayāya |
na cāhametasya bhavāmyakalpaḥ sa me kasmāddvāri tiṣṭhecca saktaḥ ||
5.32.7
vaiśampāyana uvāca |
tataḥ praviśyānumate nṛpasya mahadveśma prājñaśūrāryaguptam |
siṃhāsanasthaṃ pārthivamāsasāda vaicitravīryaṃ prāñjaliḥ sūtaputraḥ ||
5.32.8
sañjaya uvāca |
sañjayo'haṃ bhūmipate namaste prāpto'smi gatvā naradeva pāṇḍavān |
abhivādya tvāṃ pāṇḍuputro manasvī yudhiṣṭhiraḥ kuśalaṃ cānvapṛcchat ||
5.32.9
sa te putrān pṛcchati prīyamāṇaḥ kaccitputraiḥ prīyase naptṛbhiśca |
tathā suhṛdbhiḥ sacivaiśca rājan ye cāpi tvāmupajīvanti taiśca ||
5.32.10
dhṛtarāṣṭra uvāca |
abhinandya tvāṃ tāta vadāmi sañjaya ajātaśatruṃ ca sukhena pārtham |
kaccit sa rājā kuśalī saputraḥ sahāmātyaḥ sānujaḥ kauravāṇām ||
5.32.11
sañjaya uvāca |
sahāmātyaḥ kuśalī pāṇḍuputro bubhūṣate yacca te'gre''mano'bhūt |
nirṇiktadharmārthakaro manasvī bahuśruto dṛṣṭimān śīlavāṃśca ||
5.32.12
paro dharmāt pāṇḍavasyānṛśaṃsyaṃ dharmaḥ paro vittacayānmato'sya |
sukhapriye dharmahīne'napārthe'nurudhyate bhārata tasya buddhiḥ ||
5.32.13
paraprayuktaḥ puruṣo viceṣṭate sūtraprotā dārumayīva yoṣā |
imaṃ dṛṣṭvā niyamaṃ pāṇḍavasya manye paraṃ karma daivaṃ manuṣyāt ||
5.32.14
imaṃ ca dṛṣṭvā tava karmadoṣaṃ pāpodarkaṃ ghoramavarṇarūpam |
yāvatparaḥ kāmayate'tivelaṃ tāvannaro'yaṃ labhate praśaṃsām ||
5.32.15
ajātaśatrustu vihāya pāpaṃ jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāsamarthām |
virocate'hāryavṛttena vīro yudhiṣṭhirastvayi pāpaṃ visṛjya ||
5.32.16
hantātmanaḥ karma nibodha rājan dharmārthayuktādāryavṛttādapetam |
upakrośaṃ ceha gato'si rājan bhūyaśca pāpaṃ prasajedamutra ||
5.32.17
sa tvamarthaṃ saṃśayitaṃ vinā tairāśaṃsase putravaśānugo'sya |
adharmaśabdaśca mahān pṛthivyāṃ nedaṃ karma tvatsamaṃ bhāratāgrya ||
5.32.18
hīnaprajño dauṣkuleyo nṛśaṃso dīrghaṃ vairī kṣatravidyāsvadhīraḥ |
evandharmānāpadaḥ saṃśrayeyurhīnavīryo yaśca bhavedaśiṣṭaḥ ||
5.32.19
kule jāto balavān yo yaśasvī bahuśrutaḥ sukhajīvī yatātmā |
dharmādharmau grathitau yo bibharti sa hyasya diṣṭasya vaśādupaiti ||
5.32.20
kathaṃ hi mantrāgryadharo manīṣī dharmārthayorāpadi sampraṇetā |
evamuktaḥ sarvamantrairahīno naro nṛśaṃsaṃ karma kuryādamūḍhaḥ ||
5.32.21
tava hyamī mantravidaḥ sametya samāsate karmasu nityayuktāḥ |
teṣāmayaṃ balavānniścayaśca kurukṣaye niyamenodapādi ||
5.32.22
akālikaṃ kuravo nābhaviṣyan pāpena cetpāpamajātaśatruḥ |
icchejjātu tvayi pāpaṃ visṛjya nindā ceyaṃ tava loke'bhaviṣyat ||
5.32.23
kimanyatra viṣayādīśvarāṇāṃ yatra pārthaḥ paralokaṃ sma draṣṭum |
atyakrāmat sa tathā sammataḥ syānna saṃśayo nāsti manuṣyakāraḥ ||
5.32.24
etān guṇān karmakṛtānavekṣya bhāvābhāvau vartamānāvanityau |
balirhi rājā pāramavindamāno nānyatkālāt kāraṇaṃ tatra mene ||
5.32.25
cakṣuḥśrotre nāsikā tvak ca jihvā jñānasyaitānyāyatanāni jantoḥ |
tāni prītānyeva tṛṣṇākṣayānte tānyavyatho duḥkhahīnaḥ praṇudyāt ||
5.32.26
na tveva manye puruṣasya karma saṃvartate suprayuktaṃ yathāvat |
mātuḥ pituḥ karmaṇā'bhiprasūtaḥ saṃvardhate vidhivadbhojanena ||
5.32.27
priyāpriye sukhaduḥkhe ca rājannindāpraśaṃse ca bhajanta eva |
parastvenaṃ garhayate'parādhe praśaṃsate sādhuvṛttaṃ tameva ||
5.32.28
sa tvāṃ garhe bhāratānāṃ virodhādanto nūnaṃ bhavitā'yaṃ prajānām |
no cedidaṃ tava karmāparādhāt kurūn dahet kṛṣṇavartmeva kakṣam ||
5.32.29
tvamevaiko jātu putrasya rājan vaśaṃ gatvā sarvaloke narendra |
kāmātmanaḥ ślāghano dyūtakāle nāgāḥ śamaṃ paśya vipākamasya ||
5.32.30
anāptānāṃ saṅgrahāttvaṃ narendra tathā''ptānāṃ nigrahāccaiva rājan |
bhūmiṃ sphītāṃ durbalatvādanantāmaśaktastvaṃ rakṣituṃ kauraveya ||
5.32.31
anujñāto rathavegāvadhūtaḥ śrānto'bhipadye śayanaṃ nṛsiṃha |
prātaḥ śrotāraḥ kuravaḥ sabhāyāmajātaśatrorvacanaṃ sametāḥ ||
5.32.32
dhṛtarāṣṭra uvāca |
anujñāto'syāvasathaṃ parehi prapadyasva śayanaṃ sūtaputra |
prātaḥ śrotāraḥ kuravaḥ sabhāyāmajātaśatrorvacanaṃ tvayoktam ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit