The Great Epic of the Bhārata dynasty 7.197
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 7.197
- Language
- Sanskrit
7.197.1
sañjaya uvāca |
arjunasya vacaḥ śrutvā nocustatra mahārathāḥ |
apriyaṃ vā priyaṃ vāpi mahārāja dhanañjayam ||
7.197.2
tataḥ kruddho mahābāhurbhīmaseno'bhyabhāṣata |
kutsayanniva kaunteyamarjunaṃ bharatarṣabha ||
7.197.3
suniryathā'raṇyagato bhāṣate dharmasaṃhitam |
nyastadaṇḍo yathā pārtha brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ ||
7.197.4
kṣatatrātā kṣatājjīvan kṣantā strīṣvapi sādhuṣu |
kṣatriyaḥ kṣitimāpnoti kṣipraṃ dharmaṃ yaśaḥ śriyaḥ ||
7.197.5
sa bhavān kṣatriyaguṇairyuktaḥ sarvaiḥ kulodvahaḥ |
avipaścidyathā vācaṃ vyāharannādya śobhase ||
7.197.6
parākramaste kaunteya śakrasyeva śacīpateḥ |
na cāti vartase dharmaṃ velāmiva mahodadhiḥ ||
7.197.7
na pūjayettvāṃ ko nvadya yantrayodaśavārṣikam |
amarṣaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā dharmamevābhikāṅkṣase ||
7.197.8
diṣṭyā tāta manaste'dya svadharmamanuvartate |
ānṛśaṃsye ca te diṣṭyā buddhiḥ satatamacyuta ||
7.197.9
yattu dharmapravṛttasya hṛtaṃ rājyamadharmataḥ |
draupadī ca parāmṛṣṭā sabhāmānīya śatrubhiḥ ||
7.197.10
vanaṃ pravājitāścāsma valkalājinavāsasaḥ |
anarhamāṇāstaṃ bhāvaṃ trayodaśa samāḥ paraiḥ ||
7.197.11
etānyamarṣasthānāni marṣitāni mayā'nagha |
kṣatradharmaprasaktena sarvametadanuṣṭhitam ||
7.197.12
tamadharmamapākṛṣṭaṃ smṛtvā'dya sahitastvayā |
sānubandhānhaniṣyāmi kṣudrān rājyaharānaham ||
7.197.13
tvayā hi kathitaṃ pūrvaṃ yuddhāyābhyāgatā vayam |
ghaṭāmahe yathāśakti tvaṃ tu no'dya jugupsase ||
7.197.14
dharmamanvicchasi jñātuṃ mithyāvacanameva te |
bhayārditānāmasmākaṃ vācā marmāṇi kṛntasi ||
7.197.15
vapan vraṇe kṣāramiva kṣatānāṃ śatrukarśana |
vidīryate me hṛdayaṃ tvayā vākśalyapīḍitam ||
7.197.16
adharmamenaṃ vipulaṃ dhārmikaḥ sanna buddhyase |
yattvamātmānamasmāṃśca praśaṃsyānna praśaṃsasi ||
7.197.17
vāsudeve sthite cāpi droṇaputraṃ praśaṃsasi |
yaḥ kalāṃ ṣoḍaśīṃ pūrṇāṃ dhanañjaya na te'rhati ||
7.197.18
svayamevātmano doṣān bruvāṇaḥ kinna lajjase |
dārayeyaṃ mahīṃ krodhādvikireyaṃ ca parvatān ||
7.197.19
āvidhyaitāṃ gadāṃ gurvīṃ bhīmāṃ kāñcanamālinīm |
giriprakāśān kṣitijān bhañjeyamanilo yathā ||
7.197.20
drāvayeyaṃ śaraiścāpi sendrāndevānsamāgatān |
sarākṣasagaṇānpārtha sāsuroragamānavān ||
7.197.21
sa tvamevaṃvidhaṃ jānan bhrātaraṃ māṃ nararṣabha |
droṇaputrādbhayaṃ kartuṃ nārhasyamitavikrama ||
7.197.22
athavā tiṣṭha bībhatso saha sarvaiḥ sahodaraiḥ |
ahamenaṃ gadāpāṇirjeṣyāmyeko mahāhave ||
7.197.23
tataḥ pāñcālarājasya putraḥ pārthamathābravīt |
saṅkruddhamiva nardantaṃ hiraṇyakaśipurharim ||
7.197.24
dhṛṣṭadyumna uvāca |
bībhatso viprakarmāṇi viditāni manīṣiṇām |
yājanādhyāpane dānaṃ tathā yajñapratigrahau ||
7.197.25
ṣaṣṭhamadhyayanaṃ nāma, teṣāṃ kasminpratiṣṭhitaḥ |
hato droṇo mayā hyevaṃ kiṃ māṃ pārtha vigarhase ||
7.197.26
apakrāntaḥ svadharmācca kṣātradharmaṃ vyapāśritaḥ |
amānuṣeṇa hantyasmānastreṇa kṣudrakarmakṛt ||
7.197.27
tathā māyāṃ prayuñjānamasahyaṃ brāhmaṇabruvam |
māyayaiva nihanyādyo na yuktaṃ pārtha tatra kim ||
7.197.28
tasmiṃstathā mayā śaste yadi drauṇāyanī ruṣā |
kurute bhairavaṃ nādaṃ tatra kiṃ mama hīyate ||
7.197.29
na cādbhutamidaṃ manye yaddrauṇiryuddhasañjñayā |
ghātayiṣyati kauravyānparitrātumaśaknuvan ||
7.197.30
yacca māṃ dhārmiko bhūtvā bravīṣi gurughātinam |
tadarthamahamutpannaḥ pāñcālyasya suto'nalāt ||
7.197.31
yasya kāryamakāryaṃ vā yudhyataḥ syātsamaṃ raṇe |
taṃ kathaṃ brāhmaṇaṃ brūyāḥ kṣatriyaṃ vā dhanañjaya ||
7.197.32
yo hyanastravido hanyādbrahmāstraiḥ krodhamūrcchitaḥ |
sarvopāyairna sa kathaṃ vadhyaḥ puruṣasattamaḥ ||
7.197.33
vidharmiṇaṃ dharmavidbhiḥ proktaṃ teṣāṃ viṣopamam |
jānandharmārthatattvajña kiṃ māmarjuna garhase ||
7.197.34
nṛśaṃsaḥ sa mayā''kramya ratha eva nipātitaḥ |
tanmāmanindyaṃ bībhatso kimarthaṃ nābhinandase ||
7.197.35
kālānalasamaṃ pārtha jvalanārkaviṣopamam |
bhīmaṃ droṇaśiraśchinnaṃ na praśaṃsāsa me katham ||
7.197.36
yo'sau mamaiva nānyasya bāndhavān yudhi jaghnivān |
chittvā'pi tasya mūrdhānaṃ naivāsmi vigatajvaraḥ ||
7.197.37
tacca me kṛntate marma yanna tasya śiro mayā |
niṣādaviṣaye kṣiptaṃ jayadrathārīro yathā ||
7.197.38
athāvadhaśca śatrūṇāmadharmaḥ śrūyate'rjuna |
kṣatriyasya hi dharmo'yaṃ hanyāddhanyeta vā punaḥ ||
7.197.39
sa śatrurnihataḥ saṅkhye mayā dharmeṇa pāṇḍava |
yathā tvayā hataḥ śūro bhagadattaḥ pituḥ sakhā ||
7.197.40
pitāmahaṃ raṇe hatvā manyase dharmamātmanaḥ |
mayā śatrau hate kasmātpāpe dharmaṃ na manyase ||
7.197.41
sambandhāvanataṃ pārtha na māṃ tvaṃ vaktumarhasi |
svagātrakṛtasopānaṃ niṣaṇṇamiva dantinam ||
7.197.42
kṣamāmi te sarvameva vāgvyatikramamarjuna |
draupadyā draupadeyānāṃ kṛte nānyena hetunā ||
7.197.43
kulakramāgataṃ vairaṃ mamācāryeṇa viśrutam |
tathā jānātyayaṃ loko na yūyaṃ pāṇḍunandanāḥ ||
7.197.44
nānṛtī pāṇḍavo jyeṣṭho nāhaṃ vā'dhārmiko'rjuna |
śiṣyadrohī hataḥ pāpo yudhyasva vijayastava ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit