Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 7.198

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 7.198

Language
Sanskrit

7.198.1

dhṛtarāṣṭra uvāca |
sāṅgā vedā yathānyāyaṃ yenādhītā mahātmanā |
yasminsākṣāddhanurvedo hrīniṣeve pratiṣṭhitaḥ ||

7.198.2

yasya prasādātkurvanti karmāṇi puruṣarṣabhāḥ |
amānuṣāṇi saṅgrāme devairasukarāṇi ca ||

7.198.3

tasminnākruśyati droṇe samakṣaṃ pāpakarmaṇā |
nīcātmanā nṛśaṃsena kṣudreṇa gurughātinā ||

7.198.4

nāmarṣaṃ tatra kurvanti dhikkṣātraṃ dhigamarṣitām |
pārthāḥ sarve ca rājānaḥ pṛthivyāṃ ye dhanurdharāḥ ||

7.198.5

śrutvā kimāhuḥ pāñcālyaṃ tanmamācakṣva sañjaya |
sañjaya uvāca |
śrutvā drupadaputrasya tā vācaḥ krūrakarmaṇaḥ ||

7.198.6

tūṣṇīṃ babhūvū rājānaḥ sarva eva viśāmpate |
arjunastu kaṭākṣeṇa jihmaṃ viprekṣya pārṣatam ||

7.198.7

sa bāṣpamatiniḥśvasya dhigdhigityeva cābravīt |
yudhiṣṭhiraśca bhīmaśca yamau kṛṣṇastathā'pare ||

7.198.8

āsan suvrīḍitā rājan sātyakistvabravīdidam |
nehāsti puruṣaḥ kaścidya imaṃ pāpapūruṣam ||

7.198.9

bhāṣamāṇamakalyāṇaṃ śīghraṃ hanyānnarādhamam |
ete tvāṃ pāṇḍavāḥ sarve kutsayanti vivitsayā ||

7.198.10

karmaṇā tena pāpena śvapākaṃ brāhmaṇā iva |
etatkṛtvā mahatpāpaṃ ninditaḥ sarvasādhubhiḥ ||

7.198.11

na lajjase kathaṃ vaktuṃ samitiṃ prāpya śobhanām |
kathaṃ ca śatadhā jihvā na te mūrdhā ca dīryate ||

7.198.12

gurumākrośataḥ kṣudra na cādharmeṇa pātyase |
vācyastvamasi pārthaiśca sarvaiścāndhakavṛṣṇibhiḥ ||

7.198.13

yatkarma kaluṣaṃ kṛtvā ślāghase janasaṃsadi |
akāryaṃ tādṛśaṃ kṛtvā punareva guruṃ kṣipan ||

7.198.14

vadhyastvaṃ na tvayārtho'sti muhūrtamapi jīvatā |
kastvetadvyavasedāryastvadanyaḥ puruṣādhama ||

7.198.15

nigṛhya keśeṣu vadhaṃ gurordharmātmanaḥ sataḥ |
saptāvare tathā pūrve bāndhavāste nimajjitāḥ ||

7.198.16

yaśasā ca parityaktāstvāṃ prāpya kulapāṃsanam |
uktavāṃścāpi yatpārthe bhīṣmaṃ prati nararṣabha ||

7.198.17

tathā'nto vihitastena svayameva mahātmanā |
tasyāpi tava sodaryo nihantā pāpakṛttamaḥ ||

7.198.18

nānyaḥ pāñcālyaputrebhyo vidyate bhuvi pāpakṛt |
sa cāpi sṛṣṭaḥ pitrā te bhīṣmasyāntakaraḥ kila ||

7.198.19

śikhaṇḍī rakṣitastena sa ca mṛtyurmahātmanaḥ |
pañcālāścalitā dharmātkṣudrā mitra-gurudruhaḥ ||

7.198.20

tvāṃ prāpya sahasodaryaṃ dhikkṛtaṃ sarvasādhubhiḥ |
punaścedīdṛśīṃ vācaṃ matsamīpe vadiṣyasi ||

7.198.21

śiraste pothayiṣyāmi gadayā vajrakalpayā |
tvāṃ ca brahmahaṇaṃ dṛṣṭvā janaḥ sūryamavekṣate ||

7.198.22

brahmahatyā hi te pāpaṃ prāyaścittārthamātmanaḥ |
pāñcālaka sudurvṛtta mamaiva gurumagrataḥ ||

7.198.23

gurorguruṃ ca bhūyo'pi kṣipannaiva hi lajjase |
tiṣṭha tiṣṭha sahasvaikaṃ gadāpātamimaṃ mama ||

7.198.24

tava cāpi sahiṣye'haṃ gadāpātānanekaśaḥ |
sāttvatenaivamākṣiptaḥ pārṣataḥ paruṣākṣaram ||

7.198.25

saṃrabdhaṃ sātyakiṃ prāha saṅkruddhaḥ prahasanniva |
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrūyate śrūyate ceti kṣamyate ceti mādhava ||

7.198.26

sadā'nāryo'śubhaḥ sādhuṃ puruṣaṃ kṣeptumicchati |
kṣamā praśasyate loke na tu pāpo'rhati kṣamām ||

7.198.27

kṣamāvantaṃ hi pāpātmā jito'yamiti manyate |
sa tvaṃ kṣudrasamācāro nīcātmā pāpaniścayaḥ ||

7.198.28

ākeśāgrānnakhāgrācca vaktavyo vaktumicchasi |
yaḥ sa bhūriśravāśchinnabhujaḥ prāyagatastvayā ||

7.198.29

vāryamāṇena hi hatastataḥ pāpataraṃ nu kim |
gāhamāno mayā droṇo divyenāstreṇa saṃyuge ||

7.198.30

visṛṣṭaśastro nihataḥ kiṃ tatra krūra duṣkṛtam |
ayudhyamānaṃ yastvājau tathā prāyagataṃ munim ||

7.198.31

chinnabāhuṃ parairhanyātsātyake sa kathaṃ vadet |
nihatya tvāṃ padā bhūmau sa vikarṣati vīryavān ||

7.198.32

kiṃ tadā na nihaṃsyenaṃ bhūtvā puruṣasattamaḥ |
tvayā punaranāryeṇa pūrvaṃ pārthena nirjitaḥ ||

7.198.33

yadā tadā hataḥ śūraḥ saumadattiḥ pratāpavān |
yatra yatra tu pāṇḍūnāṃ droṇo drāvayate camūm ||

7.198.34

kirañcharasahasrāṇi tatra tatra prayāmyaham |
sa tvamevaṃvidhaṃ kṛtvā karmacāṇḍālavatsvayam ||

7.198.35

vaktumarhasi vaktavyaḥ kasmāttvaṃ paruṣāṇyatha |
kartā tvaṃ karmaṇo hyasya nāhaṃ vṛṣṇikulādhama ||

7.198.36

pāpānāṃ ca tvamāvāsaḥ karmaṇāṃ mā punarvada |
joṣamāsva na māṃ bhūyo vaktumarhasyataḥ param ||

7.198.37

adharottarametaddhi yanmāṃ tvaṃ vaktumarhasi |
atha vakṣyasi māṃ maurkhyādbhūyaḥ paruṣamīdṛśam ||

7.198.38

gamayiṣyāmi bāṇaistvāṃ yudhi vaivasvatakṣayam |
na caivaṃ mūrkha dharmeṇa kevalenaiva śakyate ||

7.198.39

teṣāmapi hyadharmeṇa ceṣṭitaṃ śṛṇu yādṛśam |
vañcitaḥ pāṇḍavaḥ pūrvamadharmeṇa yudhiṣṭhiraḥ ||

7.198.40

draupadī ca parikliṣṭā tathā'dharmeṇa sātyake |
pravrājitā vanaṃ sarve pāṇḍavāḥ saha kṛṣṇayā ||

7.198.41

sarvasvamapakṛṣṭaṃ ca tathā'dharmeṇa bāliśa |
adharmeṇāpakṛṣṭaśca madrarājaḥ pareritaḥ ||

7.198.42

adharmeṇa tathā bālaḥ saubhadro vinipātitaḥ |
ito'pyadharmeṇa hato bhīṣmaḥ parapurañjayaḥ ||

7.198.43

bhūriśravā hyadharmeṇa tvayā dharmavidā hataḥ |
evaṃ parairācaritaṃ pāṇḍaveyaiśca saṃyuge ||

7.198.44

rakṣamāṇairjayaṃ vīrairdharmajñairapi sātvata |
durjñeyaḥ sa paro dharmastathā'dharmaśca durvidaḥ ||

7.198.45

yudhyasva kauravaiḥ sārdhaṃ mā gāḥ pitṛniveśanam |
sañjaya uvāca |
evamādīni vākyāni krūrāṇi paruṣāṇi ca ||

7.198.46

śrāvitaḥ sātyakiḥ śrīmānākampita ivābhavat |
tacchrutvā krodhatāmrākṣaḥ sātyakistvādade gadām ||

7.198.47

viniḥśvasya yathā sarpaḥ praṇidhāya rathe dhanuḥ |
tato'bhipatya pāñcālyaṃ saṃrambheṇedamabravīt ||

7.198.48

na tvāṃ vakṣyāmi paruṣaṃ haniṣye tvāṃ vadhakṣamam |
tamāpatantaṃ sahasā mahābalamamarṣaṇam ||

7.198.49

pāñcālyāyābhisaṅkruddhamantakāyāntakopamam |
codito vāsudevena bhīmaseno mahābalaḥ ||

7.198.50

avaplutya rathāttūrṇaṃ bāhubhyāṃ samavārayat |
dravamāṇaṃ tathā kruddhaṃ sātyakiṃ pāṇḍavo balī ||

7.198.51

praspanda‌mānamādāya jagāma balinaṃ balāt |
sthitvā viṣṭabhya caraṇau bhīmena śinipuṅgavaḥ ||

7.198.52

nigṛhītaḥ pade ṣaṣṭhe balena balināṃ varaḥ |
avaruhya rathāttūrṇaṃ dhriyamāṇaṃ balīyasā ||

7.198.53

uvāca ślakṣṇayā vācā sahadevo viśāmpate |
asmākaṃ puruṣavyāghra mitramanyanna vidyate ||

7.198.54

paramandhakavṛṣṇibhyaḥ pañcālebhyaśca māriṣa |
tathaivāndhakavṛṣṇīnāṃ tathaiva ca viśeṣataḥ ||

7.198.55

kṛṣṇasya ca tathā'smatto mitramanyanna vidyate |
pañcālānāṃ ca vārṣṇeya samudrāntāṃ vicinvatām ||

7.198.56

nānyadasti paraṃ mitraṃ yathā pāṇḍavavṛṣṇayaḥ |
sa bhavānīdṛśaṃ mitraṃ manyate ca yathā bhavān ||

7.198.57

bhavantaśca yathā'smākaṃ bhavatāṃ ca tathā vayam |
sa evaṃ sarvadharmajña mitradharmamanusmaran ||

7.198.58

niyaccha manyuṃ pāñcālyāt praśāmya śinipuṅgava |
pārṣatasya kṣama tvaṃ vai kṣamatāṃ pārṣataśca te ||

7.198.59

vayaṃ kṣamayitāraśca kimanyatra śamādbhavet |
praśāmyamāne śaineye sahadevena māriṣa ||

7.198.60

pāñcālarājasya sutaḥ prahasannidamabravīt |
muñca muñca śineḥ pautraṃ bhīma yuddhamadānvitam ||

7.198.61

āsādayatu māmeṣa dharādharamivānilaḥ |
yāvadasya śitairbāṇaiḥ saṃrambhaṃ vinayāmyaham ||

7.198.62

yuddhaśraddhāṃ ca kaunteya jīvitaṃ cāsya saṃyuge |
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ kāryaṃ yadidamudyatam ||

7.198.63

sumahatpāṇḍuputrāṇāmāyāntyete hi kauravāḥ |
athavā phālgunaḥ sarvānvārayiṣyati saṃyuge ||

7.198.64

ahamapyasya mūrdhānaṃ pātayiṣyāmi sāyakaiḥ |
manyate cchinnabāhuṃ māṃ bhūriśravasamāhave ||

7.198.65

utsṛjainamahaṃ cainameṣa vā māṃ haniṣyati |
śṛṇvanpāñcālavākyāni sātyakiḥ sarpavacchvasan ||

7.198.66

bhīmabāhvantare sakto visphuratyaniśaṃ balī |
tau vṛṣāviva nardantau balinau bāhuśālinau ||

7.198.67

tvarayā vāsudevaśca dharmarājaśca māriṣa |
yatnena mahatā vīrau vārayāmāsatustataḥ ||

7.198.68

nivārya parameṣvāsau kopasaṃraktalocanau |
yuyutsūnaparānsaṅkhye pratīyuḥ kṣatriyarṣabhāḥ ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)

Linked texts (1)