The Great Epic of the Bhārata dynasty 7.199
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 7.199
- Language
- Sanskrit
7.199.1
sañjaya uvāca |
tataḥ sa kadanaṃ cakre ripūṇāṃ droṇanandanaḥ |
yugānte sarvabhūtānāṃ kālasṛṣṭa ivāntakaḥ ||
7.199.2
dhvajadrumaṃ śastraśṛṅgaṃ hatanāgamahāśilam |
aśvakimpuruṣākīrṇaṃ śarāsanalatāvṛtam ||
7.199.3
kravyādapakṣisaṅghuṣṭaṃ bhūtayakṣagaṇākulam |
nihatya śātravān bhallaiḥ so'cinoddehaparvatam ||
7.199.4
tato vegena mahatā vinadya sa nararṣabhaḥ |
pratijñāṃ śrāvayāmāsa punareva tavātmajam ||
7.199.5
yasmādyudhyantamācāryaṃ dharmakañcukamāsthitaḥ |
muñca śastramiti prāha kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
7.199.6
tasmātsampaśyatastasya drāvayiṣyāmi vāhinīm |
vidrāvya sarvān hantā'smi jālmaṃ pāñcālyameva tu ||
7.199.7
sarvānetān haniṣyāmi yadi yotsyanti māṃ raṇe |
satyaṃ te pratijānāmi parivartaya vāhinīm ||
7.199.8
tacchrutvā tava putrastu vāhinīṃ paryavartayat |
siṃhanādena mahatā vyapohya sumahadbhayam ||
7.199.9
tataḥ samāgamo rājankurupāṇḍavasenayoḥ |
punarevābhavattīvraḥ pūrṇasāgarayoriva ||
7.199.10
saṃrabdhā hi sthirībhūtā droṇaputreṇa kauravāḥ |
udagrā pāṇḍupañcālā droṇasya nidhanena ca ||
7.199.11
teṣāṃ paramahṛṣṭānāṃ jayamātmani paśyatām |
saṃrabdhānāṃ mahāvegaḥ prādurāsīdviśāmpate ||
7.199.12
yathā śiloccaye śailaḥ sāgaraiḥ sāgaro yathā |
pratihanyeta rājendra tathā''sankurupāṇḍavāḥ ||
7.199.13
tataḥ śaṅkhasahasrāṇi bherīṇāmayutāni ca |
avādayanta saṃhṛṣṭāḥ kurupāṇḍavasainikāḥ ||
7.199.14
yathā nirmathyamānasya sāgarasya tu niḥsvanaḥ |
abhavattava sainyasya sumahānadbhutopamaḥ ||
7.199.15
prāduścakre tato drauṇirastraṃ nārāyaṇaṃ tadā |
abhisandhāya pāṇḍūnāṃ pañcālānāṃ ca vāhinīm ||
7.199.16
prādurāsaṃstato bāṇā dīptāgrāḥ khe sahasraśaḥ |
pāṇḍavānkṣapayiṣyanto dīptāsyāḥ pannagā iva ||
7.199.17
te diśaḥ khaṃ ca sainyaṃ ca samāvṛṇvanmahāhave |
muhūrtādbhāskarasyeva loke rājan gabhastayaḥ ||
7.199.18
tathā'pare dyotamānā jyotīṃṣīvāmalāmbare |
prādurāsanmahārāja kārṣṇāyasamayā guḍāḥ ||
7.199.19
catuścakrā dvicakrāśca śataghnyo bahulā gadāḥ |
cakrāṇi ca kṣurāntāni maṇḍalānīva bhāsvataḥ ||
7.199.20
śastrākṛtibhirākīrṇamatīva puruṣarṣabha |
dṛṣṭvā'ntarikṣamāvignāḥ pāṇḍupañcālasṛñjayāḥ ||
7.199.21
yathāyathā hyayudhyanta pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ |
tathātathā tadastraṃ vai vyavardhata janādhipa ||
7.199.22
vadhyamānāstadā'streṇa tena nārāyaṇena vai |
dahyamānānaleneva sarvato'bhyarditā raṇe ||
7.199.23
yathā hi śiśirāpāye dahetkakṣaṃ hutāśanaḥ |
tathā tadastraṃ pāṇḍūnāṃ dadāha dhvajinīṃ prabho ||
7.199.24
āpūryamāṇenāstreṇa sainye kṣīyati ca prabho |
jagāma paramaṃ trāsaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ ||
7.199.25
dravamāṇaṃ tu tat sainyaṃ dṛṣṭvā vigatacetanam |
madhyasthatāṃ ca pārthasya dharmaputro'bravīdidam ||
7.199.26
dhṛṣṭadyumna palāyasva saha pāñcālasenayā |
sātyake tvaṃ ca gacchasva vṛṣṇyandhakavṛto mahān ||
7.199.27
vāsudevo'pi dharmātmā kariṣyatyātmanaḥ kṣamam |
śreyo hyupadiśatyeṣa lokasya kimutātmanaḥ ||
7.199.28
saṅgrāmastu na kartavyaḥ sarvasainyān bravīmi vaḥ |
ahaṃ hi saha sodaryaiḥ pravekṣye havyavāhanam ||
7.199.29
bhīṣmadroṇārṇavaṃ tīrtvā saṅgrāme bhīrudustare |
vimajjiṣyāmi salile sagaṇo drauṇigoṣpade ||
7.199.30
kāmaḥ sampadyatāmasya bībhatsorāśu māṃ prati |
kalyāṇavṛttirācāryo mayā yudhi nipātitaḥ ||
7.199.31
yena bālaḥ sa saubhadro yuddhānāmaviśāradaḥ |
samarthairbahubhiḥ krūrairghātito nābhipālitaḥ ||
7.199.32
yenāvibruvatā praśnaṃ tathā kṛṣṇā sabhāṃ gatā |
upekṣitā saputreṇa dāsabhāvaṃ niyacchatī ||
7.199.33
jighāṃsurdhārtarāṣṭraśca śrānteṣvaśveṣu phālgunaḥ |
kavacena tathā gupto rakṣārthaṃ saindhavasya ca ||
7.199.34
yena brahmāstraviduṣā pañcālāḥ satyajinmukhāḥ |
kurvāṇā majjaye yatnaṃ samūlā vinipātitāḥ ||
7.199.35
yena pravrājyamānāśca rājyādvayamadharmataḥ |
nivāryamāṇenāsmābhiranugantuṃ tadeṣitāḥ ||
7.199.36
yo'sāvatyantamasmāsu kurvāṇaḥ sauhṛdaṃ param |
hatastadarthe maraṇaṃ gamiṣyāmi sabāndhavaḥ ||
7.199.37
evaṃ bruvati kaunteye dāśārhastvaritastataḥ |
nivārya sainyaṃ bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt ||
7.199.38
śīghraṃ nyasyata śastrāṇi vāhebhyaścāvarohata |
eṣa yogo'tra vihitaḥ pratiṣedhe mahātmanā ||
7.199.39
dvipāśvasyandanebhyaśca kṣitiṃ sarve'varohata |
evametanna vo hanyādastraṃ bhūmau nirāyudhān ||
7.199.40
yathāyathā hi yudhyante yodhā hyastramidaṃ prati |
tathātathā bhavantyete kauravā balavattarāḥ ||
7.199.41
nikṣepsyanti ca śastrāṇi vāhanebhyo'varuhya ye |
tānnaitadastraṃ saṅgrāme nihaniṣyati mānavān ||
7.199.42
yattvetatpratiyotsyanti manasāpīha kecana |
nihaniṣyati tānsarvān rasātalagatānapi ||
7.199.43
te vacastasya tacchrutvā vāsudevasya bhārata |
īṣuḥ sarve samutsraṣṭuṃ manobhiḥ karaṇena ca ||
7.199.44
tata utsraṣṭukāmāṃstānastrāṇyālakṣya pāṇḍavaḥ |
bhīmaseno'bravīdrājannidaṃ saṃharṣayanvacaḥ ||
7.199.45
na kathañcana śastrāṇi moktavyānīha kenacit |
ahamāvārayiṣyāmi droṇaputrāstramāśugaiḥ ||
7.199.46
gadayā'pyanayā gurvyā hemavigrahayā raṇe |
kālavatprahariṣyāmi drauṇerastraṃ viśātayan ||
7.199.47
na hi me vikrame tulyaḥ kaścidasti pumāniha |
yathaiva savitustulyaṃ jyotiranyanna vidyate ||
7.199.48
paśyatemau hi me bāhū nāgarājakaropamau |
samarthau parvatasyāpi śaiśirasya nipātane ||
7.199.49
nāgāyutasamaprāṇo hyahameko nareṣviha |
śakro yathā'pratidvandvo divi deveṣu viśrutaḥ ||
7.199.50
adya paśyata me vīryaṃ bāhvoḥ pīnāṃsayoryudhi |
jvalamānasya dīptasya drauṇerastrasya vāraṇe ||
7.199.51
yadi nārāyaṇāstrasya pratiyoddhā na vidyate |
adyaitatpratiyotsyāmi paśyatsu kurupāṇḍuṣu ||
7.199.52
arjunārjuna bībhatso na nyasyaṃ gāṇḍivaṃ tvayā |
śaśāṅkasyeva te paṅko nairmalyaṃ pātayiṣyati ||
7.199.53
arjuna uvāca |
bhīma nārāyaṇāstre me goṣu ca brāhmaṇeṣu ca |
eteṣu gāṇḍivaṃ nyasyametaddhi vratamuttamam ||
7.199.54
evamuktastato bhīmo droṇaputramarindamam |
abhyayānmeghaghoṣeṇa rathenādityavarcasā ||
7.199.55
sa enamiṣujālena laghutvācchīghravikramaḥ |
nimeṣamātreṇāsādya kuntīputro'bhyavākirat ||
7.199.56
tato drauṇiḥ prahasyainaṃ dravantamabhibhāṣya ca |
avākiratpradīptāgraiḥ śaraistairabhimantritaiḥ ||
7.199.57
pannagairiva dīptāsyairvamadbhirjvalanaṃ raṇe |
avakīrṇo'bhavatpārthaḥ sphuliṅgairiva kāñcanaiḥ ||
7.199.58
tasya rūpamabhūdrājanbhīmasenasya saṃyuge |
khadyotairāvṛtasyeva parvatasya dinakṣaye ||
7.199.59
tadastraṃ droṇaputrasya tasminpratisamasyati |
avardhata mahārāja yathāgniraniloddhataḥ ||
7.199.60
vivardhamānamālakṣya tadastraṃ bhīmavikramam |
pāṇḍusainyamṛte bhīmaṃ sumahadbhayamāviśat ||
7.199.61
tataḥ śastrāṇi te sarve samutsṛjya mahītale |
avārohan rathebhyaśca hastyaśvebhyaśca sarvaśaḥ ||
7.199.62
teṣu nikṣiptaśastreṣu vāhanebhyaścyuteṣu ca |
tadastravīryaṃ vipulaṃ bhīmamūrdhanyathāpatat ||
7.199.63
hāhākṛtāni bhūtāni pāṇḍavāśca viśeṣataḥ |
bhīmasenamapaśyanta tejasā saṃvṛtaṃ tathā ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit