Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 7.80

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 7.80

Language
Sanskrit

7.80.1

sañjaya uvāca |
kuntīputrastu taṃ mantraṃ smaranneva dhanañjayaḥ |
pratijñāmātmano rakṣanmumohācintyavikramaḥ ||

7.80.2

taṃ tu śokena santaptaṃ svapne kapivaradhvajam |
āsasāda mahātejā dhyāyantaṃ garuḍadhvajaḥ ||

7.80.3

pratyutthānaṃ ca kṛṣṇasya sarvāvastho dhanañjayaḥ |
na lopayati dharmātmā bhaktyā premṇā ca sarvadā ||

7.80.4

pratyutthāya ca govindaṃ sa tasmā āsanaṃ dadau |
na cāsane svayaṃ buddhiṃ bībhatsurvyada‌dhāt tadā ||

7.80.5

tataḥ kṛṣṇo mahātejā jānan pārthasya niścayam |
kuntīputramidaṃ vākyamāsīnaḥ sthitamabravīt ||

7.80.6

mā viṣāde manaḥ pārtha kṛthāḥ kālo hi durjayaḥ |
kālaḥ sarvāṇi bhūtāni niyacchati pare vidhau ||

7.80.7

kimarthaṃ ca viṣādaste tadbrūhi dvipadāṃ vara |
na śocyaṃ viduṣāṃ śreṣṭha śokaḥ kāryavināśanaḥ ||

7.80.8

yattu kāryaṃ bhavet kāryaṃ karmaṇā tat samācara |
hīnaceṣṭasya yaḥ śokaḥ sa hi śatrurdhanañjaya ||

7.80.9

śocannandayate śatrūn karśayatyapi bāndhavān |
kṣīyate ca narastasmānna tvaṃ śocitumarhasi ||

7.80.10

ityukto vāsudevena bībhatsuraparājitaḥ |
ābabhāṣe tadā vidvānidaṃ vacanamarthavat ||

7.80.11

mayā pratijñā mahatī jayadrathavadhe kṛtā |
śvo'smi hantā durātmānaṃ putraghnamiti keśava ||

7.80.12

matpratijñāvighātārthaṃ dhārtarāṣṭraiḥ kilācyuta |
pṛṣṭhataḥ saindhavaḥ kāryaḥ sarvairgupto mahārathaiḥ ||

7.80.13

daśa caikā ca tāḥ kṛṣṇa akṣauhiṇyaḥ sudurjayāḥ |
hatāvaśeṣāstatremā hanta mādhava saṅkhyayā ||

7.80.14

tābhiḥ parivṛtaḥ saṅkhye sarvaiścaiva mahārathaiḥ |
kathaṃ śakyeta sandraṣṭuṃ durātmā kṛṣṇa saindhavaḥ ||

7.80.15

pratijñāpāraṇaṃ cāpi na bhaviṣyati keśava |
pratijñāyāṃ ca hīnāyāṃ kathaṃ jīvati madvidhaḥ ||

7.80.16

duḥkhopāyasya me vīra vikāṅkṣā parivartate |
drutaṃ ca yāti savitā tata etadbravīmyaham ||

7.80.17

śokasthānaṃ tu tacchrutvā pārthasya dvijaketanaḥ |
saṃspṛśyāmbhastataḥ kṛṣṇaḥ prāṅmukhaḥ samavasthitaḥ ||

7.80.18

idaṃ vākyaṃ mahātejā babhāṣe puṣkarekṣaṇaḥ |
hitārthaṃ pāṇḍuputrasya saindhavasya vadhe kṛtī ||

7.80.19

pārtha pāśupataṃ nāma paramāstraṃ sanātanam |
yena sarvān mṛdhe daityān jaghne devo maheśvaraḥ ||

7.80.20

yadi tadviditaṃ te'dya śvo hantā'si jayadratha |
athājñātaṃ prapadyasva manasā vṛṣabhadhvajam ||

7.80.21

taṃ devaṃ manasā dhyātvā joṣamāsva dhanañjaya |
tatastasya prasādāttvaṃ bhaktaḥ prāpsyasi tanmahat ||

7.80.22

tataḥ kṛṣṇavacaḥ śrutvā saṃspṛśyāmbho dhanañjayaḥ |
bhūmāvāsīna ekāgro jagāma manasā bhavam ||

7.80.23

tataḥ praṇihito brāhme muhūrte śubhalakṣaṇe |
ātmānamarjuno'paśyadgagane saha‌keśavam ||

7.80.24

puṇyaṃ himavataḥ pādaṃ maṇimantaṃ ca parvatam |
jyotirbhiśca samākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam ||

7.80.25

vāyuvegagatiḥ pārthaḥ svaṃ bheje sahakeśavaḥ |
keśavena gṛhītaḥ sa dakṣiṇe vibhunā bhuje ||

7.80.26

prekṣamāṇo bahūn bhāvān jagāmādbhutadarśanān |
udīcyāṃ diśi dharmātmā so'paśyacchvetaparvatam ||

7.80.27

kuberasya vihāre ca nalinīṃ padmabhūṣitām |
saricchreṣṭhāṃ ca tāṃ gaṅgāṃ vīkṣamāṇo bahūdakām ||

7.80.28

sadā puṣpaphalairvṛkṣairupetāṃ sphaṭikopalām |
siṃhavyāghrasamākīrṇāṃ nānāmṛgasamākulām ||

7.80.29

puṇyāśramavatīṃ ramyāṃ manojñāṇḍajasevitām |
mandarasya pradeśāṃśca kinnarodgītanāditān ||

7.80.30

hemarūpyamayaiḥ śṛṅgernānauṣadhividīpitān |
tathā mandāravṛkṣaiśca puṣpitairupaśobhitān ||

7.80.31

snigdhāñjanacayākāraṃ samprāptaḥ kālaparvatam |
brahmatuṅganadīścānyāstathā janapadānapi ||

7.80.32

sa tuṅgaṃ śataśṛṅgaṃ ca śaryātivanameva ca |
puṇyamaśvaśiraḥsthānaṃ sthānamātharvaṇasya ca ||

7.80.33

vṛṣadaṃśaṃ ca śailendraṃ mahāmandarameva ca |
apsarobhiḥ samākīrṇaṃ kinnaraiścopaśobhitam ||

7.80.34

tasmin śaile vrajan pārthaḥ sakṛṣṇaḥ samavaikṣata |
śubhaiḥ prastravaṇairjuṣṭāṃ hemadhātuvibhūṣitām ||

7.80.35

candraraśmiprakāśāṅgīṃ pṛthivīṃ puramālinīm |
samudrāṃścādbhutākārānapaśyadbahulākarān ||

7.80.36

viyaddyāṃ pṛthivīṃ caiva tathā viṣṇupadaṃ vrajan |
vismitaḥ saha kṛṣṇena kṣipto bāṇa ivābhyagāt ||

7.80.37

grahanakṣatrasomānāṃ sūryāgnyośca samatviṣam |
apaśyata tadā pārtho jvalantamiva parvatam ||

7.80.38

samāsādya tu taṃ śailaṃ śailāgre samavasthitam |
taponityaṃ mahātmānamapaśyadvṛṣabhadhvajam ||

7.80.39

sahasramiva sūryāṇāṃ dīpyamānaṃ svatejasā |
śūlinaṃ jaṭilaṃ gauraṃ valkalājinavāsasam ||

7.80.40

nayanānāṃ sahasraiśca vicitrāṅgaṃ mahaujasam |
pārvatyā sahitaṃ devaṃ bhūtasaṅghaiśca bhāsvaraiḥ ||

7.80.41

gītavāditrasannādairhāsyalāsyasamanvitam |
valgitāsphoṭitotkṛṣṭaiḥ puṇyairgandhaiśca sevitam ||

7.80.42

stūyamānaṃ stavairdivyairṛṣibhirbrahmavādibhiḥ |
goptāraṃ sarvabhūtānāmiṣvāsadharamacyutam ||

7.80.43

vāsudevastu taṃ dṛṣṭvā jagāma śirasā kṣitim |
pārthena saha dharmātmā gṛṇan brahma sanātanam ||

7.80.44

lokadiṃ viśvakarmāṇamajamīśānamavyayam |
manasaḥ paramaṃ yoniṃ svaṃ vāyuṃ jyotiṣāṃ nidhim ||

7.80.45

sraṣṭāraṃ vāridhārāṇāṃ bhuvaśca prakṛtiṃ parām |
devadānavayakṣāṇāṃ mānavānāṃ ca sādhanam ||

7.80.46

yogānāṃ ca paraṃ dhāma dṛṣṭaṃ brahmavidāṃ nidhim |
carācarasya sraṣṭāraṃ pratihartārameva ca ||

7.80.47

kālakopaṃ mahātmānaṃ śakrasūryaguṇodayam |
vavande taṃ tadā kṛṣṇo vāṅmanobuddhikarmabhiḥ ||

7.80.48

yaṃ prapadyanti vidvāṃsaḥ sūkṣmādhyātmapadaiṣiṇaḥ |
tamajaṃ kāraṇātmānaṃ jagmatuḥ śaraṇaṃ bhavam ||

7.80.49

arjunaścāpi taṃ devaṃ bhūyo bhūyo'pyavandata |
jñātvā taṃ sarvabhūtādiṃ bhūtabhavyabhavodbhavam ||

7.80.50

tatastāvāgatau dṛṣṭvā naranārāyaṇāvubhau |
suprasannamanāḥ śarvaḥ provāca prahasanniva ||

7.80.51

svāgataṃ vo naraśreṣṭhāvuttiṣṭhetāṃ gataklamau |
kiṃ ca vāmīpsitaṃ vīrau manasaḥ kṣipramucyatām ||

7.80.52

yena kāryeṇa samprāptau yuvāṃ tatsādhayāmi kim |
vriyatāmātmanaḥ śreyastat sarvaṃ pradadāni vām ||

7.80.53

tatastadvacanaṃ śrutvā pratyutthāya kṛtāñjalī |
vāsudevārjunau sarvaṃ tuṣṭuvāte mahāmatī ||

7.80.54

bhaktyā stavena divyena mahātmānāvaninditau |
kṛṣṇārjunāvūcatuḥ | ||

7.80.55

namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca |
paśūnāṃ pataye nityamugrāya ca kapardine ||

7.80.56

mahādevāya bhīmāya tryambakāya ca śāntaye |
īśānāya makhaghnāya namo'stvandhakaghātine ||

7.80.57

kumāragurave tubhyaṃ nīlagrīvāya vedhase |
pinākine haviṣyāya satyāya vibhave sadā ||

7.80.58

vilohitāya dhūmrāya vyādhāyānaparājite |
nityanīlaśikhaṇḍāya śūline divyacakṣuṣe ||

7.80.59

hotre potre trinetrāya vyādhāya vasuretase |
acintyāyāmbikābhartre sarvadevastutāya ca ||

7.80.60

vṛṣadhvajāya muṇḍāya jaṭine brahmacāriṇe |
tapyamānāya salile brahmaṇyāyājitāya ca ||

7.80.61

viśvātmane viśvasṛje viśvamāvṛtya tiṣṭhate |
namo namaste sevyāya bhūtānāṃ prabhave sadā ||

7.80.62

brahmavaktrāya sarvāya śaṅkarāya śivāya ca |
namo'stu vācaspataye prajānāṃ pataye namaḥ ||

7.80.63

namo viśvasya pataye mahatāṃ pataye namaḥ |
namaḥ sahasraśirase sahasrabhujamṛtyave ||

7.80.64

sahasranetrapādāya namo'saṅkhyeyakarmaṇe |
namo hiraṇyavarṇāya hiraṇyakavacāya ca |
bhaktānukampine nityaṃ sidhyatāṃ no varaḥ prabho ||

7.80.65

sañjaya uvāca |
evaṃ stutvā mahādevaṃ vāsudevaḥ sahārjunaḥ |
prasādayāmāsa bhavaṃ tadā hyastropalabdhaye ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)

Linked texts (2)