The Great Epic of the Bhārata dynasty 8.2
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 8.2
- Language
- Sanskrit
8.2.1
vaiśampāyana uvāca |
hate karṇe mahārāja niśi gāvalgaṇistadā |
dīno yayau nāgapuramaśvairvātasamairjave ||
8.2.2
sa hāstinapuraṃ gatvā bhṛśamudvignacetanaḥ |
jagāma dhṛtarāṣṭrasya kṣayaṃ prakṣīṇabāndhavam ||
8.2.3
sa tamudvīkṣya rājānaṃ kaśmalābhihataujasam |
vavande prāñjalirbhūtvā mūrdhnā pādau nṛpasya ha ||
8.2.4
sampūjya ca yathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭraṃ mahīpatim |
hā kaṣṭamiti coktvā sa tato vacanamādade ||
8.2.5
sañjayo'haṃ kṣitipate kaccidāste sukhaṃ bhavān |
svadoṣairāpadaṃ prāpya kaccinnādya vimuhyati ||
8.2.6
hitānyuktāni vidura-droṇa-gāṅgeya-keśavaiḥ |
agṛhītānyanusmṛtya kaccinna kuruṣe vyathām ||
8.2.7
rāma-nārada-kaṇvādyairhitamuktaṃ sabhātale |
na gṛhītamanusmṛtya kaccinna kuruṣe vyathām ||
8.2.8
suhṛdastvaddhite yuktān bhīṣmadroṇamukhān paraiḥ |
nihatānyudhi saṃsmṛtya kaccinna kuruṣe vyathām ||
8.2.9
tamevaṃvādinaṃ rājā sūtaputraṃ kṛtāñjalim |
sudīrdhamaya niḥśvasya duḥkhārta idamabravīt ||
8.2.10
dhṛtarāṣṭra uvāca |
āpageye hate śūre divyāstravati sañjaya |
droṇe ca parameṣvāse bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥ ||
8.2.11
yo rathānāṃ sahasrāṇi daṃśitānāṃ daśaiva tu |
ahanyahani tejasvī nijaghne vasusambhavaḥ ||
8.2.12
taṃ hataṃ yajñasenasya putreṇeha śikhaṇḍinā |
pāṇḍaveyābhiguptena śrutvā me vyathitaṃ manaḥ ||
8.2.13
bhārgavaḥ pradadau yasmai paramāstraṃ mahāhave |
sākṣādrāmeṇa yo bālye dhanurveda upākṛtaḥ ||
8.2.14
yasya prasādātkaunteyā rājaputrā mahārathāḥ |
mahārathatvaṃ samprāptāstathānye vasudhādhipāḥ ||
8.2.15
taṃ droṇaṃ nihataṃ śrutvā dhṛṣṭadyumnena saṃyuge |
satyasandhaṃ maheṣvāsaṃ bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥ ||
8.2.16
yayorloke pumānastre na samo'sti caturvidhe |
tau droṇabhīṣmau śrutvā tu hatau me vyathitaṃ manaḥ ||
8.2.17
trailokye yasya cāstreṣu na pumānvidyate samaḥ |
taṃ droṇaṃ nihataṃ śrutvā kimakurvata māmakāḥ ||
8.2.18
saṃśaptakānāṃ ca bale pāṇḍavena mahātmanā |
dhanañjayena vikramya gamite yamasādanam ||
8.2.19
nārāyaṇāstre ca hate droṇaputrasya dhīmataḥ |
vipradruteṣvanīkeṣu kimakurvata māmakāḥ ||
8.2.20
vipradrutānahaṃ manye nimagnāñśokasāgare |
plavamānān hate droṇe sannanaukānivārṇave ||
8.2.21
duryodhanasya karṇasya bhojasya kṛtavarmaṇaḥ |
madrarājasya śalyasya drauṇeścaiva kṛpasya ca ||
8.2.22
matputrasya ca śeṣasya tathā'nyeṣāṃ ca sañjaya |
vipradruteṣvanīkeṣu mukhavarṇo'bhavatkatham ||
8.2.23
etatsarvaṃ yathāvṛttaṃ tathā gāvalgaṇe mama |
ācakṣva pāṇḍaveyānāṃ māmakānāṃ ca vikramam ||
8.2.24
sañjaya uvāca |
tavāparādhādyadvṛttaṃ kauraveyeṣu māriṣa |
tacchrutvā mā vyathāṃ kārṣīrdiṣṭe na vyathate budhaḥ ||
8.2.25
yasmādabhāvī bhāvī vā bhavedartho naraṃ prati |
aprāptau tasya vā prāptau na kaścidvyathate budhaḥ ||
8.2.26
dhṛtarāṣṭra uvāca |
na vyathā'bhyadhikā kācidvidyate mama sañjaya |
diṣṭametatpurā manye kathayasva yathecchakam ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit