The Great Epic of the Bhārata dynasty 8.74
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 8.74
- Language
- Sanskrit
8.74.1
sañjaya uvāca |
sa keśavasya bībhatsuḥ śrutvā bhārata bhāṣitam |
viśokaḥ samprahṛṣṭaśca kṣaṇena samapadyata ||
8.74.2
tato jyāmabhimṛjyāśu vyākṣipadgāṇḍivaṃ dhanuḥ |
dadhre karṇavināśāya keśavaṃ cābhyabhāṣata ||
8.74.3
tvayā nāthena govinda dhruva eva jayo mama |
prasanno yasya me'dya tvaṃ loke bhūtabhaviṣyakṛt ||
8.74.4
tvatsahāyo hyahaṃ kṛṣṇa trīnlokānvai samāgatān |
prāpayeyaṃ paraṃ lokaṃ kimu karṇaṃ mahāhave ||
8.74.5
paśyāmi dravatīṃ senāṃ pañcālānāṃ janārdana |
paśyāmi karṇaṃ samare vicarantamabhītavat ||
8.74.6
bhārgavāstraṃ ca paśyāmi jvalantaṃ kṛṣṇa sarvaśaḥ |
sṛṣṭaṃ karṇena vārṣṇeya śakreṇeva yathā'śanim ||
8.74.7
ayaṃ khalu sa saṅgrāmo yatra karṇaṃ mayā hatam |
kathayiṣyanti bhūtāni yāvadbhūmirdhariṣyati ||
8.74.8
adya kṛṣṇa vikarṇā me karṇaṃ neṣyanti mṛtyave |
gāṇḍīvamuktāḥ kṣiṇvanto mama hastapracoditāḥ ||
8.74.9
adya rājā dhṛtarāṣṭraḥ svāṃ buddhimavamaṃsyate |
duryodhanamarājyārhaṃ yayā rājye'bhyaṣecayat ||
8.74.10
adya rājyātsukhāccaiva śriyo rāṣṭrāttathā purāt |
putrebhyaśca mahābāho dhṛtarāṣṭro vimokṣyati ||
8.74.11
guṇavantaṃ hi yo dveṣṭi nirguṇaṃ kurute prabhum |
sa śocati nṛpaḥ kṛṣṇa kṣipramevāgate kṣaye ||
8.74.12
yathā ca puruṣaḥ kaścicchittvā cāmravaṇaṃ mahat |
phalaṃ dṛṣṭvā bhṛśaṃ duḥkhī bhaviṣyati janārdana |
sūtaputre hate tvadya nirāśo bhavitā prabhuḥ ||
8.74.13
adya duryodhano rājyājjīvitācca nirāśakaḥ |
bhaviṣyati hate karṇe kṛṣṇa satyaṃ bravīmi te ||
8.74.14
adya dṛṣṭvā mayā karṇaṃ śarairviśakalīkṛtam |
smaratāṃ tava vākyāni śamaṃ prati janeśvaraḥ ||
8.74.15
adyāsau saubalaḥ kṛṣṇa glahāñjānātu vai śarān |
durodaraṃ ca gāṇḍīvaṃ maṇḍalaṃ ca rathaṃ prati ||
8.74.16
adya kuntīsutasyāhaṃ dṛḍhaṃ rājñaḥ prajāgaram |
vyapaneṣyāmi govinda hatvā karṇaṃ śitaiḥ śaraiḥ ||
8.74.17
adya kuntīsuto rājā hate sūtasute mayā |
suprahṛṣṭamanāḥ prītaściraṃ sukhamavāpsyati ||
8.74.18
adya cāhamanādhṛṣyaṃ keśavāpratimaṃ śaram |
utsrakṣyāmīha yaḥ karṇaṃ jīvitādbhraṃśayiṣyati ||
8.74.19
yasya caitadvrataṃ mahyaṃ vadhe kila durātmanaḥ |
pādau na dhāvaye tāvadyāvaddhanyāṃ na phālgunam ||
8.74.20
mṛṣā kṛtvā vrataṃ tasya pāpasya madhusūdana |
pātayiṣye rathātkāyaṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ ||
8.74.21
yo'sau raṇe naraṃ nānyaṃ pṛthivyāmanumanyate |
tasyādya sūtaputrasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam ||
8.74.22
'apatirhyasi kṛṣṇe'-ti sūtaputro yadabravīt |
dhṛtarāṣṭramate karṇaḥ ślāghamānaḥ svakān guṇān ||
8.74.23
anṛtaṃ tatkariṣyanti māmakā niśitāḥ śarāḥ |
āśīviṣā iva kruddhāstasya pāsyanti śoṇitam ||
8.74.24
mayā hastavatā muktā nārācā vaidyutatviṣaḥ |
gāṇḍīvasṛṣṭā dāsyanti karṇasya paramāṃ gatim ||
8.74.25
adya tapsyati rādheyaḥ pāñcālīṃ yattadābravīt |
sabhāmadhye vacaḥ krūraṃ kutsayanpāṇḍavānprati ||
8.74.26
ye vai ṣaṇḍhatilāstatra bhavitāro'dya te tilāḥ |
hate vaikartane karṇe sūtaputre durātmani ||
8.74.27
ahaṃ vaḥ pāṇḍuputrebhyastrāsyāmīti yadabravīt |
dhṛtarāṣṭrasutānkarṇaḥ ślāghamānotmano guṇān ||
8.74.28
anṛtaṃ tatkariṣyanti māmakā niśitāḥ śarāḥ |
udyogaḥ pāṇḍuputrāṇāṃ samāptimupayāsyati ||
8.74.29
hantāhaṃ pāṇḍavānsarvānsaputrāniti yobravīt |
tamadya karṇaṃ hantāsmi miṣatāṃ sarvadhanvinām ||
8.74.30
yasya vīryaṃ samāśritya dhārtarāṣṭro mahāmanāḥ |
avāmanyata durbuddhirnityamasmān durātmavān |
hatvā'haṃ karṇamājau hi toṣayiṣyāmi bhrātaram ||
8.74.31
śarānnānāvidhānmuktvā trāsayiṣyāmi śātravān |
ākarṇamuktairiṣubhiryamarāṣṭravivardhanaiḥ ||
8.74.32
bhūmiśobhāṃ kariṣyāmi pātitai rathakuñjaraiḥ |
tatrāhaṃ vai mahāsaṅkhye sampannaṃ yuddhadurmadam ||
8.74.33
adya karṇamahaṃ ghoraṃ sūdayiṣyāmi sāyakaiḥ |
adya karṇe hate kṛṣṇa dhārtarāṣṭrāḥ sarājakāḥ ||
8.74.34
vidravantu diśo bhītāḥ siṃhatrastā mṛgā iva |
adya duryodhano rājā ātmānaṃ cānuśocatām ||
8.74.35
hate karṇe mayā saṅkhye saputre sasuhṛjjane |
adya karṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭro'tyamarṣaṇaḥ ||
8.74.36
jānātu māṃ raṇe kṛṣṇa pravaraṃ sarvadhanvinām |
saputrapautraṃ sāmātyaṃ sabhṛtyaṃ ca nirāśiṣam ||
8.74.37
adya rājye kariṣyāmi dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram |
adya karṇasya cakrāṅgāḥ kravyādāśca pṛthagvidhāḥ ||
8.74.38
śaraiśchinnāni gātrāṇi vicariṣyanti keśava |
adya rādhāsutasyāhaṃ saṅgrāme madhusūdana ||
8.74.39
śiraśchetsyāmi karṇasya miṣatāṃ sarvadhanvinām |
adya tīkṣṇairvipāṭhaiśca kṣuraiśca madhusūdana ||
8.74.40
raṇe chetsyāmi gātrāṇi rādheyasya durātmanaḥ |
adya rājā mahatkṛcchraṃ santyakṣyati yudhiṣṭhiraḥ ||
8.74.41
santāpaṃ mānasaṃ vīraścirasambhṛtamātmanaḥ |
adya keśava rādheyamahaṃ hatvā sabāndhavam ||
8.74.42
nandayiṣyāmi rājānaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram |
adyāhamanugān kṛṣṇa karṇasya kṛpaṇān yudhi ||
8.74.43
hantā jvalanasaṅkāśaiḥ śaraiḥ sarpaviṣopamaiḥ |
adyāhaṃ hemakavacairābaddhamaṇikuṇḍalaiḥ ||
8.74.44
saṃstariṣyāmi govinda vasudhāṃ vasudhādhipaiḥ |
adyābhimanyoḥ śatrūṇāṃ sarveṣāṃ madhusudana ||
8.74.45
pramathiṣyāmi gātrāṇi śirāṃsi ca śitaiḥ śaraiḥ |
adya nirdhārtarāṣṭrāṃ ca bhrātre dāsyāmi medinīm ||
8.74.46
nirarjunāṃ vā pṛthivīṃ keśavānucariṣyasi |
adyāhamanṛṇaḥ kṛṣṇa bhaviṣyāmi dhanurbhṛtām ||
8.74.47
kopasya ca kurūṇāṃ ca śarāṇāṃ gāṇḍivasya ca |
adya duḥkhamahaṃ mokṣye trayodaśasamārjitam ||
8.74.48
hatvā karṇaṃ raṇe kṛṣṇa śambaraṃ maghavāniva |
adya karṇe hate yuddhe somakānāṃ mahārathāḥ ||
8.74.49
kṛtaṃ kāryaṃ ca manyantāṃ mitrakāryepsavo yudhi |
mama caiva kathaṃ prītiḥ śaineyasyādya mādhava ||
8.74.50
bhaviṣyati hate karṇe mayi cāpi jayādhike |
ahaṃ hatvā raṇe karṇaṃ putraṃ cāsya mahāratham ||
8.74.51
prītiṃ dāsyāmi bhīmasya yamayoḥ sātyakasya ca |
dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍibhyāṃ pañcālānāṃ ca mādhava ||
8.74.52
adyānṛṇyaṃ gamiṣyāmi hatvā karṇaṃ mahāhave |
adya paśyantu saṅgrāme dhanañjayamamarṣaṇam ||
8.74.53
yudhyantaṃ kauravānsaṅkhye ghātayantaṃ ca sūtajam |
bhavatsakāśe vakṣye ca punarevātmasaṃstavam ||
8.74.54
dhanurvede matsamo nāsti loke parākrame vā mama ko'sti tulyaḥ |
ko vāpyanyo matsamo'sti kṣamāvāṃstathā krodhe sadṛśo'nyo na me'sti ||
8.74.55
ahaṃ dhanuṣmānsasurāsurāṃśca sarvāṇi bhūtāni ca saṅgatāni |
svabāhuvīryādgamaye parābhavaṃ matpauruṣaṃ viddhi paraṃ parebhyaḥ ||
8.74.56
śarārciṣā gāṇḍivenāhamekaḥ sarvānkurūnbāhlikāṃścābhihatya |
himātyaye kakṣagato yathāgnistathā daheyaṃ sagaṇānprasahya ||
8.74.57
pāṇau pṛṣatkā likhitā mamaite dhanuśca divyaṃ vitataṃ sabāṇam |
pādau ca me sarathau sadhvajau ca na mādṛśaṃ yuddhagataṃ jayanti ||
8.74.58
ityevamuktvā'rjuna ekavīraḥ kṣipraṃ ripughnaḥ kṣatajopamākṣaḥ |
bhīmaṃ mumukṣuḥ samare prayātaḥ karṇasya kāyācca śiro jihīrṣuḥ ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit