Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 8.77

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 8.77

Language
Sanskrit

8.77.1

sañjaya uvāca |
śrutvā tu rathanirghoṣaṃ siṃhanādaṃ ca saṃyuge |
arjunaḥ prāha govindaṃ śīghraṃ nodaya vājinaḥ ||

8.77.2

arjunasya vacaḥ śrutvā govindo'rjunamabravīt |
eṣa gacchāmi sukṣipraṃ yatra bhīmo vyavasthitaḥ ||

8.77.3

taṃ yāntamaśvairhimaśaṅkhavarṇaiḥ suvarṇamuktāmaṇijālanaddhaiḥ |
jambhaṃ jighāṃsuṃ pragṛhītavajraṃ jayāya devendramivogramanyum ||

8.77.4

rathāśvamātaṅgapadātisaṅghā bāṇasvanairnemikhurasvanaiśca |
sannādayanto vasudhāṃ diśaśca kruddhā nṛsiṃhā jayamabhyudīyuḥ ||

8.77.5

teṣāṃ ca pārthasya ca māriṣāsīddehāsupāpakṣapaṇaṃ suyuddham |
trailokyahetorasurairyathāsīddevasya viṣṇorjayatāṃ varasya ||

8.77.6

tairastamuccāvacamāyudhaṃ tadekaḥ praciccheda kirīṭamālī |
kṣurārdhacandrairniśitaiśca bhallaiḥ śirāṃsi teṣāṃ bahudhā ca bāhūn ||

8.77.7

chatrāṇi vālavyajanāni ketūnaśvānrathānpattigaṇāndvipāṃśca |
te petururvyāṃ bahudhā virūpā vātapraṇunnāni yathā vanāni ||

8.77.8

suvarṇajālāvatatā mahāgajāḥ savaijayantīdhvajayodhakalpitāḥ |
suvarṇapuṅkhairiṣubhiḥ samācitāścakāśire prajvalitā yathā'calāḥ ||

8.77.9

vidārya nāgāśvarathān dhanañjayaḥ śarottamairvāsavavajrasannibhaiḥ |
drutaṃ yayau karṇajighāṃsayā tathā yathā marutvān balabhedane purā ||

8.77.10

tataḥ sa puruṣavyāghrastava sainyamarindamaḥ |
praviveśa mahābāhurmakaraḥ sāgaraṃ yathā ||

8.77.11

taṃ hṛṣṭāstāvakā rājanrathapattisamanvitāḥ |
gajāśvasādibahulāḥ pāṇḍavaṃ samupādravan ||

8.77.12

teṣāmāpatatāṃ pārthamārāvaḥ sumahānabhūt |
sāgarasyeva kṣubdhasya yathā syātsalilasvanaḥ ||

8.77.13

te tu taṃ puruṣavyāghraṃ vyāghrā iva mahārathāḥ |
abhyadravanta saṅgrāme tyaktvā prāṇakṛtaṃ bhayam ||

8.77.14

teṣāmāpatatāṃ tatra śaravarṣāṇi muñcatām |
arjuno vyadhamatsainyaṃ mahāvāto ghanāniva ||

8.77.15

te'rjunaṃ sahitā bhūtvā rathavaṃśaiḥ prahāriṇaḥ |
abhiyāya maheṣvāsā vivyadhurniśitaiḥ śaraiḥ ||

8.77.16

tato'rjunaḥ sahasrāṇi rathavāraṇavājinām |
preṣayāmāsa viśikhairyamasya sadanaṃ prati ||

8.77.17

te vadhyamānāḥ samare pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ |
tatra tatra sma līyante bhaye jāte mahārathāḥ ||

8.77.18

teṣāṃ catuḥśatānvīrānyatamānānmahārathān |
arjuno niśitairbāṇairanayadyamasādanam ||

8.77.19

te vadhyamānāḥ samare nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |
arjunaṃ samabhityajya dudruvurvai diśo daśa ||

8.77.20

teṣāṃ śabdo mahānāsīddravatāṃ vāhinīmukhe |
mahaughasyeva jaladhergirimāsādya dīryataḥ ||

8.77.21

tāṃ tu senāṃ bhṛśaṃ viddhvā drāvayitvā'rjunaḥ śaraiḥ |
prāyādabhimukhaḥ pārthaḥ sūtānīkaṃ hi māriṣa ||

8.77.22

tasya śabdo mahānāsītparānabhimukhasya vai |
garuḍasyeva patataḥ pannagārthe yathā purā ||

8.77.23

taṃ tu śabdamabhiśrutya bhīmaseno mahābalaḥ |
babhūva paramaprītaḥ pārthadarśanalālasaḥ ||

8.77.24

śrutvaiva pārthamāyāntaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān |
tyaktvā prāṇānmahārāja senāṃ tava mamarda ha ||

8.77.25

sa vāyuvīryapratimo vāyuvegasamo jave |
vāyuvadvyacaradbhīmo vāyuputraḥ pratāpavān ||

8.77.26

tenārdyamānā rājendra senā tava viśāmpate |
vyabhraśyata mahārāja bhinnā nauriva sāgare ||

8.77.27

tāṃ tu senāṃ tadā bhīmo darśayan pāṇilāghavam |
śarairavacakartograiḥ preṣayiṣyan yamakṣayam ||

8.77.28

tatra bhārata bhīmasya balaṃ dṛṣṭvā'timānuṣam |
vyabhramanta raṇe yodhāḥ kālasyeva yugakṣaye ||

8.77.29

tathā'rditānbhīmabalān bhīmasenena bhārata |
dṛṣṭvā duryodhano rājā idaṃ vacanamabravīt ||

8.77.30

sainikāṃśca maheṣvāsān yodhāṃśca bharatarṣabha |
samādiśanraṇe sarvānhata bhīmamiti sma ha ||

8.77.31

tasminhate hataṃ manye pāṇḍusainyamaśeṣataḥ |
pratigṛhya ca tāmājñāṃ tava putrasya pārthivāḥ ||

8.77.32

bhīmaṃ pracchā‌dayāmāsuḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ |
gajāśca bahulā rājannarāśca jayagṛddhinaḥ ||

8.77.33

rathe sthitāśca rājendra parivavrurvṛkodaram |
sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ śūro rājansamantataḥ ||

8.77.34

śuśubhe bharataśreṣṭho nakṣatrairiva candramāḥ |
pariveṣī yathā somaḥ paripūrṇo virājate ||

8.77.35

sa rarāja tathā saṅkhye darśanīyo narottamaḥ |
nirviśeṣo mahārāja yathā hi vijayastathā ||

8.77.36

tasya te pārthivāḥ sarve śaravṛṣṭiṃ samāsṛjan |
krodharaktekṣaṇāḥ śūrā hantukāmā vṛkodram ||

8.77.37

tāṃ vidārya mahāsenāṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ |
niścakrāma raṇādbhīmo matsyojālādivāmbhasi ||

8.77.38

hatvā daśasahasrāṇi gajānāmanivartinām |
nṛṇāṃ śatasahastre dve dve śate caiva bhārata ||

8.77.39

pañca cāśvasahasrāṇi rathānāṃ śatameva ca |
hatvā prāsyandayadbhīmo nadīṃ śoṇitavāhinīm ||

8.77.40

śoṇitodāṃ rathāvartāṃ hastigrāhasamākulām |
naramīnāśvanakrāntāṃ keśaśaivalaśādvalām ||

8.77.41

sañcchinnabhujanāgendrāṃ bahuratnāpahāriṇīm |
ūrugrāhāṃ majjapaṅkāṃ śīrṣopalasamāvṛtām ||

8.77.42

dhanuḥkāśāṃ śarāvāpāṃ gadāparighaketanām |
haṃsachatradhvajopetāmuṣṇīṣavaraphenilām ||

8.77.43

hārapadmākarāṃ caiva bhūmireṇūrmimālinīm |
āryavṛttavatīṃ saṅkhye sutarāṃ bhīrudustarām ||

8.77.44

yodhagrāhavatīṃ saṅkhye vahantīṃ pitṛsādanam |
kṣaṇena puruṣavyāghraḥ prāvartayata nimnagām ||

8.77.45

yathā vaitaraṇīmugrāṃ dustarāmakṛtātmabhiḥ |
tathā dustaraṇīṃ ghorāṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhanīm ||

8.77.46

yato yataḥ pāṇḍaveyaḥ praviṣṭo rathasattamaḥ |
tatastato ghātayata yodhāñśatasahasraśaḥ ||

8.77.47

evaṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ karma bhīmasenena saṃyuge |
duryodhano mahārāja śakuniṃ vākyamabravīt ||

8.77.48

jahi mātula saṅgrāme bhīmasenaṃ mahābalam |
asmiñjite jitaṃ manye pāṇḍaveyaṃ mahābalam ||

8.77.49

tataḥ prāyānmahārāja saubaleyaḥ pratāpavān |
raṇāya mahate yukto bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ ||

8.77.50

sa samāsādya saṅgrāme bhīmaṃ bhīmaparākramam |
vārayāmāsa taṃ vīro veleva makarālayam ||

8.77.51

sannyavartata taṃ bhīmo vāryamāṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ |
śakunistasya rājendra vāmapārśve stanāntare ||

8.77.52

preṣayāmāsa nārācān rukmapuṅkhāñśilāśitān |
varma bhittvā tu te ghorāḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ ||

8.77.53

nyamajjanta mahārāja kaṅkabarhiṇavāsasaḥ |
so'tividdho raṇe bhīmaḥ śaraṃ rukmavibhūṣitam ||

8.77.54

preṣayāmāsa sa ruṣā saubalaṃ prati bhārata |
tamāyāntaṃ śaraṃ ghoraṃ śakuniḥ śatrutāpanaḥ ||

8.77.55

ciccheda saptadhā rājan kṛtahasto mahābalaḥ |
tasminnipatite bhūmau bhīmaḥ kruddho viśāmpate ||

8.77.56

dhanuśchiccheda bhallena saubalasya hasanniva |
tadapāsya dhanuśchinnaṃ saubaleyaḥ pratāpavān ||

8.77.57

anyadādāya vegena dhanurbhallāṃśca ṣoḍaśa |
taistasya tu mahārāja bhallaiḥ sannataparvabhiḥ ||

8.77.58

dvābhyāṃ sa sārathiṃ hyārcchadbhīmaṃ saptabhireva ca |
dhvajamekena ciccheda dvābhyāṃ chatraṃ viśāmpate ||

8.77.59

caturbhiścaturo vāhānvivyādha subalātmajaḥ |
tataḥ kruddho mahārāja bhīmasenaḥ pratāpavān ||

8.77.60

śaktiṃ cikṣepa samare rukmadaṇḍāmayasmayīm |
sā bhīmabhujanirmuktā nāgajihveva cañcalā ||

8.77.61

nipapāta raṇe tūrṇaṃ saubalasya mahātmanaḥ |
tatastāmeva saṅgṛhya śaktiṃ kanakabhūṣaṇām ||

8.77.62

bhīmasenāya cikṣepa kruddharūpo viśāmpate |
sā nirbhidya bhujaṃ savyaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ ||

8.77.63

nipapāta tadā bhūmau yathā vidyunnabhaścyutā |
athotkruṣṭaṃ mahārāja dhārtarāṣṭraiḥ samantataḥ ||

8.77.64

na tu taṃ mamṛṣe bhīmaḥ siṃhanādaṃ tarasvinām |
anyadgṛhya dhanuḥ sajyaṃ tvaramāṇo mahābalaḥ ||

8.77.65

muhūrtādiva rājendra cchādayāmāsa sāyakaiḥ |
saubalasya balaṃ saṅkhye tyaktvā''mānaṃ mahābalaḥ ||

8.77.66

tasyāśvāṃścaturo hatvā sūtaṃ caiva viśāmpate |
dhvajaṃ ciccheda bhallena tvaramāṇaḥ parākramī ||

8.77.67

hatāśvaṃ rathamutsṛjya tvaramāṇo narottamaḥ |
tasthau visphārayaṃścāpaṃ krodharaktekṣaṇaḥ śvasan ||

8.77.68

śaraiśca bahudhā rājan bhīmamārcchatsamantataḥ |
pratihatya tu vegena bhamisenaḥ pratāpavān ||

8.77.69

dhanuściccheda saṅkruddho vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ |
so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ ||

8.77.70

nipapāta tadā bhūmau kiñcitprāṇo narādhipaḥ |
tatastaṃ vihvalaṃ jñātvā putrastava viśāmpate ||

8.77.71

apovāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ |
rathasthe tu naravyāghre dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ ||

8.77.72

pradudruvurdiśo bhītā bhīmājjāte mahābhaye |
saubale nirjite rājanbhīmasenena dhanvinā ||

8.77.73

bhayena mahatā''viṣṭaḥ putro duryodhanastava |
apāyājjavanairaśvaiḥ sāpekṣo mātulaṃ prati ||

8.77.74

parāṅmukhaṃ tu rājānaṃ dṛṣṭvā sainyāni bhārata |
viprajagmuḥ samutsṛjya dvairathāni samantataḥ ||

8.77.75

tān dṛṣṭvā vidrutānsarvān dhārtarāṣṭrānparāṅmukhān |
javenābhyāpatadbhīmaḥ kirañśaraśatānbahūn ||

8.77.76

te vadhyamānā bhīmena dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ |
karṇamāsādya samare sthitā rājan samantataḥ ||

8.77.77

sa hi teṣāṃ mahāvīryo dvīpo'bhūtsumahābalaḥ |
bhinnanaukā yathā rājandvīpamāsādya nirvṛtāḥ ||

8.77.78

bhavanti puruṣavyāghra nāvikāḥ kālaparyaye |
tathā karṇaṃ samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha ||

8.77.79

samāśvastāḥ sthitā rājansamprahṛṣṭāḥ parasparam |
samājagmuśca yuddhāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)