Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 8.78

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 8.78

Language
Sanskrit

8.78.1

dhṛtarāṣṭra uvāca |
tato bhagneṣu sainyeṣu bhīmasenena saṃyuge |
duryodhano'bravītkiṃ nu saubalo vāpi sañjaya ||

8.78.2

karṇo vā jayatāṃ śreṣṭho yodhā vā māmakā yudhi |
kṛpo vā kṛtavarmā vā drauṇirduḥśāsano'pi vā ||

8.78.3

atyadbhutamahaṃ manye pāṇḍaveyasya vikramam |
yadekaḥ samare sarvān yodhayāmāsa māmakān ||

8.78.4

yathāpratijñaṃ yodhānāṃ rādheyaḥ kṛtavānapi |
kurūṇāmatha sarveṣāṃ karṇaḥ śatruniṣūdanaḥ ||

8.78.5

śarma varma pratiṣṭhā ca jīvitāśā ca sañjaya |
tatprabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā kaunteyenāmitaujasā ||

8.78.6

rādheyo vāpyādhirathiḥ karṇaḥ kimakarodyudhi |
putrā vā mama durdharṣā rājāno vā mahārathāḥ |
etanme sarvamācakṣva kuśalo hyasi sañjaya ||

8.78.7

sañjaya uvāca |
aparāhṇe mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān |
jaghāna somakānsarvānbhīmasenasya paśyataḥ ||

8.78.8

bhīmo'pyatibalaṃ sainyaṃ dhārtarāṣṭraṃ vyapothayat |
atha karṇo'bravīcchalyaṃ pañcālānprāpayasva mām ||

8.78.9

drāvyamāṇaṃ balaṃ dṛṣṭvā bhīmasenena dhīmatā |
yantāramabravītkarṇaḥ pañcālāneva māṃ vaha ||

8.78.10

madrarājastataḥ śalyaḥ śvetānaśvānmahājavān |
prāhiṇoccedipañcālānkarūṣāṃśca mahābalaḥ ||

8.78.11

praviśya ca mahatsainyaṃ śalyaḥ parabalārdanaḥ |
nyayacchatturagān hṛṣṭo yatra yatraicchadagraṇīḥ ||

8.78.12

taṃ rathaṃ meghasaṅkāśaṃ vaiyāghraparivāraṇam |
sandṛśya pāṇḍupañcālāstrastā hyāsanviśāmpate ||

8.78.13

tato rathasya ninadaḥ prādurāsīnmahāraṇe |
parjanyasamanirghoṣaḥ parvatasyeva dīryataḥ ||

8.78.14

tataḥ śaraśataistīkṣṇaiḥ karṇa ākarṇaniḥsṛtaiḥ |
jaghāna pāṇḍavabalaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ ||

8.78.15

taṃ tathā samare karma kurvāṇamaparājitam |
parivavrurmaheṣvāsāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||

8.78.16

taṃ śikhaṇḍī ca bhīmaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ |
nakulaḥ sahadevaśca draupadeyāśca sātyakiḥ ||

8.78.17

parivavrurjighāṃsanto rādheyaṃ śaravṛṣṭibhiḥ |
sātyakistu tadā karṇaṃ viṃśatyā niśitaiḥ śaraiḥ ||

8.78.18

atāḍayadraṇe śūro jatrudeśe narottamaḥ |
śikhaṇḍī pañcaviṃśatyā dhṛṣṭadyumnaśca saptabhiḥ ||

8.78.19

draupadeyāścatuḥṣaṣṭyā sahadevaśca saptabhiḥ |
nakulaśca śatenājau karṇaṃ vivyādha sāyakaiḥ ||

8.78.20

bhīmasenastu rādheyaṃ navatyā nataparvaṇām |
vivyādha samare kruddho jatrudeśe mahābalaḥ ||

8.78.21

atha prahasyādhirathirvyākṣipaddhanuruttamam |
mumoca niśitānbāṇān pīḍayansumahābalaḥ ||

8.78.22

tānpratyavidhyadrādheyaḥ pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ |
sātyakestu dhanuśchittvā dhvajaṃ ca bharatarṣabha ||

8.78.23

taṃ tathā navabhirbāṇairājaghāna stanāntare |
bhīmasenaṃ tataḥ kuddho vivyādha triṃśatā śaraiḥ ||

8.78.24

sahadevasya bhallena dhvajaṃ ciccheda māriṣa |
sārathiṃ ca tribhirbāṇairājaghāna parantapaḥ ||

8.78.25

virathāndraupadeyāṃśca cakāra bharatarṣabha |
akṣṇornimeṣamātreṇa tadadbhutamivābhavat ||

8.78.26

vimukhīkṛtya tānsarvāñśaraiḥ sannataparvabhiḥ |
pañcālānahanacchūrāṃścedīnāṃ ca mahārathān ||

8.78.27

te vadhyamānāḥ samare cedimatsyā viśāmpate |
karṇamekamabhidrutya śarasaṅghaiḥ samārpayan ||

8.78.28

tāñjaghāna śitairbāṇaiḥ sūtaputro mahārathaḥ |
te vadhyamānāḥ samare cedimatsyā viśāmpate ||

8.78.29

prādravanta raṇe bhītāḥ siṃhatrastā mṛgā iva |
etadatyadbhutaṃ karma dṛṣṭavānasmi bhārata ||

8.78.30

yadekaḥ samare śūrānsūtaputraḥ pratāpavān |
yatamānānparaṃ śaktyā yodhayānāṃśca dhanvinaḥ ||

8.78.31

pāṇḍaveyānmahārāja śarairvāritavān raṇe |
tatra bhārata karṇasya lāghavena mahātmanaḥ ||

8.78.32

tutuṣurdevatāḥ sarvāḥ siddhāśca saha cāraṇaiḥ |
apūjayanmaheṣvāsā dhārtarāṣṭrā narottamam ||

8.78.33

karṇaṃ rathavaraśreṣṭhaṃ śreṣṭhaṃ sarvadhanuṣmatām |
tataḥ karṇo mahārāja dadāha ripuvāhinīm ||

8.78.34

kakṣamiddho yathā vahnirnidāghe jvalito mahān |
te vadhyamānāḥ karṇena pāṇḍaveyāstatastataḥ ||

8.78.35

prādravanta raṇe bhītāḥ karṇaṃ dṛṣṭvā mahāratham |
tatrākrando mahānāsītpañcālānāṃ mahāraṇe ||

8.78.36

vadhyatāṃ sāyakaistīkṣṇaiḥ karṇacāpavaracyutaiḥ |
tena śabdena vitrastā pāṇḍavānāṃ mahācamūḥ ||

8.78.37

karṇamekaṃ raṇe yodhaṃ menire tatra śātravāḥ |
tatrādbhutaṃ punaścakre rādheyaḥ śatrukarśanaḥ ||

8.78.38

yadenaṃ pāṇḍavāḥ sarve na śekurabhivīkṣitum |
yathaughaḥ parvataśreṣṭhamāsādyābhipradīryate ||

8.78.39

tathā tatpāṇḍavaṃ sainyaṃ karṇamāsādya dīryate |
karṇo'pi samare rājanvidhūmo'gniriva jvalan ||

8.78.40

dahaṃstasthau mahābāhuḥ pāṇḍavānāṃ mahācamūm |
śirāṃsi ca mahārāja karṇāṃścaiva sakuṇḍalān ||

8.78.41

bāhūṃśca vīro vīrāṇāṃ ciccheda laghu ceṣubhiḥ |
hastidantatsarūn khaḍgān dhvajāñśaktīrhayān gajān ||

8.78.42

rathāṃśca vividhānrājanpatākā vyajanāni ca |
akṣaṃ ca yugayoktrāṇi cakrāṇi vividhāni ca ||

8.78.43

ciccheda bahudhā karṇo yodhavratamanuṣṭhitaḥ |
tatra bhārata karṇena nihatairgajavājibhiḥ ||

8.78.44

agamyarūpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā |
viṣamaṃ ca samaṃ caiva hatairaśvapadātibhiḥ ||

8.78.45

rathaiśca kuñjaraiścaiva na prājñāyata kiñcana |
nāpi sve na pare yodhāḥ prājñāyanta parasparam ||

8.78.46

ghore śarāndhakāre tu karṇāstre ca vijṛmbhite |
rādheyacāpanirmuktaiḥ śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ ||

8.78.47

sañchāditā mahārāja pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ |
te pāṇḍaveyāḥ samare rādheyena punaḥpunaḥ ||

8.78.48

abhajyanta mahārāja yatamānā mahārathāḥ |
mṛgasaṅghān yathā kruddhaḥ siṃho drāvayate vane ||

8.78.49

pañcālānāṃ rathaśreṣṭhāndrāvayavañśātravāṃstathā |
karṇastu samare yodhāṃstrāsayansumahāyaśāḥ ||

8.78.50

kālayāmāsa tatsainyaṃ yathā paśugaṇān vṛkaḥ |
dṛṣṭvā tu pāṇḍavīṃ senāṃ dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhīm ||

8.78.51

tatrājagmurmaheṣvāsā ruvanto bhairavānravān |
duryodhano hi rājendra mudā paramayā yutaḥ ||

8.78.52

vādayāmāsa saṃhṛṣṭo nānāvādyāni sarvaśaḥ |
pañcālāpi maheṣvāsā bhagnāstatra narottamāḥ ||

8.78.53

nyavartanta yathā śūraṃ mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam |
tānnivṛttānraṇe śūrānrādheyaḥ śatrutāpanaḥ ||

8.78.54

anekaśo mahārāja babhañja puruṣarṣabhaḥ |
tatra bhārata karṇena pañcālā viṃśatī rathāḥ ||

8.78.55

nihatāḥ sāyakaiḥ krodhāccedayaśca paraṃśatāḥ |
kṛtvā śūnyānrathopasthānvājipṛṣṭhāṃśca bhārata ||

8.78.56

nirmanuṣyān gajaskandhān pādātāṃścaiva vidrutān |
āditya iva madhyāhne durnirīkṣyaḥ parantapaḥ ||

8.78.57

kālāntakavapuḥ śūraḥ sūtaputro'bhyarājata |
evametanmahārāja naravājirathadvipān ||

8.78.58

hatvā tasthau maheṣvāsaḥ karṇo'rigaṇasūdanaḥ |
yathā bhūtagaṇānhatvā kālastiṣṭhenmahābalaḥ ||

8.78.59

tathā sa somakānhatvā tasthāveko mahārathaḥ |
tatrādbhutamapaśyāma pañcālānāṃ parākramam ||

8.78.60

vadhyamānā'pi yatkarṇaṃ nājahū raṇamūrdhani |
rājā duḥśāsanaścaiva kṛpaḥ śāradvatastathā ||

8.78.61

aśvatthāmā kṛtavarmā śakuniśca mahābalaḥ |
nyahananpāṇḍavīṃ senāṃ śataśo'tha sahasraśaḥ ||

8.78.62

karṇaputrau tu rājendra bhrātarau satyavikramau |
nijaghnāte balaṃ kruddhau pāṇḍavānāmitastataḥ ||

8.78.63

tatra yuddhaṃ mahaccāsītkrūraṃ viśasanaṃ mahat |
tathaiva pāṇḍavāḥ śūrā dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau ||

8.78.64

draupadeyāśca saṅkruddhā abhyaghnaṃstāvakaṃ balam |
evameṣa kṣayo vṛttaḥ pāṇḍavānāṃ tatastataḥ |
tāvakānāmapi raṇe bhīmaṃ prāpya mahābalam ||

Other recensions (1)