Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 9.3

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 9.3

Language
Sanskrit

9.3.1

sañjaya uvāca |
śṛṇu rājannavahito yathāvṛtto mahān kṣayaḥ |
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca samāsādya parasparam ||

9.3.2

nihate sūtaputre tu pāṇḍavena mahātmanā |
vidruteṣu ca sainyeṣu samānīteṣu cāsakṛt ||

9.3.3

ghore manuṣyadehānāmājau naravarakṣaye |
yattatkarṇe hate pārthaḥ siṃhanādamathākarot ||

9.3.4

tadā tava sutān rājanprāviśatsamuhadbhayam |
na sandhātumanīkāni na caivātha parākrame ||

9.3.5

āsīdbuddhirhate karṇe tava yodhasya kasyacit |
vaṇijo nāvi bhinnāyāmagādhe viplavā iva ||

9.3.6

apāre pāramicchanto hate dvīpe kirīṭinā |
sūtaputre hate rājanvitrastāḥ śaravikṣatāḥ ||

9.3.7

anāthā nāthamicchanto mṛgāḥ siṃhārditā iva |
bhagnaśṛṅgā iva vṛṣāḥ śīrṇadaṃṣṭrā ivoragāḥ ||

9.3.8

pratyupāyāma sāyāhne nirjitā savyasācinā |
hatapravīrā vidhvastā nikṛttā niśitaiḥ śaraiḥ ||

9.3.9

sūtaputre hate rājan putrāste prādravaṃstataḥ |
vidhvastakavacāḥ sarve kāndiśīkā vicetasaḥ ||

9.3.10

anyonyamabhinighnanto vīkṣamāṇā bhayāddiśaḥ |
māmeva nūnaṃ bībhatsurmāmeva ca vṛkodaraḥ ||

9.3.11

abhiyātīti manvānā: peturmamluśca bhārata |
aśvānanye gajānanye rathānanye mahārathāḥ ||

9.3.12

āruhya javasampannā pādātānprajahurbhayāt |
kuñjaraiḥ syandanā bhagnāḥ sādinaśca mahārathaiḥ ||

9.3.13

padātisaṅghāścāśvaudhaiḥ palāyadbhirbhṛśaṃ hatāḥ |
vyālataskarasaṅkīrṇe sārthahīnā yathā vane ||

9.3.14

tathā tvadīyā nihate sūtaputre tadābhavan |
hatārohāstathā nāgāśchinnahastāstathāpare ||

9.3.15

sarvaṃ pārthamayaṃ lokamapaśyanvai bhayārditāḥ |
tānprekṣya dravataḥ sarvān bhīmasenabhayārditān ||

9.3.16

duryodhano'tha svaṃ sūtaṃ hāhākṛtvaivamabravīt |
nātikramiṣyate pārtho dhanuṣpāṇimavasthitam ||

9.3.17

jaghane yuddhyamānaṃ māṃ tūrṇamaśvānpracodaya |
samare yuddhyamānaṃ hi kaunteyo māṃ dhanañjayaḥ ||

9.3.18

notsahetāpyatikrāntuṃ velāmiva mahārṇavaḥ |
adyārjunaṃ sagovindaṃ māninaṃ ca vṛkodaram ||

9.3.19

nihatya śiṣṭāñśatrūṃśca karṇasyānṛṇyamāpnuyām |
tacchrutvā kururājasya śūrāryasadṛśaṃ vacaḥ ||

9.3.20

sūto hemaparicchannāñśanairaśvānacodayat |
gajāśvarathahīnāstu pādātāścaiva māriṣa ||

9.3.21

pañcaviṃśatisāhasrāḥ prādravañśanakairiva |
tān bhīmasenaḥ saṅkruddho dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ ||

9.3.22

balena caturaṅgeṇa parikṣipyāhanaccharaiḥ |
pratyayudhyaṃstu te sarve bhīmasenaṃ sapārṣatam ||

9.3.23

pārthapārṣatayoścānye jagṛhustatra nāmanī |
akruddhyata raṇe bhīmastairmṛdhe pratyavasthitaiḥ ||

9.3.24

so'vatīrya rathāttūrṇaṃ gadāpāṇirayudhyata |
na tān rathastho bhūmiṣṭhāndharmāpekṣī vṛkodaraḥ ||

9.3.25

yodhayāmāsa kaunteyo bhujavīryamupāśritaḥ |
jātarūpaparicchannāṃ pragṛhya mahatīṃ gadām ||

9.3.26

nyavadhīttāvakānsarvāndaṇḍapāṇirivāntakaḥ |
padātayo hi saṃrabdhāstyaktajīvitabāndhavāḥ ||

9.3.27

bhīmamabhyadravansaṅkhye pataṅgā iva pāvakam |
āsādya bhīmasenaṃ te saṃrabdhā yuddhadurmadāḥ ||

9.3.28

vineduḥ sahasā dṛṣṭvā bhūtagrāmā ivāntakam |
śyenavadvyacaradbhīmaḥ khaḍgena gadayā tathā ||

9.3.29

pañcaviṃśatisāhasrāṃstāvakānāṃ vyapothayat |
hatvā tatpuruṣānīkaṃ bhīmaḥ satyaparākramaḥ ||

9.3.30

dhṛṣṭadyumnaṃ puraskṛsya punastasthau mahābalaḥ |
dhanañjayo rathānīkamanvapadyata vīryavān ||

9.3.31

mādrīputro ca śakuniṃ sātyakiśca mahābalaḥ |
javenābhyapatan hṛṣṭā dhnanto dauryodhanaṃ balam ||

9.3.32

tasyāśvavāhānsubahūṃste nihatya śitaiḥ śaraiḥ |
tamanvadhāvaṃstvaritāstatra yuddhamavartata ||

9.3.33

tato dhanañjayo rājan rathānīkamagāhata |
viśrutaṃ triṣu lokeṣu gāṇḍīvaṃ vyākṣipan dhanuḥ ||

9.3.34

kṛṣṇasārathimāyantaṃ dṛṣṭvā śvetahayaṃ ratham |
arjunaṃ cāpi yoddhāraṃ tvadīyāḥ prādravanbhayāt ||

9.3.35

viprahīnarathāśvāśca śaraiśca parivāritāḥ |
pañcaviṃśatisāhasrāḥ pārthamārchan padātayaḥ ||

9.3.36

hatvā tatpuruṣānīkaṃ pañcālānāṃ mahārathaḥ |
bhīmasenaṃ puraskṛtya nacirātpratyadṛśyata ||

9.3.37

mahādhanurdharaḥ śrīmānamitragaṇamardanaḥ |
putraḥ pāñcālarājasya dhṛṣṭadyumno mahāyaśāḥ ||

9.3.38

pārāvatasavarṇāśvaṃ kovidāravaradhvajam |
dhṛṣṭadyumnaṃ raṇe dṛṣṭvā tvadīyāḥ prādravanbhayāt ||

9.3.39

gāndhārarājaṃ śīghrāstramanusṛtya yaśasvinau |
acirātpratyadṛśyetāṃ mādrīputrau sasātyakī ||

9.3.40

cekitānaḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāśca māriṣa |
hatvā tvadīyaṃ sumahat sainyaṃ śaṅkhānathādhaman ||

9.3.41

te sarve tāvakānprekṣya dravato vai parāṅmukhān |
abhyadhāvanta nighnanto vṛṣāñjitvā vṛṣā iva ||

9.3.42

senāvaśeṣaṃ taṃ dṛṣṭvā tava putrasya pāṇḍavaḥ |
avasthitaṃ savyasācī cukrodha balāvannṛpa ||

9.3.43

tata enaṃ śarai rājansahasā samavākirat |
rajasā codgatenātha na sma kiñcana dṛśyate ||

9.3.44

andhakārīkṛte loke śarībhūte mahītale |
diśaḥ sarvā mahārāja tāvakāḥ prādravan bhayāt ||

9.3.45

bhajyamāneṣu sarveṣu kururājo viśāmpate |
pareṣāmātmanaścaiva sainye te samupādravat ||

9.3.46

tato duryodhanaḥ sarvānājuhāvātha pāṇḍavān |
yuddhāya bharataśreṣṭha devāniva purā baliḥ ||

9.3.47

ta enamabhigarjantaṃ sahitāḥ samupādravan |
nānāśastrasṛjaḥ kruddhā bhartsayanto muhurmuhuḥ ||

9.3.48

duryodhano'pyasambhrāntastānarīn vyadhamaccharaiḥ |
tatrādbhutamapaśyāma tava putrasya pauruṣam ||

9.3.49

yadenaṃ pāṇḍavāḥ sarve na śekurativartitum |
nātidūrāpayātaṃ ca kṛtabuddhiḥ palāyane ||

9.3.50

duryodhanaḥ svakaṃ sainyamapaśyadbhṛśavikṣatam |
tato'vasthāpya rājendra kṛtabuddhistavātmajaḥ ||

9.3.51

harṣayanniva tān yodhāṃstato vacanamabravīt |
na taṃ deśaṃ prapaśyāmi pṛthivyāṃ parvateṣu ca ||

9.3.52

yatra yātānna vo hanyuḥ pāṇḍavāḥ kiṃ sṛtena vaḥ |
svalpaṃ caiva balaṃ teṣāṃ kṛṣṇau ca bhṛśavikṣatau ||

9.3.53

yadi sarve'tra tiṣṭhāmo dhruvaṃ no vijayo bhavet |
viprayātāṃstu vo bhinnān pāṇḍavāḥ kṛtakilbiṣān ||

9.3.54

anusṛtya haniṣyanti śreyoḥ na samare vadhaḥ |
sukhaḥ sāṅgrāmiko mṛtyuḥ kṣatradharmeṇa yudhyatām ||

9.3.55

mṛto duḥkhaṃ na jānīte pretya cānantyamaśnute |
śṛṇvantu kṣatriyāḥ sarve yāvanto'tra samāgatāḥ ||

9.3.56

dviṣato bhīmasenasya vaśameṣyatha vidrutāḥ |
pitāmahairācaritaṃ na dharmaṃ hātumarhatha ||

9.3.57

nānyatkarmāsti pāpīyaḥ kṣatriyasya palāyanāt |
na yuddhadharmācchreyān hi panthāḥ svargasya kauravāḥ ||

9.3.58

sucireṇārjitām̐llokānsadyo yuddhātsamaśrute |
tasya tadvacanaṃ rājñaḥ pūjayitvā mahārathāḥ ||

9.3.59

punarevāmabhyavartanta kṣatriyāḥ pāṇḍavānprati |
parājayamamṛṣyantaḥ kṛtacittāśca vikrame ||

9.3.60

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ punareva sudāruṇam |
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca devāsuraraṇopamam ||

9.3.61

yudhiṣṭhirapurogāṃśca sarvasainyena pāṇḍavān |
anvadhāvanmahārāja putro duryodhanastava ||

Other recensions (1)