The Great Epic of the Bhārata dynasty 9.44
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 9.44
- Language
- Sanskrit
9.44.1
janamejaya uvāca |
sarasvatyāḥ prabhāvo'yamuktaste dvijasattama |
kumārasyābhiṣekaṃ tu brahman vyākhyātumarhasi ||
9.44.2
yasmindeśe ca kāle ca yathā ca vadatāṃ vara |
yaiścābhiṣikto bhagavānvidhinā yena ca prabhuḥ ||
9.44.3
skando yathā ca daityānāmakarotkadanaṃ mahat |
tathā me sarvāmācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi me ||
9.44.4
vaiśampāyana uvāca |
kuruvaṃśasya sadṛśaṃ kautūhalamidaṃ tava |
harṣamutpādayatyeva vaco me janamejaya ||
9.44.5
hanta te kathayiṣyāmi śṛṇvānasya narādhipa |
abhiṣekaṃ kumārasya prabhāvaṃ ca mahātmanaḥ ||
9.44.6
tejo māheśvaraṃ skannamagnau prapatitaṃ purā |
tatsarvabhakṣo bhagavānnāśakaddagdhumakṣayam ||
9.44.7
tenāsīdatitejasvī dīptimān havyavāhanaḥ |
na caiva dhārayāmāsa garbhaṃ tejomayaṃ tadā ||
9.44.8
sa gaṅgāmabhisaṅgamya niyogādbrahmaṇaḥ prabhuḥ |
garbhamāhitavān divyaṃ bhāskaropamatejasam ||
9.44.9
atha gaṅgāpi taṃ garbhamasahantī vidhāraṇe |
utsasarja girau ramye himavatmarārcite ||
9.44.10
sa tatra vavṛdhe lokānāvṛtya jvalanātmajaḥ |
dadṛśurjvalanākāraṃ taṃ garbhamatha kṛttikāḥ ||
9.44.11
śarastambe mahātmānamanalātmajamīśvaram |
mamāyamiti tāḥ sarvāḥ putrārthinyo'bhicukruśuḥ ||
9.44.12
tāsāṃ viditvā bhāvaṃ taṃ mātṝṇāṃ bhagavānprabhuḥ |
prasnutānāṃ payaḥ ṣaḍbhirvadanairapibattadā ||
9.44.13
taṃ prabhāvaṃ samālakṣya tasya bālasya kṛttikāḥ |
paraṃ vismayamāpannā devyo divyavapurdharāḥ ||
9.44.14
yatrotsṛṣṭaḥ sa bhagavān gaṅgayā girimūrdhani |
sa śailakāñcanaḥ sarvaḥ sambabhau kurusattama ||
9.44.15
vardhatā caiva garbheṇa pṛthivī tena rañjitā |
ataśca sarve saṃvṛttā girayaḥ kāñcanākarāḥ ||
9.44.16
kumāraḥ sumahāvīryaḥ kārtikeya iti smṛtaḥ |
gāṅgeyaḥ pūrvamabhavanmahāyogabalānvitaḥ ||
9.44.17
śamena tapasā caiva vīryeṇa ca samanvitaḥ |
vavṛdhe'tīva rājendra candravatpriyadarśanaḥ ||
9.44.18
sa tasminkāñcane divye śarastambhe śriyā vṛtaḥ |
stūyamānaḥ sadā śete gandharvairmunibhistathā ||
9.44.19
tathaitamanvanṛtyantaḥ devakanyāḥ sahasraśaḥ |
divyavāditranṛtyajñāḥ stuvantyaścārudarśanāḥ ||
9.44.20
anvāste ca nadī devaṃ gaṅgā vai saritāṃ varā |
dadhāra pṛthivī cainaṃ bibhratī rūpamuttamam ||
9.44.21
jātakarmādikāstatra kriyāścakre bṛhaspatiḥ |
vedaścainaṃ caturmūrtirupatasthe kṛtāñjaliḥ ||
9.44.22
dhanurvedaścatuṣpādaḥ śastragrāmaḥ sasaṅgrahaḥ |
tatrainaṃ samupātiṣṭhatsākṣādvāṇī ca kevalā ||
9.44.23
sa dadarśa mahāvīryaṃ devadevamumāpatim |
śailaputryā samāsīnaṃ bhūtasaṅghaśatairvṛtam ||
9.44.24
nikāyā bhūtasaṅghānāṃ paramādbhutadarśanāḥ |
vikṛtā vikṛtākārā vikṛtābharaṇadhvajāḥ ||
9.44.25
vyāghrasiṃharkṣavadanā biḍālamakarānanāḥ |
vṛṣadaṃśamukhāścānye gajoṣṭravadanāstathā ||
9.44.26
ulūkavadanāḥ kecidgṛdhragomāyudarśanāḥ |
krauñcapārāvatanibhairvadanai rāṅkavairapi ||
9.44.27
śvāvicchalyakagodhānāmajaiḍakagavāṃ tathā |
sadṛśāni vapūṃṣyanye tatra tatra vyadhārayan ||
9.44.28
kecicchailāmbudaprakhyāścakrodyatagadāyudhāḥ |
kecidañjanapuñjābhāḥ kecicchvetācalaprabhāḥ ||
9.44.29
sapta mātṛgaṇāścaiva samājagmurviśāmpate |
sādhyā viśve'tha maruto vasavaḥ pitarastathā ||
9.44.30
rudrādityāstathā siddhā bhujagā dānavāḥ khagāḥ |
brahmā svayambhūbhagavān saputraḥ saha viṣṇunā ||
9.44.31
śakrastathābhyayāddraṣṭuṃ kumāravaramacyutam |
nāradapramukhāścāpi devagandharvasattamāḥ ||
9.44.32
devarṣayaśca siddhāśca bṛhaspatipurogamāḥ |
pitaro jagataḥ śreṣṭhā devānāmapi devatāḥ ||
9.44.33
te'pi tatra samājagmuryāmā dhāmāśca sarvaśaḥ |
sa tu bālo'pi balavānmahāyogabalānvitaḥ ||
9.44.34
abhyājagāma deveśaṃ śūlahastaṃ pinākinam |
tamāvrajantamālakṣya śivasyāsīnmanogatam ||
9.44.35
yugapacchailaputryāśca gaṅgāyāḥ pāvakasya ca |
kaṃ nu pūrvamayaṃ bālo gauravādabhyupaiṣyati ||
9.44.36
api māmiti sarveṣāṃ teṣāmāsīnmanogatam |
teṣāmetamabhiprāyaṃ caturṇāmupalakṣya saḥ ||
9.44.37
yugapadyogamāsthāya sasarja vividhāstanūḥ |
tato'bhavaccaturmūtiḥ kṣaṇena bhagavānprabhuḥ ||
9.44.38
tasya śākho viśākhaśca naigameyaśca pṛṣṭhataḥ |
evaṃ sa kṛtvā hyātmānaṃ caturdhā bhagavānprabhuḥ ||
9.44.39
yato rudrastataḥ skando gajāmādbhutadarśanaḥ |
viśākhastu yayau yena devī girīvarātmajā ||
9.44.40
śākho yayau sa bhagavān vāyumūrtirvibhāvasum |
naigameyo'gamadgaṅgāṃ kumāraḥ pāvakaprabhaḥ ||
9.44.41
sarve bhāsuradehāste catvāraḥ samarūpiṇaḥ |
tānsamabhyayuravyagrāstadadbhutamivābhavat ||
9.44.42
hāhākāro mahānāsīddevadānavarakṣasām |
taddṛṣṭvā mahadāścaryamadbhūtaṃ lomaharṣaṇam ||
9.44.43
tato rudraśca devīṃ ca pāvakaśca pitāmaham |
gaṅgayā sahitāḥ sarve praṇipeturjagatpatim ||
9.44.44
praṇipatya tataste tu vidhivadrājapuṅgava |
idamūcurvaco rājan kārtikeyapriyepsayā ||
9.44.45
asya bālasya bhagavannādhipatyaṃ yathepsitam |
asmātpriyārthaṃ deveśa sadṛśaṃ dātumarhasi ||
9.44.46
tataḥ sa bhagavān dhīmān sarvalokapitāmahaḥ |
manasā cintayāmāsa kimayaṃ labhatāmiti ||
9.44.47
aiśvaryāṇi ca sarvāṇi devagandharvarakṣasām |
bhūtayakṣavihaṅgānāṃ pannagānāṃ ca sarvaśaḥ ||
9.44.48
pūrvamevādideśāsau nikāyeṣu mahātmanām |
samarthaṃ ca tamaiśvarye mahāmatiramanyata ||
9.44.49
tato muhūrtaṃ sa dhyātvā devānāṃ śreyasi sthitaḥ |
saināpatyaṃ dadau tasmai sarvabhūteṣu bhārata ||
9.44.50
sarvadevanikāyānāṃ ye rājānaḥ pariśrutāḥ |
tān sarvānvyādideśāsmai sarvabhūtapitāmahaḥ ||
9.44.51
tataḥ kumāramādāya devā brahmapurogamāḥ |
abhiṣekārthamājagmuḥ śailendraṃ sahitāstataḥ ||
9.44.52
puṇyāṃ haimavatīṃ devīṃ saricchreṣṭhāṃ sarasvatīm |
samantapañcake yā vai triṣu lokeṣu viśrutā ||
9.44.53
tatra tīre sarasvatyāḥ puṇye sarvaguṇānvite |
niṣedurdevagandharvāḥ sarve sampūrṇamānasāḥ ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit