Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 9.8

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 9.8

Language
Sanskrit

9.8.1

sañjaya uvāca |
vyatītāyāṃ rajanyāṃ tu rājā duryodhanastadā |
abravīttāvakānsarvānsannahyantāṃ mahārathāḥ ||

9.8.2

rājñaśca matamājñāya samanahyata sā camūḥ |
ayojayan rathāṃstūrṇaṃ paryadhāvaṃstathā pare ||

9.8.3

akalpyanta ca mātaṅgāḥ samanahyanta pattayaḥ |
rathānāstaraṇopetāṃścakruranye sahasraśaḥ ||

9.8.4

vāditrāṇāṃ ca ninadaḥ prādurāsīdviśāmpate |
āyodhanārthaṃ yodhānāṃ balānāṃ cāpyudīryatām ||

9.8.5

tato balāni sarvāṇi senāśiṣṭāni bhārata |
prasthitāni vyadṛśyanta mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam ||

9.8.6

śalyaṃ senāpatiṃ kṛtvā madrarājaṃ mahārathāḥ |
pravibhajya balaṃ sarvamanīkeṣu vyavasthitāḥ ||

9.8.7

tataḥ sarve samāgamya putreṇa tava sainikāḥ |
kṛpaśca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyo'tha saubalaḥ ||

9.8.8

anye ca pārthivāḥ śeṣāḥ samayaṃ cakrurādṛtāḥ |
na na ekena yoddhavyaṃ kathañcidapi pāṇḍavaiḥ ||

9.8.9

yo hyekaḥ pāṇḍavairyudhyedyo vā yudhyantamutsṛjet |
sa pañcabhirbhavedyuktaḥ pātakaicopapātakaiḥ ||

9.8.10

anyonyaṃ parirakṣadbhiryoddhavyaṃ sahitaiśca ha |
evaṃ te samayaṃ kṛtvā sarve tatra mahārathāḥ ||

9.8.11

madrarājaṃ puraskṛtya tūrṇamabhyadravan parān |
tathaiva pāṇḍavā rājan vyūhya sainyaṃ mahāraṇe ||

9.8.12

abhyayuḥ kauravān rājan yotsyamānāḥ samantataḥ |
tadbalaṃ bharataśreṣṭha kṣubdhārṇavasamasvanam ||

9.8.13

samuddhūtārṇavākāramuddhūtarathakuñjaram |
dhṛtarāṣṭra uvāca |
droṇasya caiva bhīṣmasya rādheyasya ca me śrutam ||

9.8.14

pātanaṃ śaṃsa me bhūyaḥ śalyasyātha sutasya me |
kathaṃ raṇe hataḥ śalyo dharmarājena sañjaya ||

9.8.15

bhīmena ca mahābāhuḥ putro duryodhano mama |
sañjaya uvāca |
kṣayaṃ manuṣyadehānāṃ tathā nāgāśvasaṅkṣayam ||

9.8.16

śṛṇu rājan sthiro bhūtvā saṅgrāmaṃ śaṃsato mama |
āśā balavatī rājan putrāṇāṃ te'bhavattadā ||

9.8.17

hate droṇe ca bhīṣme ca sūtaputre ca pātite |
śalyaḥ pārthānraṇe sarvānnihaniṣyati māriṣa ||

9.8.18

tāmāśāṃ hṛdaye kṛtvā samāśvasya ca bhārata |
madrarājaṃ ca samare samāśritya mahāratham ||

9.8.19

nāthavantaṃ tadā''tmānamamanyanta sutāstava |
yadā karṇe hate pārthāḥ siṃhanādaṃ pracakrire ||

9.8.20

tadā tu tāvakān rājannāviveśa mahadbhayam |
tānsamāśvāsya yodhāstu madrarājaḥ pratāpavān ||

9.8.21

vyūhya vyūhaṃ mahārāja sarvatobhadramṛddhimat |
pratyudyayau raṇe pārthānmadrarājaḥ pratāpavān ||

9.8.22

vidhunvankārmukaṃ citraṃ bhāraghnaṃ vegavattaram |
rathapravaramāsthāya saindhavāśvaṃ mahārathaḥ ||

9.8.23

tasya sūto mahārāja rathastho'śobhayadratham |
sa tena saṃvṛto vīro rathenāmitrakarṣaṇaḥ ||

9.8.24

tasthau śūro mahārāja putrāṇāṃ te bhayapraṇut |
prayāṇe madrarājo'bhūnmukhaṃ vyūhasya daṃśitaḥ ||

9.8.25

madrakaiḥ sihato vīraiḥ karṇaputraiśca durjayaiḥ |
savye'bhūtkṛtavarmā ca trigartaiḥ parivāritaḥ ||

9.8.26

gautamo dakṣiṇe pārśve śakaiśca yavanaiḥ saha |
aśvatthāmā pṛṣṭhato'bhūtkāmbojaiḥ parivāritaḥ ||

9.8.27

duryodhano'bhavanmadhye rakṣitaḥ kurupuṅgavaiḥ |
hayānīkena mahatā saubalaścāpi saṃvṛtaḥ ||

9.8.28

prayayau sarvasainyena kaitavyaśca mahārathaḥ |
pāṇḍavāśca maheṣvāsā vyūhya sainyamarindamāḥ ||

9.8.29

tridhā bhūtā mahārāja tava sainyamupādravan |
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca sātyakiśca mahārathaḥ ||

9.8.30

śalyasya vāhinīṃ hantumabhidudruvurāhave |
tato yudhiṣṭhiro rājā svenānīkena saṃvṛtaḥ ||

9.8.31

śalyamevābhidudrāva jighāṃsurbharatarṣabhaḥ |
hārdikyaṃ ca maheṣvāsasamarjunaḥ śatrusainyahā ||

9.8.32

saṃśaptakagaṇāṃścaiva vegito'bhividudruve |
gautamaṃ bhīmaseno vai somakāśca mahārathāḥ ||

9.8.33

abhyadravanta rājendra jighāṃsantaḥ parān yudhi |
mādrīputrau tu śakunimulūkaṃ ca mahāratham ||

9.8.34

sasainyau sahasainyau tāvupatasthaturāhave |
tathaivāyutaśo yodhāstāvakāḥ pāṇḍavān raṇe ||

9.8.35

abhyavartanta saṅkruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ |
dhṛtarāṣṭra uvāca |
hate bhīṣme maheṣvāse droṇe karṇe mahārathe ||

9.8.36

kuruṣvalpāvaśiṣṭeṣu pāṇḍaveṣu ca saṃyuge |
susaṃrabdheṣu pārtheṣu parākrānteṣu sañjaya ||

9.8.37

māmakānāṃ pareṣāṃ ca kiṃ śiṣṭamabhavadbalam |
sañjaya uvāca |
yathā vayaṃ pare rājan yuddhāya samupasthitāḥ ||

9.8.38

yāvaccāsīdbalaṃ śiṣṭaṃ saṅgrāme tannibodha me |
ekādaśa sahasrāṇi rathānāṃ bharatarṣabha ||

9.8.39

daśa dantisahasrāṇi sapta caiva śatāni ca |
pūrṇe śatasahasre dve hayānāṃ tatra bhārata ||

9.8.40

pattikoṭyastathā tisro balametattavābhavat |
rathānāṃ ṣaṭsahasrāṇi ṣaṭsahasrāśca kuñjarāḥ ||

9.8.41

daśa cāśvasahasrāṇi pattikoṭī ca bhārata |
etadbalaṃ pāṇḍavānāmabhavaccheṣamāhave ||

9.8.42

eta eva samājagmuryuddhāya bharatarṣabha |
evaṃ vibhajya rājendra madrarājavaśe sthitāḥ ||

9.8.43

pāṇḍavānpratyudīyuste jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ |
tathaiva pāṇḍavāḥ śūrāḥ samare jitakāśinaḥ ||

9.8.44

upayātā naravyāghrāḥ pañcālāśca yaśasvinaḥ |
ime te ca balaughena parasparavadhaiṣiṇaḥ ||

9.8.45

upayātā naravyāghrāḥ pūrvāṃ sandhyāṃ prati prabho |
tataḥ pravarvṛte yuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayānakam |
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca nighnatāmitaretaram ||

Other recensions (1)