Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 9.9

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 9.9

Language
Sanskrit

9.9.1

sañjaya uvāca |
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ kurūṇāṃ bhayavardhanam |
sañjayaiḥ saha rājendra ghoraṃ devāsuropamam ||

9.9.2

narā rathā gajaughāśca sādinaśca sahasraśaḥ |
vājinaśca parākrāntāḥ samājagmuḥ parasparam ||

9.9.3

gajānāṃ bhīmarūpāṇāṃ dravatāṃ niḥsvano mahān |
aśrūyata yathā kāle jaladānāṃ nabhastale ||

9.9.4

nāgairabhyāhatāḥ kecit sarathā rathino'patan |
vyadravanta raṇe vīrā drāvyamāṇā madotkaṭaiḥ ||

9.9.5

hayaughānpādarakṣāṃśca rathinastatra śikṣitāḥ |
śaraiḥ sampreṣayāmāsuḥ paralokāya bhārata ||

9.9.6

sādinaḥ śikṣitā rājanparivārya mahārathān |
vicaranto raṇe'bhyaghnanprāsaśaktyṛṣṭibhistathā ||

9.9.7

dhanvinaḥ puruṣāḥ kecitparivārya mahārathān |
ekaṃ bahava āsādya prayayuryamasādanam ||

9.9.8

nāgān rathavarāṃścānye parivārya mahārathāḥ |
sāntarāyodhinaṃ jaghnurdravamāṇaṃ mahāratham ||

9.9.9

tathā ca rathinaṃ kruddhaṃ vikirantaṃ śarānbahūn |
nāgā jaghnurmahārāja parivārya samantataḥ ||

9.9.10

nāgo nāgamabhidrutya rathī ca rathinaṃ raṇe |
śaktitomaranārācairnijaghne tatra bhārata ||

9.9.11

pādātānavamṛdnanto rathavāraṇavājinaḥ |
raṇamadhye vyadṛśyanta kurvanto mahādākulam ||

9.9.12

hayāśca paryadhāvanta cāmarairupaśobhitāḥ |
haṃsā himavataḥ prasthe pibanta iva medinām ||

9.9.13

teṣāṃ tu vājināṃ bhūmiḥ khuraiścitrā viśāmpate |
aśobhata yathā nārī karajaiḥ kṣatavikṣatā ||

9.9.14

vājināṃ khuraśabdena rathanemisvanena ca |
pattīnāṃ cāpi śabdena nāgānāṃ bṛṃhitena ca ||

9.9.15

vāditrāṇāṃ ca ghoṣeṇa śaṅkhānāṃ ninadena ca |
abhavannāditā bhūmirnirghātairiva bhārata ||

9.9.16

dhanuṣāṃ kūjamānānāṃ śastraughānāṃ ca dīpyatām |
kavacānāṃ prabhābhiśca na prājñāyata kiñcana ||

9.9.17

bahavo bāhavaśchinnā nāgarājakaropamāḥ |
udveṣṭante viceṣṭante vegaṃ kurvanti dāruṇam ||

9.9.18

śirobhiḥ patitairbhāti patatāṃ dharaṇītale |
cyutānāmiva tālebhyastālānāṃ śrūyate svanaḥ ||

9.9.19

śirobhiḥ patitairbhāti rudhirārdrairvasundharā |
tapanīyanibhaiḥ kāle nalinairiva bhārata ||

9.9.20

udvṛttanayanaistaistu gatasattvaiḥ suvikṣataiḥ |
vyabhrājata mahī rājanpuṇḍarīkairivāvṛtā ||

9.9.21

bāhubhiścandanādigdhaiḥ sakeyūrairmahādhanaiḥ |
patitairbhāti rājendra mahāśakradhvajairiva ||

9.9.22

ūrubhiśca narendrāṇāṃ vinikṛttairmahāhave |
hastihastopamairanyaiḥ saṃvṛtaṃ tadraṇāṅgaṇam ||

9.9.23

kabandhaśatasaṅkīrṇaṃ chatracāmarasaṅkulam |
senāvanaṃ tacchuśubhe vanaṃ puṣpācitaṃ yathā ||

9.9.24

tatra yodhā mahārāja vicaranto hyabhītavat |
dṛśyante rudhirāktāṅgāḥ puṣpitā iva kiṃśukāḥ ||

9.9.25

mātaṅgāścāpyadṛśyanta śaratomarapīḍitāḥ |
patantastatra tatraiva chinnābhrasadṛśā raṇe ||

9.9.26

gajānīkaṃ mahārāja vadhyamānaṃ mahātmabhiḥ |
vyadīryata diśaḥ sarvā vātanunnā ghanā iva ||

9.9.27

te gajā ghanasaṅkāśāḥ petururvyāṃ samantataḥ |
vajranunnā iva babhuḥ parvatā yugasaṅkṣaye ||

9.9.28

hayānāṃ sādibhiḥ sārdhaṃ patitānāṃ mahītale |
rāśayaḥ sma pradṛśyante girimātrastatastataḥ ||

9.9.29

sañjajñe raṇabhūmau tu paralokavahā nadī |
śoṇitodā rathāvartā dhvajavṛkṣāsthiśarkarā ||

9.9.30

bhujanakrā dhanuḥsrotā hastiśailā hayopalā |
medomajjākardaminī chatrahaṃsā gadoḍupā ||

9.9.31

kavacoṣṇīṣasañcchannā patākāruciradrumā |
cakracakrāvalījuṣṭā triveṇudaṇḍakāvṛtā ||

9.9.32

śūrāṇāṃ harṣajananī bhīrūṇāṃ bhayavardhanī |
prāvartata nadī raudrā kurusṛñjayasaṅkulā ||

9.9.33

tāṃ nadīṃ paralokāya vahantīmatibhairavām |
terurvāhananaubhistaiḥ śūrāḥ parighabāhavaḥ ||

9.9.34

vartamāne tadā yuddhe nirmaryāde viśāmpate |
caturaṅgakṣaye ghore pūrvadevāsuropame ||

9.9.35

vyākrośanbāndhavānanye tatra tatra parantapa |
krośādbhirdayitairanye bhayārtā na nivatire ||

9.9.36

nirmaryāde tathā yuddhe vartamāne bhayānake |
arjuno bhīmasenaśca mohayāñcakratuḥ parān ||

9.9.37

sā vadhyamānā mahatī senā tava narādhipa |
amuhyattatra tatraiva yoṣinmadavaśādiva ||

9.9.38

mohayitvā ca tāṃ senāṃ bhīmasenadhanañjayau |
dadhmaturvārijau tatra siṃhanādāṃśca cakratuḥ ||

9.9.39

śrutvaiva tu mahāśabdaṃ dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍīnau |
dharmarājaṃ puraskṛtya madrarājamabhidrutau ||

9.9.40

tatrāścaryamapaśyāma ghorarūpaṃ viśāmpate |
śalyena saṅgatāḥ śūrā yadayudhyanta bhāgaśaḥ ||

9.9.41

mādrīputrau tu rabhasau kṛtāstrau yuddhadurmadau |
abhyayātāṃ tvarāyuktau jigīṣantau parantapa ||

9.9.42

tato nyavartata balaṃ tāvakaṃ bharatarṣabha |
śaraiḥ praṇunnaṃ bahudhā pāṇḍavairjitakāśibhiḥ ||

9.9.43

vadhyamānā camūḥ sā tu putrāṇāṃ prekṣatāṃ tava |
bheje diśo mahārāja praṇunnā śaravṛṣṭibhiḥ ||

9.9.44

hāhākāro mahāñjajñe yodhānāṃ tatra bhārata |
tiṣṭha tiṣṭheti cāpyāsīddrāvitānāṃ mahātmanām ||

9.9.45

kṣatriyāṇāṃ sahānyonyaṃ saṃyuge jayamicchatām |
prādravanneva sambhagnāḥ pāṇḍavaistava sainikāḥ ||

9.9.46

tyaktvā yuddhe priyānputrān bhrātṝnatha pitāmahān |
mātulānbhāgineyāṃśca vayasyānapi bhārata ||

9.9.47

hayān dvipāṃstvarayanto yodhā jagmuḥ samantataḥ |
ātmatrāṇakṛtotsāhāstāvakā bharatarṣabha ||

Other recensions (1)