Mahabharata 7.100: śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.100
- Language
- Sanskrit
śatatamo'dhyāyaḥ
7.100.1
dhṛtarāṣṭra uvāca |
kiṃ tasyāṃ mama senāyāṃ nāsankecinmahārathāḥ |
ye tathā sātyakiṃ yāntaṃ naivāghnannāpyavārayan || 1 ||
7.100.2
eko hi samare karma kṛtavānsatyavikramaḥ |
śakratulyabalo yuddhe mahendro dānaveṣviva || 2 ||
7.100.3
atha vā śūnyamāsīttadyena yātaḥ sa sātyakiḥ |
eko vai bahulāḥ senāḥ pramṛdnanpuruṣarṣabhaḥ || 3 ||
7.100.4
kathaṃ ca yudhyamānānāmapakrānto mahātmanām |
eko bahūnāṃ śaineyastanmamācakṣva saṃjaya || 4 ||
7.100.5
saṃjaya uvāca |
rājansenāsamudyogo rathanāgāśvapattimān |
tumulastava sainyānāṃ yugāntasadṛśo'bhavat || 5 ||
7.100.6
āhṇikeṣu samūheṣu tava sainyasya mānada |
nāsti loke samaḥ kaścitsamūha iti me matiḥ || 6 ||
7.100.7
tatra devāḥ sma bhāṣante cāraṇāśca samāgatāḥ |
etadantāḥ samūhā vai bhaviṣyanti mahītale || 7 ||
7.100.8
na caiva tādṛśaḥ kaścidvyūha āsīdviśāṃ pate |
yādṛgjayadrathavadhe droṇena vihito'bhavat || 8 ||
7.100.9
caṇḍavātābhipannānāṃ samudrāṇāmiva svanaḥ |
raṇe'bhavadbalaughānāmanyonyamabhidhāvatām || 9 ||
7.100.10
pārthivānāṃ sametānāṃ bahūnyāsannarottama |
tvadbale pāṇḍavānāṃ ca sahasrāṇi śatāni ca || 10 ||
7.100.11
saṃrabdhānāṃ pravīrāṇāṃ samare dṛḍhakarmaṇām |
tatrāsītsumahāñśabdastumulo lomaharṣaṇaḥ || 11 ||
7.100.12
athākrandadbhīmaseno dhṛṣṭadyumnaśca māriṣa |
nakulaḥ sahadevaśca dharmarājaśca pāṇḍavaḥ || 12 ||
7.100.13
āgacchata praharata balavatparidhāvata |
praviṣṭāvarisenāṃ hi vīrau mādhavapāṇḍavau || 13 ||
7.100.14
yathā sukhena gacchetāṃ jayadrathavadhaṃ prati |
tathā prakuruta kṣipramiti sainyānyacodayat |
tayorabhāve kuravaḥ kṛtārthāḥ syurvayaṃ jitāḥ || 14 ||
7.100.15
te yūyaṃ sahitā bhūtvā tūrṇameva balārṇavam |
kṣobhayadhvaṃ mahāvegāḥ pavanāḥ sāgaraṃ yathā || 15 ||
7.100.16
bhīmasenena te rājanpāñcālyena ca coditāḥ |
ājaghnuḥ kauravānsaṃkhye tyaktvāsūnātmanaḥ priyān || 16 ||
7.100.17
icchanto nidhanaṃ yuddhe śastrairuttamatejasaḥ |
svargārthaṃ mitrakāryārthaṃ nābhyarakṣanta jīvitam || 17 ||
7.100.18
tathaiva tāvakā rājanprārthayanto mahadyaśaḥ |
āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā yuddhāyaivopatasthire || 18 ||
7.100.19
tasmiṃstu tumule yuddhe vartamāne mahābhaye |
hatvā sarvāṇi sainyāni prāyātsātyakirarjunam || 19 ||
7.100.20
kavacānāṃ prabhāstatra sūryaraśmivicitritāḥ |
dṛṣṭīḥ saṃkhye sainikānāṃ pratijaghnuḥ samantataḥ || 20 ||
7.100.21
tathā prayatamāneṣu pāṇḍaveyeṣu nirbhayaḥ |
duryodhano mahārāja vyagāhata mahadbalam || 21 ||
7.100.22
sa saṃnipātastumulasteṣāṃ tasya ca bhārata |
abhavatsarvasainyānāmabhāvakaraṇo mahān || 22 ||
7.100.23
dhṛtarāṣṭra uvāca |
tathā gateṣu sainyeṣu tathā kṛcchragataḥ svayam |
kaccidduryodhanaḥ sūta nākārṣītpṛṣṭhato raṇam || 23 ||
7.100.24
ekasya ca bahūnāṃ ca saṃnipāto mahāhave |
viśeṣato nṛpatinā viṣamaḥ pratibhāti me || 24 ||
7.100.25
so'tyantasukhasaṃvṛddho lakṣmyā lokasya ceśvaraḥ |
eko bahūnsamāsādya kaccinnāsītparāṅmukhaḥ || 25 ||
7.100.26
saṃjaya uvāca |
rājansaṃgrāmamāścaryaṃ tava putrasya bhārata |
ekasya ca bahūnāṃ ca śṛṇuṣva gadato'dbhutam || 26 ||
7.100.27
duryodhanena sahasā pāṇḍavī pṛtanā raṇe |
nalinī dviradeneva samantādvipraloḍitā || 27 ||
7.100.28
tathā senāṃ kṛtāṃ dṛṣṭvā tava putreṇa kaurava |
bhīmasenapurogāstaṃ pāñcālāḥ samupādravan || 28 ||
7.100.29
sa bhīmasenaṃ daśabhirmādrīputrau tribhistribhiḥ |
virāṭadrupadau ṣaḍbhiḥ śatena ca śikhaṇḍinam || 29 ||
7.100.30
dhṛṣṭadyumnaṃ ca viṃśatyā dharmaputraṃ ca saptabhiḥ |
kekayāndaśabhirviddhvā draupadeyāṃstribhistribhiḥ || 30 ||
7.100.31
śataśaścāparānyodhānsadvipāṃśca rathānraṇe |
śarairavacakartograiḥ kruddho'ntaka iva prajāḥ || 31 ||
7.100.32
na saṃdadhanvimuñcanvā maṇḍalīkṛtakārmukaḥ |
adṛśyata ripūnnighnañśikṣayāstrabalena ca || 32 ||
7.100.33
tasya tānnighnataḥ śatrūnhemapṛṣṭhaṃ mahaddhanuḥ |
bhallābhyāṃ pāṇḍavo jyeṣṭhastridhā ciccheda māriṣa || 33 ||
7.100.34
vivyādha cainaṃ bahubhiḥ samyagastaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |
varmāṇyāśu samāsādya te bhagnāḥ kṣitimāviśan || 34 ||
7.100.35
tataḥ pramuditāḥ pārthāḥ parivavruryudhiṣṭhiram |
yathā vṛtravadhe devā mudā śakraṃ maharṣibhiḥ || 35 ||
7.100.36
atha duryodhano rājā dṛḍhamādāya kārmukam |
tiṣṭha tiṣṭheti rājānaṃ bruvanpāṇḍavamabhyayāt || 36 ||
7.100.37
taṃ tathā vādinaṃ rājaṃstava putraṃ mahāratham |
pratyudyayuḥ pramuditāḥ pāñcālā jayagṛddhinaḥ || 37 ||
7.100.38
tāndroṇaḥ pratijagrāha parīpsanyudhi pāṇḍavam |
caṇḍavātoddhutānmeghānsajalānacalo yathā || 38 ||
7.100.39
tatra rājanmahānāsītsaṃgrāmo bhūrivardhanaḥ |
rudrasyākrīḍasaṃkāśaḥ saṃhāraḥ sarvadehinām || 39 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit