Mahabharata 7.111: ekādaśādhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.111
- Language
- Sanskrit
ekādaśādhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.111.1
saṃjaya uvāca |
tavātmajāṃstu patitāndṛṣṭvā karṇaḥ pratāpavān |
krodhena mahatāviṣṭo nirviṇṇo'bhūtsa jīvitāt || 1 ||
7.111.2
āgaskṛtamivātmānaṃ mene cādhirathistadā |
bhīmasenaṃ tataḥ kruddhaḥ samādravata saṃbhramāt || 2 ||
7.111.3
sa bhīmaṃ pañcabhirviddhvā rādheyaḥ prahasanniva |
punarvivyādha saptatyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ || 3 ||
7.111.4
avahāsaṃ tu taṃ pārtho nāmṛṣyata vṛkodaraḥ |
tato vivyādha rādheyaṃ śatena nataparvaṇām || 4 ||
7.111.5
punaśca viśikhaistīkṣṇairviddhvā pañcabhirāśugaiḥ |
dhanuściccheda bhallena sūtaputrasya māriṣa || 5 ||
7.111.6
athānyaddhanurādāya karṇo bhārata durmanāḥ |
iṣubhiśchādayāmāsa bhīmasenaṃ samantataḥ || 6 ||
7.111.7
tasya bhīmo hayānhatvā vinihatya ca sārathim |
prajahāsa mahāhāsaṃ kṛte pratikṛtaṃ punaḥ || 7 ||
7.111.8
iṣubhiḥ kārmukaṃ cāsya cakarta puruṣarṣabhaḥ |
tatpapāta mahārāja svarṇapṛṣṭhaṃ mahāsvanam || 8 ||
7.111.9
avārohadrathāttasmādatha karṇo mahārathaḥ |
gadāṃ gṛhītvā samare bhīmasenāya cākṣipat || 9 ||
7.111.10
tāmāpatantīṃ sahasā gadāṃ dṛṣṭvā vṛkodaraḥ |
śarairavārayadrājansarvasainyasya paśyataḥ || 10 ||
7.111.11
tato bāṇasahasrāṇi preṣayāmāsa pāṇḍavaḥ |
sūtaputravadhākāṅkṣī tvaramāṇaḥ parākramī || 11 ||
7.111.12
tāniṣūniṣubhiḥ karṇo vārayitvā mahāmṛdhe |
kavacaṃ bhīmasenasya pātayāmāsa sāyakaiḥ || 12 ||
7.111.13
athainaṃ pañcaviṃśatyā kṣudrakāṇāṃ samārpayat |
paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ tadadbhutamivābhavat || 13 ||
7.111.14
tato bhīmo mahārāja navabhirnataparvaṇām |
raṇe'preṣayata kruddhaḥ sūtaputrasya māriṣa || 14 ||
7.111.15
te tasya kavacaṃ bhittvā tathā bāhuṃ ca dakṣiṇam |
abhyagurdharaṇīṃ tīkṣṇā valmīkamiva pannagāḥ || 15 ||
7.111.16
rādheyaṃ tu raṇe dṛṣṭvā padātinamavasthitam |
bhīmasenena saṃrabdhaṃ rājā duryodhano'bravīt |
tvaradhvaṃ sarvato yattā rādheyasya rathaṃ prati || 16 ||
7.111.17
tatastava sutā rājañśrutvā bhrāturvaco drutam |
abhyayuḥ pāṇḍavaṃ yuddhe visṛjantaḥ śitāñśarān || 17 ||
7.111.18
citropacitraścitrākṣaścārucitraḥ śarāsanaḥ |
citrāyudhaścitravarmā samare citrayodhinaḥ || 18 ||
7.111.19
āgacchatastānsahasā bhīmo rājanmahārathaḥ |
sāśvasūtadhvajānyattānpātayāmāsa saṃyuge |
te hatā nyapatanbhūmau vātanunnā iva drumāḥ || 19 ||
7.111.20
dṛṣṭvā vinihatānputrāṃstava rājanmahārathān |
aśrupūrṇamukhaḥ karṇaḥ kaśmalaṃ samapadyata || 20 ||
7.111.21
rathamanyaṃ samāsthāya vidhivatkalpitaṃ punaḥ |
abhyayātpāṇḍavaṃ yuddhe tvaramāṇaḥ parākramī || 21 ||
7.111.22
tāvanyonyaṃ śarairviddhvā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ |
vyabhrājetāṃ mahārāja puṣpitāviva kiṃśukau || 22 ||
7.111.23
ṣaṭtriṃśadbhistato bhallairniśitaistigmatejanaiḥ |
vyadhamatkavacaṃ kruddhaḥ sūtaputrasya pāṇḍavaḥ || 23 ||
7.111.24
raktacandanadigdhāṅgau śaraiḥ kṛtamahāvraṇau |
śoṇitāktau vyarājetāṃ kālasūryāvivoditau || 24 ||
7.111.25
tau śoṇitokṣitairgātraiḥ śaraiśchinnatanucchadau |
vivarmāṇau vyarājetāṃ nirmuktāviva pannagau || 25 ||
7.111.26
vyāghrāviva naravyāghrau daṃṣṭrābhiritaretaram |
śaradaṃṣṭrā vidhunvānau tatakṣaturariṃdamau || 26 ||
7.111.27
vāraṇāviva saṃsaktau raṅgamadhye virejatuḥ |
tudantau viśikhaistīkṣṇairmattavāraṇavikramau || 27 ||
7.111.28
pracchādayantau samare śarajālaiḥ parasparam |
rathābhyāṃ nādayantau ca diśaḥ sarvā viceratuḥ || 28 ||
7.111.29
tau rathābhyāṃ mahārāja maṇḍalāvartanādiṣu |
vyarocetāṃ mahātmānau vṛtravajradharāviva || 29 ||
7.111.30
sahastābharaṇābhyāṃ tu bhujābhyāṃ vikṣipandhanuḥ |
vyarocata raṇe bhīmaḥ savidyudiva toyadaḥ || 30 ||
7.111.31
sa cāpaghoṣastanitaḥ śaradhārāmbudo mahān |
bhīmamegho mahārāja karṇaparvatamabhyayāt || 31 ||
7.111.32
tataḥ śarasahasreṇa dhanurmuktena bhārata |
pāṇḍavo vyakiratkarṇaṃ ghano'drimiva vṛṣṭibhiḥ || 32 ||
7.111.33
tatrāvaikṣanta putrāste bhīmasenasya vikramam |
supuṅkhaiḥ kaṅkavāsobhiryatkarṇaṃ chādayaccharaiḥ || 33 ||
7.111.34
sa nandayanraṇe pārthaṃ keśavaṃ ca yaśasvinam |
sātyakiṃ cakrarakṣau ca bhīmaḥ karṇamayodhayat || 34 ||
7.111.35
vikramaṃ bhujayorvīryaṃ dhairyaṃ ca viditātmanaḥ |
putrāstava mahārāja dadṛśuḥ pāṇḍavasya ha || 35 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit