Mahabharata 7.112: dvādaśādhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.112
- Language
- Sanskrit
dvādaśādhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.112.1
saṃjaya uvāca |
bhīmasenasya rādheyaḥ śrutvā jyātalanisvanam |
nāmṛṣyata yathā matto gajaḥ pratigajasvanam || 1 ||
7.112.2
apakramya sa bhīmasya muhūrtaṃ śaragocarāt |
tava cādhirathirdṛṣṭvā syandanebhyaścyutānsutān || 2 ||
7.112.3
bhīmasenena nihatānvimanā duḥkhito'bhavat |
niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca punaḥ pāṇḍavamabhyayāt || 3 ||
7.112.4
sa tāmranayanaḥ krodhācchvasanniva mahoragaḥ |
babhau karṇaḥ śarānasyanraśmivāniva bhāskaraḥ || 4 ||
7.112.5
raśmijālairivārkasya vitatairbharatarṣabha |
karṇacāpacyutairbāṇaiḥ prācchādyata vṛkodaraḥ || 5 ||
7.112.6
karṇacāpacyutāścitrāḥ śarā barhiṇavāsasaḥ |
viviśuḥ sarvataḥ pārthaṃ vāsāyevāṇḍajā drumam || 6 ||
7.112.7
karṇacāpacyutā bāṇāḥ saṃpatantastatastataḥ |
rukmapuṅkhā vyarājanta haṃsāḥ śreṇīkṛtā iva || 7 ||
7.112.8
cāpadhvajopaskarebhyaśchatrādīṣāmukhādyugāt |
prabhavanto vyadṛśyanta rājannādhiratheḥ śarāḥ || 8 ||
7.112.9
khaṃ pūrayanmahāvegānkhagamānkhagavāsasaḥ |
suvarṇavikṛtāṃścitrānmumocādhirathiḥ śarān || 9 ||
7.112.10
tamantakamivāyastamāpatantaṃ vṛkodaraḥ |
tyaktvā prāṇānabhikrudhya vivyādha navabhiḥ śaraiḥ || 10 ||
7.112.11
tasya vegamasaṃsahyaṃ dṛṣṭvā karṇasya pāṇḍavaḥ |
mahataśca śaraughāṃstānnaivāvyathata vīryavān || 11 ||
7.112.12
tato vidhamyādhiratheḥ śarajālāni pāṇḍavaḥ |
vivyādha karṇaṃ viṃśatyā punaranyaiḥ śitaiḥ śaraiḥ || 12 ||
7.112.13
yathaiva hi śaraiḥ pārthaḥ sūtaputreṇa chāditaḥ |
tathaiva karṇaṃ samare chādayāmāsa pāṇḍavaḥ || 13 ||
7.112.14
dṛṣṭvā tu bhīmasenasya vikramaṃ yudhi bhārata |
abhyanandaṃstvadīyāśca saṃprahṛṣṭāśca cāraṇāḥ || 14 ||
7.112.15
bhūriśravāḥ kṛpo drauṇirmadrarājo jayadrathaḥ |
uttamaujā yudhāmanyuḥ sātyakiḥ keśavārjunau || 15 ||
7.112.16
kurupāṇḍavānāṃ pravarā daśa rājanmahārathāḥ |
sādhu sādhviti vegena siṃhanādamathānadan || 16 ||
7.112.17
tasmiṃstu tumule śabde pravṛtte lomaharṣaṇe |
abhyabhāṣata putrāṃste rājanduryodhanastvaran || 17 ||
7.112.18
rājñaśca rājaputrāṃśca sodaryāṃśca viśeṣataḥ |
karṇaṃ gacchata bhadraṃ vaḥ parīpsanto vṛkodarāt || 18 ||
7.112.19
purā nighnanti rādheyaṃ bhīmacāpacyutāḥ śarāḥ |
te yatadhvaṃ maheṣvāsāḥ sūtaputrasya rakṣaṇe || 19 ||
7.112.20
duryodhanasamādiṣṭāḥ sodaryāḥ sapta māriṣa |
bhīmasenamabhidrutya saṃrabdhāḥ paryavārayan || 20 ||
7.112.21
te samāsādya kaunteyamāvṛṇvañśaravṛṣṭibhiḥ |
parvataṃ vāridhārābhiḥ prāvṛṣīva balāhakāḥ || 21 ||
7.112.22
te'pīḍayanbhīmasenaṃ kruddhāḥ sapta mahārathāḥ |
prajāsaṃharaṇe rājansomaṃ sapta grahā iva || 22 ||
7.112.23
tato vāmena kaunteyaḥ pīḍayitvā śarāsanam |
muṣṭinā pāṇḍavo rājandṛḍhena supariṣkṛtam || 23 ||
7.112.24
manuṣyasamatāṃ jñātvā sapta saṃdhāya sāyakān |
tebhyo vyasṛjadāyastaḥ sūryaraśminibhānprabhuḥ || 24 ||
7.112.25
nirasyanniva dehebhyastanayānāmasūṃstava |
bhīmaseno mahārāja pūrvavairamanusmaran || 25 ||
7.112.26
te kṣiptā bhīmasenena śarā bhārata bhāratān |
vidārya khaṃ samutpetuḥ svarṇapuṅkhāḥ śilāśitāḥ || 26 ||
7.112.27
teṣāṃ vidārya cetāṃsi śarā hemavibhūṣitāḥ |
vyarājanta mahārāja suparṇā iva khecarāḥ || 27 ||
7.112.28
śoṇitādigdhavājāgrāḥ sapta hemapariṣkṛtāḥ |
putrāṇāṃ tava rājendra pītvā śoṇitamudgatāḥ || 28 ||
7.112.29
te śarairbhinnamarmāṇo rathebhyaḥ prāpatankṣitau |
girisānuruhā bhagnā dvipeneva mahādrumāḥ || 29 ||
7.112.30
śatruṃjayaḥ śatrusahaścitraścitrāyudho dṛḍhaḥ |
citraseno vikarṇaśca saptaite vinipātitāḥ || 30 ||
7.112.31
tānnihatya mahābāhū rādheyasyaiva paśyataḥ |
siṃhanādaravaṃ ghoramasṛjatpāṇḍunandanaḥ || 31 ||
7.112.32
sa ravastasya śūrasya dharmarājasya bhārata |
ācakhyāviva tadyuddhaṃ vijayaṃ cātmano mahat || 32 ||
7.112.33
taṃ śrutvā sumahānādaṃ bhīmasenasya dhanvinaḥ |
babhūva paramā prītirdharmarājasya saṃyuge || 33 ||
7.112.34
tato hṛṣṭo mahārāja vāditrāṇāṃ mahāsvanaiḥ |
bhīmasenaravaṃ pārthaḥ pratijagrāha sarvaśaḥ || 34 ||
7.112.35
abhyayāccaiva samare droṇamastrabhṛtāṃ varam |
harṣeṇa mahatā yuktaḥ kṛtasaṃjñe vṛkodare || 35 ||
7.112.36
ekatriṃśanmahārāja putrāṃstava mahārathān |
hatānduryodhano dṛṣṭvā kṣattuḥ sasmāra tadvacaḥ || 36 ||
7.112.37
tadidaṃ samanuprāptaṃ kṣatturhitakaraṃ vacaḥ |
iti saṃcintya rājāsau nottaraṃ pratyapadyata || 37 ||
7.112.38
yaddyūtakāle durbuddhirabravīttanayastava |
yacca karṇo'bravītkṛṣṇāṃ sabhāyāṃ paruṣaṃ vacaḥ || 38 ||
7.112.39
pramukhe pāṇḍuputrāṇāṃ tava caiva viśāṃ pate |
kauravāṇāṃ ca sarveṣāmācāryasya ca saṃnidhau || 39 ||
7.112.40
vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇe śāśvataṃ narakaṃ gatāḥ |
patimanyaṃ vṛṇīṣveti tasyedaṃ phalamāgatam || 40 ||
7.112.41
yatsma tāṃ paruṣāṇyāhuḥ sabhāmānāyya draupadīm |
pāṇḍavānugradhanuṣaḥ krodhayantastavātmajāḥ || 41 ||
7.112.42
taṃ bhīmasenaḥ krodhāgniṃ trayodaśa samāḥ sthitam |
visṛjaṃstava putrāṇāmantaṃ gacchati kaurava || 42 ||
7.112.43
vilapaṃśca bahu kṣattā śamaṃ nālabhata tvayi |
saputro bharataśreṣṭha tasya bhuṅkṣva phalodayam |
hato vikarṇo rājendra citrasenaśca vīryavān || 43 ||
7.112.44
pravarānātmajānāṃ te sutāṃścānyānmahārathān |
yānyāṃśca dadṛśe bhīmaścakṣurviṣayamāgatān |
putrāṃstava mahābāho tvarayā tāñjaghāna ha || 44 ||
7.112.45
tvatkṛte hyahamadrākṣaṃ dahyamānāṃ varūthinīm |
sahasraśaḥ śarairmuktaiḥ pāṇḍavena vṛṣeṇa ca || 45 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
Linked texts (5)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- The Social and Military Position of the Ruling Caste in Ancient India, as Represented by the Sanskrit Epic — E. W. Hopkins, English
- Epic Mythology — Edward Washburn Hopkins, English
- Purāṇic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary with Special Reference to the Epic and Purāṇic Literature — Vettam Mani, English
- Sexual Life in Ancient India: A Study in the Comparative History of Indian Culture — Johann Jakob Meyer, English