Mahabharata 7.127: saptaviṃśatyadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.127
- Language
- Sanskrit
saptaviṃśatyadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.127.1
saṃjaya uvāca |
tato duryodhano rājā droṇenaivaṃ pracoditaḥ |
amarṣavaśamāpanno yuddhāyaiva mano dadhe || 1 ||
7.127.2
abravīcca tadā karṇaṃ putro duryodhanastava |
paśya kṛṣṇasahāyena pāṇḍavena kirīṭinā |
ācāryavihitaṃ vyūhaṃ bhinnaṃ devaiḥ sudurbhidam || 2 ||
7.127.3
tava vyāyacchamānasya droṇasya ca mahātmanaḥ |
miṣatāṃ yodhamukhyānāṃ saindhavo vinipātitaḥ || 3 ||
7.127.4
paśya rādheya rājānaḥ pṛthivyāṃ pravarā yudhi |
pārthenaikena nihatāḥ siṃhenevetarā mṛgāḥ || 4 ||
7.127.5
mama vyāyacchamānasya samare śatrusūdana |
alpāvaśeṣaṃ sainyaṃ me kṛtaṃ śakrātmajena ha || 5 ||
7.127.6
kathaṃ hyanicchamānasya droṇasya yudhi phalgunaḥ |
bhindyātsudurbhidaṃ vyūhaṃ yatamāno'pi saṃyuge || 6 ||
7.127.7
priyo hi phalguno nityamācāryasya mahātmanaḥ |
tato'sya dattavāndvāraṃ nayuddhenārimardana || 7 ||
7.127.8
abhayaṃ saindhavasyājau dattvā droṇaḥ paraṃtapaḥ |
prādātkirīṭine dvāraṃ paśya nirguṇatāṃ mama || 8 ||
7.127.9
yadyadāsyamanujñāṃ vai pūrvameva gṛhānprati |
sindhurājasya samare nābhaviṣyajjanakṣayaḥ || 9 ||
7.127.10
jayadratho jīvitārthī gacchamāno gṛhānprati |
mayānāryeṇa saṃruddho droṇātprāpyābhayaṃ raṇe || 10 ||
7.127.11
adya me bhrātaraḥ kṣīṇāścitrasenādayo yudhi |
bhīmasenaṃ samāsādya paśyatāṃ no durātmanām || 11 ||
7.127.12
karṇa uvāca |
ācāryaṃ mā vigarhasva śaktyā yudhyatyasau dvijaḥ |
ajayyānpāṇḍavānmanye droṇenāstravidā mṛdhe || 12 ||
7.127.13
tathā hyenamatikramya praviṣṭaḥ śvetavāhanaḥ |
daivadṛṣṭo'nyathābhāvo na manye vidyate kvacit || 13 ||
7.127.14
tato no yudhyamānānāṃ paraṃ śaktyā suyodhana |
saindhavo nihato rājandaivamatra paraṃ smṛtam || 14 ||
7.127.15
paraṃ yatnaṃ kurvatāṃ ca tvayā sārdhaṃ raṇājire |
hatvāsmākaṃ pauruṣaṃ hi daivaṃ paścātkaroti naḥ |
satataṃ ceṣṭamānānāṃ nikṛtyā vikrameṇa ca || 15 ||
7.127.16
daivopasṛṣṭaḥ puruṣo yatkarma kurute kvacit |
kṛtaṃ kṛtaṃ sma tattasya daivena vinihanyate || 16 ||
7.127.17
yatkartavyaṃ manuṣyeṇa vyavasāyavatā satā |
tatkāryamaviśaṅkena siddhirdaive pratiṣṭhitā || 17 ||
7.127.18
nikṛtyā nikṛtāḥ pārthā viṣayogaiśca bhārata |
dagdhā jatugṛhe cāpi dyūtena ca parājitāḥ || 18 ||
7.127.19
rājanītiṃ vyapāśritya prahitāścaiva kānanam |
yatnena ca kṛtaṃ yatte daivena vinipātitam || 19 ||
7.127.20
yudhyasva yatnamāsthāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam |
yatatastava teṣāṃ ca daivaṃ mārgeṇa yāsyati || 20 ||
7.127.21
na teṣāṃ matipūrvaṃ hi sukṛtaṃ dṛśyate kvacit |
duṣkṛtaṃ tava vā vīra buddhyā hīnaṃ kurūdvaha || 21 ||
7.127.22
daivaṃ pramāṇaṃ sarvasya sukṛtasyetarasya vā |
ananyakarma daivaṃ hi jāgarti svapatāmapi || 22 ||
7.127.23
bahūni tava sainyāni yodhāśca bahavastathā |
na tathā pāṇḍuputrāṇāmevaṃ yuddhamavartata || 23 ||
7.127.24
tairalpairbahavo yūyaṃ kṣayaṃ nītāḥ prahāriṇaḥ |
śaṅke daivasya tatkarma pauruṣaṃ yena nāśitam || 24 ||
7.127.25
saṃjaya uvāca |
evaṃ saṃbhāṣamāṇānāṃ bahu tattajjanādhipa |
pāṇḍavānāmanīkāni samadṛśyanta saṃyuge || 25 ||
7.127.26
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ vyatiṣaktarathadvipam |
tāvakānāṃ paraiḥ sārdhaṃ rājandurmantrite tava || 26 ||
Commentaries (4)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit