Mahabharata 7.128: aṣṭāviṃśatyadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.128
- Language
- Sanskrit
aṣṭāviṃśatyadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.128.1
saṃjaya uvāca |
tadudīrṇagajāśvaughaṃ balaṃ tava janādhipa |
pāṇḍusenāmabhidrutya yodhayāmāsa sarvataḥ || 1 ||
7.128.2
pāñcālāḥ kuravaścaiva yodhayantaḥ parasparam |
yamarāṣṭrāya mahate paralokāya dīkṣitāḥ || 2 ||
7.128.3
śūrāḥ śūraiḥ samāgamya śaratomaraśaktibhiḥ |
vivyadhuḥ samare tūrṇaṃ ninyuścaiva yamakṣayam || 3 ||
7.128.4
rathināṃ rathibhiḥ sārdhaṃ rudhirasrāvi dāruṇam |
prāvartata mahadyuddhaṃ nighnatāmitaretaram || 4 ||
7.128.5
vāraṇāśca mahārāja samāsādya parasparam |
viṣāṇairdārayāmāsuḥ saṃkruddhāśca madotkaṭāḥ || 5 ||
7.128.6
hayārohānhayārohāḥ prāsaśaktiparaśvadhaiḥ |
bibhidustumule yuddhe prārthayanto mahadyaśaḥ || 6 ||
7.128.7
pattayaśca mahābāho śataśaḥ śastrapāṇayaḥ |
anyonyamārdayanrājannityayattāḥ parākrame || 7 ||
7.128.8
gotrāṇāṃ nāmadheyānāṃ kulānāṃ caiva māriṣa |
śravaṇāddhi vijānīmaḥ pāñcālānkurubhiḥ saha || 8 ||
7.128.9
anyonyaṃ samare yodhāḥ śaraśaktiparaśvadhaiḥ |
preṣayanparalokāya vicaranto hyabhītavat || 9 ||
7.128.10
śarairdaśa diśo rājaṃsteṣāṃ muktaiḥ sahasraśaḥ |
na bhrājanta yathāpūrvaṃ bhāskare'staṃ gate'pi ca || 10 ||
7.128.11
tathā prayudhyamāneṣu pāṇḍaveyeṣu nirbhayaḥ |
duryodhano mahārāja vyavagāhata tadbalam || 11 ||
7.128.12
saindhavasya vadhenaiva bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥ |
martavyamiti saṃcintya prāviśattu dviṣadbalam || 12 ||
7.128.13
nādayanrathaghoṣeṇa kampayanniva medinīm |
abhyavartata putraste pāṇḍavānāmanīkinīm || 13 ||
7.128.14
sa saṃnipātastumulastasya teṣāṃ ca bhārata |
abhavatsarvasainyānāmabhāvakaraṇo mahān || 14 ||
7.128.15
madhyaṃdinagataṃ sūryaṃ pratapantaṃ gabhastibhiḥ |
tathā tava sutaṃ madhye pratapantaṃ śarormibhiḥ || 15 ||
7.128.16
na śekurbhārataṃ yuddhe pāṇḍavāḥ samavekṣitum |
palāyane kṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye || 16 ||
7.128.17
paryadhāvanta pāñcālā vadhyamānā mahātmanā |
rukmapuṅkhaiḥ prasannāgraistava putreṇa dhanvinā |
ardyamānāḥ śaraistūrṇaṃ nyapatanpāṇḍusainikāḥ || 17 ||
7.128.18
na tādṛśaṃ raṇe karma kṛtavantastu tāvakāḥ |
yādṛśaṃ kṛtavānrājā putrastava viśāṃ pate || 18 ||
7.128.19
putreṇa tava sā senā pāṇḍavī mathitā raṇe |
nalinī dviradeneva samantātphullapaṅkajā || 19 ||
7.128.20
kṣīṇatoyānilārkābhyāṃ hatatviḍiva padminī |
babhūva pāṇḍavī senā tava putrasya tejasā || 20 ||
7.128.21
pāṇḍusenāṃ hatāṃ dṛṣṭvā tava putreṇa bhārata |
bhīmasenapurogāstu pāñcālāḥ samupādravan || 21 ||
7.128.22
sa bhīmasenaṃ daśabhirmādrīputrau tribhistribhiḥ |
virāṭadrupadau ṣaḍbhiḥ śatena ca śikhaṇḍinam || 22 ||
7.128.23
dhṛṣṭadyumnaṃ ca saptatyā dharmaputraṃ ca saptabhiḥ |
kekayāṃścaiva cedīṃśca bahubhirniśitaiḥ śaraiḥ || 23 ||
7.128.24
sātvataṃ pañcabhirviddhvā draupadeyāṃstribhistribhiḥ |
ghaṭotkacaṃ ca samare viddhvā siṃha ivānadat || 24 ||
7.128.25
śataśaścāparānyodhānsadvipāśvarathānraṇe |
śarairavacakartograiḥ kruddho'ntaka iva prajāḥ || 25 ||
7.128.26
tasya tānnighnataḥ śatrūnrukmapṛṣṭhaṃ mahaddhanuḥ |
bhallābhyāṃ pāṇḍavo jyeṣṭhastridhā ciccheda māriṣa || 26 ||
7.128.27
vivyādha cainaṃ daśabhiḥ samyagastaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |
marmāṇi bhittvā te sarve saṃbhagnāḥ kṣitimāviśan || 27 ||
7.128.28
tataḥ pramuditā yodhāḥ parivavruryudhiṣṭhiram |
vṛtrahatyai yathā devāḥ parivavruḥ puraṃdaram || 28 ||
7.128.29
tato yudhiṣṭhiro rājā tava putrasya māriṣa |
śaraṃ paramadurvāraṃ preṣayāmāsa saṃyuge |
sa tena bhṛśasaṃviddho niṣasāda rathottame || 29 ||
7.128.30
tataḥ pāñcālasainyānāṃ bhṛśamāsīdravo mahān |
hato rājeti rājendra muditānāṃ samantataḥ || 30 ||
7.128.31
bāṇaśabdaravaścograḥ śuśruve tatra māriṣa |
atha droṇo drutaṃ tatra pratyadṛśyata saṃyuge || 31 ||
7.128.32
hṛṣṭo duryodhanaścāpi dṛḍhamādāya kārmukam |
tiṣṭha tiṣṭheti rājānaṃ bruvanpāṇḍavamabhyayāt || 32 ||
7.128.33
pratyudyayustaṃ tvaritāḥ pāñcālā rājagṛddhinaḥ |
tāndroṇaḥ pratijagrāha parīpsankurusattamam |
caṇḍavātoddhatānmeghānnighnanraśmimuco yathā || 33 ||
7.128.34
tato rājanmahānāsītsaṃgrāmo bhūrivardhanaḥ |
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca sametānāṃ yuyutsayā || 34 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit