Mahabharata 7.129: ekonatriṃśatyadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.129
- Language
- Sanskrit
ekonatriṃśatyadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.129.1
dhṛtarāṣṭra uvāca |
yattadā prāviśatpāṇḍūnācāryaḥ kupito vaśī |
uktvā duryodhanaṃ samyaṅmama śāstrātigaṃ sutam || 1 ||
7.129.2
praviśya vicarantaṃ ca raṇe śūramavasthitam |
kathaṃ droṇaṃ maheṣvāsaṃ pāṇḍavāḥ paryavārayan || 2 ||
7.129.3
ke'rakṣandakṣiṇaṃ cakramācāryasya mahātmanaḥ |
ke cottaramarakṣanta nighnataḥ śātravānraṇe || 3 ||
7.129.4
nṛtyansa rathamārgeṣu sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
dhūmaketuriva kruddhaḥ kathaṃ mṛtyumupeyivān || 4 ||
7.129.5
saṃjaya uvāca |
sāyāhne saindhavaṃ hatvā rājñā pārthaḥ sametya ca |
sātyakiśca maheṣvāso droṇamevābhyadhāvatām || 5 ||
7.129.6
tathā yudhiṣṭhirastūrṇaṃ bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ |
pṛthakcamūbhyāṃ saṃsaktau droṇamevābhyadhāvatām || 6 ||
7.129.7
tathaiva nakulo dhīmānsahadevaśca durjayaḥ |
dhṛṣṭadyumnaḥ śatānīko virāṭaśca sakekayaḥ |
matsyāḥ śālveyasenāśca droṇameva yayuryudhi || 7 ||
7.129.8
drupadaśca tathā rājā pāñcālairabhirakṣitaḥ |
dhṛṣṭadyumnapitā rājandroṇamevābhyavartata || 8 ||
7.129.9
draupadeyā maheṣvāsā rākṣasaśca ghaṭotkacaḥ |
sasenāste'bhyavartanta droṇameva mahādyutim || 9 ||
7.129.10
prabhadrakāśca pāñcālāḥ ṣaṭsahasrāḥ prahāriṇaḥ |
droṇamevābhyavartanta puraskṛtya śikhaṇḍinam || 10 ||
7.129.11
tathetare naravyāghrāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ |
sahitāḥ saṃnyavartanta droṇameva dvijarṣabham || 11 ||
7.129.12
teṣu śūreṣu yuddhāya gateṣu bharatarṣabha |
babhūva rajanī ghorā bhīrūṇāṃ bhayavardhinī || 12 ||
7.129.13
yodhānāmaśivā raudrā rājannantakagāminī |
kuñjarāśvamanuṣyāṇāṃ prāṇāntakaraṇī tadā || 13 ||
7.129.14
tasyāṃ rajanyāṃ ghorāyāṃ nadantyaḥ sarvataḥ śivāḥ |
nyavedayanbhayaṃ ghoraṃ sajvālakavalairmukhaiḥ || 14 ||
7.129.15
ulūkāścāpyadṛśyanta śaṃsanto vipulaṃ bhayam |
viśeṣataḥ kauravāṇāṃ dhvajinyāmatidāruṇam || 15 ||
7.129.16
tataḥ sainyeṣu rājendra śabdaḥ samabhavanmahān |
bherīśabdena mahatā mṛdaṅgānāṃ svanena ca || 16 ||
7.129.17
gajānāṃ garjitaiścāpi turaṅgāṇāṃ ca heṣitaiḥ |
khuraśabdanipātaiśca tumulaḥ sarvato'bhavat || 17 ||
7.129.18
tataḥ samabhavadyuddhaṃ saṃdhyāyāmatidāruṇam |
droṇasya ca mahārāja sṛñjayānāṃ ca sarvaśaḥ || 18 ||
7.129.19
tamasā cāvṛte loke na prājñāyata kiṃcana |
sainyena rajasā caiva samantādutthitena ha || 19 ||
7.129.20
narasyāśvasya nāgasya samasajjata śoṇitam |
nāpaśyāma rajo bhaumaṃ kaśmalenābhisaṃvṛtāḥ || 20 ||
7.129.21
rātrau vaṃśavanasyeva dahyamānasya parvate |
ghoraścaṭacaṭāśabdaḥ śastrāṇāṃ patatāmabhūt || 21 ||
7.129.22
naiva sve na pare rājanprājñāyanta tamovṛte |
unmattamiva tatsarvaṃ babhūva rajanīmukhe || 22 ||
7.129.23
bhaumaṃ rajo'tha rājendra śoṇitena praśāmitam |
śātakaumbhaiśca kavacairbhūṣaṇaiśca tamo'bhyagāt || 23 ||
7.129.24
tataḥ sā bhāratī senā maṇihemavibhūṣitā |
dyaurivāsītsanakṣatrā rajanyāṃ bharatarṣabha || 24 ||
7.129.25
gomāyubaḍasaṃghuṣṭā śaktidhvajasamākulā |
dāruṇābhirutā ghorā kṣveḍitotkruṣṭanāditā || 25 ||
7.129.26
tato'bhavanmahāśabdastumulo lomaharṣaṇaḥ |
samāvṛṇvandiśaḥ sarvā mahendrāśaninisvanaḥ || 26 ||
7.129.27
sā niśīthe mahārāja senādṛśyata bhāratī |
aṅgadaiḥ kuṇḍalairniṣkaiḥ śastraiścaivāvabhāsitā || 27 ||
7.129.28
tatra nāgā rathāścaiva jāmbūnadavibhūṣitāḥ |
niśāyāṃ pratyadṛśyanta meghā iva savidyutaḥ || 28 ||
7.129.29
ṛṣṭiśaktigadābāṇamusalaprāsapaṭṭiśāḥ |
saṃpatanto vyadṛśyanta bhrājamānā ivāgnayaḥ || 29 ||
7.129.30
duryodhanapurovātāṃ rathanāgabalāhakām |
vāditraghoṣastanitāṃ cāpavidyuddhvajairvṛtām || 30 ||
7.129.31
droṇapāṇḍavaparjanyāṃ khaḍgaśaktigadāśanim |
śaradhārāstrapavanāṃ bhṛśaṃ śītoṣṇasaṃkulām || 31 ||
7.129.32
ghorāṃ vismāpanīmugrāṃ jīvitacchidamaplavām |
tāṃ prāviśannatibhayāṃ senāṃ yuddhacikīrṣavaḥ || 32 ||
7.129.33
tasminrātrimukhe ghore mahāśabdaninādite |
bhīrūṇāṃ trāsajanane śūrāṇāṃ harṣavardhane || 33 ||
7.129.34
rātriyuddhe tadā ghore vartamāne sudāruṇe |
droṇamabhyadravankruddhāḥ sahitāḥ pāṇḍusṛñjayāḥ || 34 ||
7.129.35
ye ye pramukhato rājannyavartanta mahātmanaḥ |
tānsarvānvimukhāṃścakre kāṃścinninye yamakṣayam || 35 ||
Commentaries (4)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit