Mahabharata 7.130: triṃśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.130
- Language
- Sanskrit
triṃśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.130.1
dhṛtarāṣṭra uvāca |
tasminpraviṣṭe durdharṣe sṛñjayānamitaujasi |
amṛṣyamāṇe saṃrabdhe kā vo'bhūdvai matistadā || 1 ||
7.130.2
duryodhanaṃ tathā putramuktvā śāstrātigaṃ mama |
yatprāviśadameyātmā kiṃ pārthaḥ pratyapadyata || 2 ||
7.130.3
nihate saindhave vīre bhūriśravasi caiva hi |
yadabhyagānmahātejāḥ pāñcālānaparājitaḥ || 3 ||
7.130.4
kimamanyata durdharṣaḥ praviṣṭe śatrutāpane |
duryodhanaśca kiṃ kṛtyaṃ prāptakālamamanyata || 4 ||
7.130.5
ke ca taṃ varadaṃ vīramanvayurdvijasattamam |
ke cāsya pṛṣṭhato'gacchanvīrāḥ śūrasya yudhyataḥ |
ke purastādayudhyanta nighnataḥ śātravānraṇe || 5 ||
7.130.6
manye'haṃ pāṇḍavānsarvānbhāradvājaśarārditān |
śiśire kampamānā vai kṛśā gāva ivābhibho || 6 ||
7.130.7
praviśya sa maheṣvāsaḥ pāñcālānarimardanaḥ |
kathaṃ nu puruṣavyāghraḥ pañcatvamupajagmivān || 7 ||
7.130.8
sarveṣu sainyeṣu ca saṃgateṣu rātrau sameteṣu mahāratheṣu |
saṃloḍyamāneṣu pṛthagvidheṣu ke vastadānīṃ matimanta āsan || 8 ||
7.130.9
hatāṃścaiva viṣaktāṃśca parābhūtāṃśca śaṃsasi |
rathino virathāṃścaiva kṛtānyuddheṣu māmakān || 9 ||
7.130.10
kathameṣāṃ tadā tatra pārthānāmapalāyinām |
prakāśamabhavadrātrau kathaṃ kuruṣu saṃjaya || 10 ||
7.130.11
saṃjaya uvāca |
rātriyuddhe tadā rājanvartamāne sudāruṇe |
droṇamabhyadravanrātrau pāṇḍavāḥ sahasainikāḥ || 11 ||
7.130.12
tato droṇaḥ kekayāṃśca dhṛṣṭadyumnasya cātmajān |
preṣayanmṛtyulokāya sarvāniṣubhirāśugaiḥ || 12 ||
7.130.13
tasya pramukhato rājanye'vartanta mahārathāḥ |
tānsarvānpreṣayāmāsa paralokāya bhārata || 13 ||
7.130.14
pramathnantaṃ tadā vīraṃ bhāradvājaṃ mahāratham |
abhyavartata saṃkruddhaḥ śibī rājanpratāpavān || 14 ||
7.130.15
tamāpatantaṃ saṃprekṣya pāṇḍavānāṃ mahāratham |
vivyādha daśabhirdroṇaḥ sarvapāraśavaiḥ śaraiḥ || 15 ||
7.130.16
taṃ śibiḥ prativivyādha triṃśatā niśitaiḥ śaraiḥ |
sārathiṃ cāsya bhallena smayamāno nyapātayat || 16 ||
7.130.17
tasya droṇo hayānhatvā sārathiṃ ca mahātmanaḥ |
athāsya saśirastrāṇaṃ śiraḥ kāyādapāharat || 17 ||
7.130.18
kaliṅgānāṃ ca sainyena kaliṅgasya suto raṇe |
pūrvaṃ pitṛvadhātkruddho bhīmasenamupādravat || 18 ||
7.130.19
sa bhīmaṃ pañcabhirviddhvā punarvivyādha saptabhiḥ |
viśokaṃ tribhirājaghne dhvajamekena patriṇā || 19 ||
7.130.20
kaliṅgānāṃ tu taṃ śūraṃ kruddhaṃ kruddho vṛkodaraḥ |
rathādrathamabhidrutya muṣṭinābhijaghāna ha || 20 ||
7.130.21
tasya muṣṭihatasyājau pāṇḍavena balīyasā |
sarvāṇyasthīni sahasā prāpatanvai pṛthakpṛthak || 21 ||
7.130.22
taṃ karṇo bhrātaraścāsya nāmṛṣyanta mahārathāḥ |
te bhīmasenaṃ nārācairjaghnurāśīviṣopamaiḥ || 22 ||
7.130.23
tataḥ śatrurathaṃ tyaktvā bhīmo dhruvarathaṃ gataḥ |
dhruvaṃ cāsyantamaniśaṃ muṣṭinā samapothayat |
sa tathā pāṇḍuputreṇa balinā nihato'patat || 23 ||
7.130.24
taṃ nihatya mahārāja bhīmaseno mahābalaḥ |
jayarātarathaṃ prāpya muhuḥ siṃha ivānadat || 24 ||
7.130.25
jayarātamathākṣipya nadansavyena pāṇinā |
talena nāśayāmāsa karṇasyaivāgrataḥ sthitam || 25 ||
7.130.26
karṇastu pāṇḍave śaktiṃ kāñcanīṃ samavāsṛjat |
tatastāmeva jagrāha prahasanpāṇḍunandanaḥ || 26 ||
7.130.27
karṇāyaiva ca durdharṣaścikṣepājau vṛkodaraḥ |
tāmantarikṣe ciccheda śakunistailapāyinā || 27 ||
7.130.28
tatastava sutā rājanbhīmasya rathamāvrajan |
mahatā śaravarṣeṇa chādayanto vṛkodaram || 28 ||
7.130.29
durmadasya tato bhīmaḥ prahasanniva saṃyuge |
sārathiṃ ca hayāṃścaiva śarairninye yamakṣayam |
durmadastu tato yānaṃ duṣkarṇasyāvapupluve || 29 ||
7.130.30
tāvekarathamārūḍhau bhrātarau paratāpanau |
saṃgrāmaśiraso madhye bhīmaṃ dvāvabhyadhāvatām |
yathāmbupatimitrau hi tārakaṃ daityasattamam || 30 ||
7.130.31
tatastu durmadaścaiva duṣkarṇaśca tavātmajau |
rathamekaṃ samāruhya bhīmaṃ bāṇairavidhyatām || 31 ||
7.130.32
tataḥ karṇasya miṣato drauṇerduryodhanasya ca |
kṛpasya somadattasya bāhlīkasya ca pāṇḍavaḥ || 32 ||
7.130.33
durmadasya ca vīrasya duṣkarṇasya ca taṃ ratham |
pādaprahāreṇa dharāṃ prāveśayadariṃdamaḥ || 33 ||
7.130.34
tataḥ sutau te balinau śūrau duṣkarṇadurmadau |
muṣṭināhatya saṃkruddho mamarda caraṇena ca || 34 ||
7.130.35
tato hāhākṛte sainye dṛṣṭvā bhīmaṃ nṛpābruvan |
rudro'yaṃ bhīmarūpeṇa dhārtarāṣṭreṣu gṛdhyati || 35 ||
7.130.36
evamuktvāpalāyanta sarve bhārata pārthivāḥ |
visaṃjñāvāhayanvāhānna ca dvau saha dhāvataḥ || 36 ||
7.130.37
tato bale bhṛśalulite niśāmukhe supūjito nṛpavṛṣabhairvṛkodaraḥ |
mahābalaḥ kamalavibuddhalocano yudhiṣṭhiraṃ nṛpatimapūjayadbalī || 37 ||
7.130.38
tato yamau drupadavirāṭakekayā yudhiṣṭhiraścāpi parāṃ mudaṃ yayuḥ |
vṛkodaraṃ bhṛśamabhipūjayaṃśca te yathāndhake pratinihate haraṃ surāḥ || 38 ||
7.130.39
tataḥ sutāstava varuṇātmajopamā ruṣānvitāḥ saha guruṇā mahātmanā |
vṛkodaraṃ sarathapadātikuñjarā yuyutsavo bhṛśamabhiparyavārayan || 39 ||
7.130.40
tato'bhavattimiraghanairivāvṛtaṃ mahābhaye bhayadamatīva dāruṇam |
niśāmukhe baḍavṛkagṛdhramodanaṃ mahātmanāṃ nṛpavarayuddhamadbhutam || 40 ||
Commentaries (4)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit