Mahabharata 7.139: ekona catvāriṃśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.139
- Language
- Sanskrit
ekona catvāriṃśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.139.1
saṃjaya uvāca |
prakāśite tathā loke rajasā ca tamovṛte |
samājagmuratho vīrāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ || 1 ||
7.139.2
te sametya raṇe rājañśastraprāsāsidhāriṇaḥ |
parasparamudaikṣanta parasparakṛtāgasaḥ || 2 ||
7.139.3
pradīpānāṃ sahasraiśca dīpyamānaiḥ samantataḥ |
virarāja tadā bhūmirdyaurgrahairiva bhārata || 3 ||
7.139.4
ulkāśataiḥ prajvalitai raṇabhūmirvyarājata |
dahyamāneva lokānāmabhāve vai vasuṃdharā || 4 ||
7.139.5
prādīpyanta diśaḥ sarvāḥ pradīpaistaiḥ samantataḥ |
varṣāpradoṣe khadyotairvṛtā vṛkṣā ivābabhuḥ || 5 ||
7.139.6
asajjanta tato vīrā vīreṣveva pṛthakpṛthak |
nāgā nāgaiḥ samājagmusturagāḥ saha vājibhiḥ || 6 ||
7.139.7
rathā rathavaraireva samājagmurmudānvitāḥ |
tasminrātrimukhe ghore putrasya tava śāsanāt || 7 ||
7.139.8
tato'rjuno mahārāja kauravāṇāmanīkinīm |
vyadhamattvarayā yuktaḥ kṣapayansarvapārthivān || 8 ||
7.139.9
dhṛtarāṣṭra uvāca |
tasminpraviṣṭe saṃrabdhe mama putrasya vāhinīm |
amṛṣyamāṇe durdharṣe kiṃ va āsīnmanastadā || 9 ||
7.139.10
kimamanyanta sainyāni praviṣṭe śatrutāpane |
duryodhanaśca kiṃ kṛtyaṃ prāptakālamamanyata || 10 ||
7.139.11
ke cainaṃ samare vīraṃ pratyudyayurariṃdamam |
ke'rakṣandakṣiṇaṃ cakraṃ ke ca droṇasya savyataḥ || 11 ||
7.139.12
ke pṛṣṭhato'sya hyabhavanvīrā vīrasya yudhyataḥ |
ke purastādagacchanta nighnataḥ śātravānraṇe || 12 ||
7.139.13
yatprāviśanmaheṣvāsaḥ pāñcālānaparājitaḥ |
nṛtyanniva naravyāghro rathamārgeṣu vīryavān || 13 ||
7.139.14
dadāha ca śarairdroṇaḥ pāñcālānāṃ rathavrajān |
dhūmaketuriva kruddhaḥ sa kathaṃ mṛtyumīyivān || 14 ||
7.139.15
avyagrāneva hi parānkathayasyaparājitān |
hatāṃścaiva viṣaṇṇāṃśca viprakīrṇāṃśca śaṃsasi |
rathino virathāṃścaiva kṛtānyuddheṣu māmakān || 15 ||
7.139.16
saṃjaya uvāca |
droṇasya matamājñāya yoddhukāmasya tāṃ niśām |
duryodhano mahārāja vaśyānbhrātṝnabhāṣata || 16 ||
7.139.17
vikarṇaṃ citrasenaṃ ca mahābāhuṃ ca kauravam |
durdharṣaṃ dīrghabāhuṃ ca ye ca teṣāṃ padānugāḥ || 17 ||
7.139.18
droṇaṃ yattāḥ parākrāntāḥ sarve rakṣata pṛṣṭhataḥ |
hārdikyo dakṣiṇaṃ cakraṃ śalyaścaivottaraṃ tathā || 18 ||
7.139.19
trigartānāṃ ca ye śūrā hataśiṣṭā mahārathāḥ |
tāṃścaiva sarvānputraste samacodayadagrataḥ || 19 ||
7.139.20
ācāryo hi susaṃyatto bhṛśaṃ yattāśca pāṇḍavāḥ |
taṃ rakṣata susaṃyattā nighnantaṃ śātravānraṇe || 20 ||
7.139.21
droṇo hi balavānyuddhe kṣiprahastaḥ parākramī |
nirjayettridaśānyuddhe kimu pārthānsasomakān || 21 ||
7.139.22
te yūyaṃ sahitāḥ sarve bhṛśaṃ yattā mahārathāḥ |
droṇaṃ rakṣata pāñcālyāddhṛṣṭadyumnānmahārathāt || 22 ||
7.139.23
pāṇḍaveyeṣu sainyeṣu yodhaṃ paśyāmyahaṃ na tam |
yo jayeta raṇe droṇaṃ dhṛṣṭadyumnādṛte nṛpāḥ || 23 ||
7.139.24
tasya sarvātmanā manye bhāradvājasya rakṣaṇam |
sa guptaḥ somakānhanyātsṛñjayāṃśca sarājakān || 24 ||
7.139.25
sṛñjayeṣvatha sarveṣu nihateṣu camūmukhe |
dhṛṣṭadyumnaṃ raṇe drauṇirnāśayiṣyatyasaṃśayam || 25 ||
7.139.26
tathārjunaṃ raṇe karṇo vijeṣyati mahārathaḥ |
bhīmasenamahaṃ cāpi yuddhe jeṣyāmi daṃśitaḥ || 26 ||
7.139.27
so'yaṃ mama jayo vyaktaṃ dīrghakālaṃ bhaviṣyati |
tasmādrakṣata saṃgrāme droṇameva mahārathāḥ || 27 ||
7.139.28
ityuktvā bharataśreṣṭha putro duryodhanastava |
vyādideśa tataḥ sainyaṃ tasmiṃstamasi dāruṇe || 28 ||
7.139.29
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ rātrau tadbharatarṣabha |
ubhayoḥ senayorghoraṃ vijayaṃ prati kāṅkṣiṇoḥ || 29 ||
7.139.30
arjunaḥ kauravaṃ sainyamarjunaṃ cāpi kauravāḥ |
nānāśastrasamāvāpairanyonyaṃ paryapīḍayan || 30 ||
7.139.31
drauṇiḥ pāñcālarājānaṃ bhāradvājaśca sṛñjayān |
chādayāmāsatuḥ saṃkhye śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ || 31 ||
7.139.32
pāṇḍupāñcālasenānāṃ kauravāṇāṃ ca māriṣa |
āsīnniṣṭānako ghoro nighnatāmitaretaram || 32 ||
7.139.33
naivāsmābhirna pūrvairno dṛṣṭaṃ pūrvaṃ tathāvidham |
yuddhaṃ yādṛśamevāsīttāṃ rātriṃ sumahābhayam || 33 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit