Mahabharata 7.152: dvipañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.152
- Language
- Sanskrit
dvipañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
7.152.1
saṃjaya uvāca |
tamāgatamabhiprekṣya bhīmakarmāṇamāhave |
harṣamāhārayāṃ cakruḥ kuravaḥ sarva eva te || 1 ||
7.152.2
tathaiva tava putrāste duryodhanapurogamāḥ |
aplavāḥ plavamāsādya tartukāmā ivārṇavam || 2 ||
7.152.3
punarjātamivātmānaṃ manvānāḥ pārthivāstadā |
alāyudhaṃ rākṣasendraṃ svāgatenābhyapūjayan || 3 ||
7.152.4
tasmiṃstvamānuṣe yuddhe vartamāne bhayāvahe |
karṇarākṣasayornaktaṃ dāruṇapratidarśane || 4 ||
7.152.5
upapraikṣanta pāñcālāḥ smayamānāḥ sarājakāḥ |
tathaiva tāvakā rājanghūrṇamānāstatastataḥ || 5 ||
7.152.6
cukruśurnedamastīti droṇadrauṇikṛpādayaḥ |
tatkarma dṛṣṭvā saṃbhrāntā haiḍimbasya raṇājire || 6 ||
7.152.7
sarvamāvignamabhavaddhāhābhūtamacetanam |
tava sainyaṃ mahārāja nirāśaṃ karṇajīvite || 7 ||
7.152.8
duryodhanastu saṃprekṣya karṇamārtiṃ parāṃ gatam |
alāyudhaṃ rākṣasendramāhūyedamathābravīt || 8 ||
7.152.9
eṣa vaikartanaḥ karṇo haiḍimbena samāgataḥ |
kurute karma sumahadyadasyaupayikaṃ mṛdhe || 9 ||
7.152.10
paśyaitānpārthivāñśūrānnihatānbhaimaseninā |
nānāśastrairabhihatānpādapāniva dantinā || 10 ||
7.152.11
tavaiṣa bhāgaḥ samare rājamadhye mayā kṛtaḥ |
tavaivānumate vīra taṃ vikramya nibarhaya || 11 ||
7.152.12
purā vaikartanaṃ karṇameṣa pāpo ghaṭotkacaḥ |
māyābalamupāśritya karśayatyarikarśanaḥ || 12 ||
7.152.13
evamuktaḥ sa rājñā tu rākṣasastīvravikramaḥ |
tathetyuktvā mahābāhurghaṭotkacamupādravat || 13 ||
7.152.14
tataḥ karṇaṃ samutsṛjya bhaimasenirapi prabho |
pratyamitramupāyāntaṃ mardayāmāsa mārgaṇaiḥ || 14 ||
7.152.15
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ kruddhayo rākṣasendrayoḥ |
mattayorvāśitāhetordvipayoriva kānane || 15 ||
7.152.16
rakṣasā vipramuktastu karṇo'pi rathināṃ varaḥ |
abhyadravadbhīmasenaṃ rathenādityavarcasā || 16 ||
7.152.17
tamāyāntamanādṛtya dṛṣṭvā grastaṃ ghaṭotkacam |
alāyudhena samare siṃheneva gavāṃ patim || 17 ||
7.152.18
rathenādityavapuṣā bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ |
kirañśaraughānprayayāvalāyudharathaṃ prati || 18 ||
7.152.19
tamāyāntamabhiprekṣya sa tadālāyudhaḥ prabho |
ghaṭotkacaṃ samutsṛjya bhīmasenaṃ samāhvayat || 19 ||
7.152.20
taṃ bhīmaḥ sahasābhyetya rākṣasāntakaraḥ prabho |
sagaṇaṃ rākṣasendraṃ taṃ śaravarṣairavākirat || 20 ||
7.152.21
tathaivālāyudho rājañśilādhautairajihmagaiḥ |
abhyavarṣata kaunteyaṃ punaḥ punarariṃdamaḥ || 21 ||
7.152.22
tathā te rākṣasāḥ sarve bhīmasenamupādravan |
nānāpraharaṇā bhīmāstvatsutānāṃ jayaiṣiṇaḥ || 22 ||
7.152.23
sa tāḍyamāno balibhirbhīmaseno mahābalaḥ |
pañcabhiḥ pañcabhiḥ sarvāṃstānavidhyacchitaiḥ śaraiḥ || 23 ||
7.152.24
te vadhyamānā bhīmena rākṣasāḥ kharayonayaḥ |
vinedustumulānnādāndudruvuśca diśo daśa || 24 ||
7.152.25
tāṃstrāsyamānānbhīmena dṛṣṭvā rakṣo mahābalam |
abhidudrāva vegena śaraiścainamavākirat || 25 ||
7.152.26
taṃ bhīmasenaḥ samare tīkṣṇāgrairakṣiṇoccharaiḥ |
alāyudhastu tānastānbhīmena viśikhānraṇe |
ciccheda kāṃścitsamare tvarayā kāṃścidagrahīt || 26 ||
7.152.27
sa taṃ dṛṣṭvā rākṣasendraṃ bhīmo bhīmaparākramaḥ |
gadāṃ cikṣepa vegena vajrapātopamāṃ tadā || 27 ||
7.152.28
tāmāpatantīṃ vegena gadāṃ jvālākulāṃ tataḥ |
gadayā tāḍayāmāsa sā gadā bhīmamāvrajat || 28 ||
7.152.29
sa rākṣasendraṃ kaunteyaḥ śaravarṣairavākirat |
tānapyasyākaronmoghānrākṣaso niśitaiḥ śaraiḥ || 29 ||
7.152.30
te cāpi rākṣasāḥ sarve sainikā bhīmarūpiṇaḥ |
śāsanādrākṣasendrasya nijaghnū rathakuñjarān || 30 ||
7.152.31
pāñcālāḥ sṛñjayāścaiva vājinaḥ paramadvipāḥ |
na śāntiṃ lebhire tatra rakṣasairbhṛśapīḍitāḥ || 31 ||
7.152.32
taṃ tu dṛṣṭvā mahāghoraṃ vartamānaṃ mahāhave |
abravītpuruṣaśreṣṭho dhanaṃjayamidaṃ vacaḥ || 32 ||
7.152.33
paśya bhīmaṃ mahābāho rākṣasendravaśaṃ gatam |
padavīmasya gaccha tvaṃ mā vicāraya pāṇḍava || 33 ||
7.152.34
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca yudhāmanyūttamaujasau |
sahitā draupadeyāśca karṇaṃ yāntu mahārathāḥ || 34 ||
7.152.35
nakulaḥ sahadevaśca yuyudhānaśca vīryavān |
itarānrākṣasānghnantu śāsanāttava pāṇḍava || 35 ||
7.152.36
tvamapīmāṃ mahābāho camūṃ droṇapuraskṛtām |
vārayasva naravyāghra mahaddhi bhayamāgatam || 36 ||
7.152.37
evamukte tu kṛṣṇena yathoddiṣṭā mahārathāḥ |
jagmurvaikartanaṃ karṇaṃ rākṣasāṃścetarānraṇe || 37 ||
7.152.38
atha pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ śarairāśīviṣopamaiḥ |
dhanuściccheda bhīmasya rākṣasendraḥ pratāpavān || 38 ||
7.152.39
hayāṃścāsya śitairbāṇaiḥ sārathiṃ ca mahābalaḥ |
jaghāna miṣataḥ saṃkhye bhīmasenasya bhārata || 39 ||
7.152.40
so'vatīrya rathopasthāddhatāśvo hatasārathiḥ |
tasmai gurvīṃ gadāṃ ghorāṃ sa vinadyotsasarja ha || 40 ||
7.152.41
tatastāṃ bhīmanirghoṣāmāpatantīṃ mahāgadām |
gadayā rākṣaso ghoro nijaghāna nanāda ca || 41 ||
7.152.42
taddṛṣṭvā rākṣasendrasya ghoraṃ karma bhayāvaham |
bhīmasenaḥ prahṛṣṭātmā gadāmāśu parāmṛśat || 42 ||
7.152.43
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ tumulaṃ nararakṣasoḥ |
gadānipātasaṃhrādairbhuvaṃ kampayatorbhṛśam || 43 ||
7.152.44
gadāvimuktau tau bhūyaḥ samāsādyetaretaram |
muṣṭibhirvajrasaṃhrādairanyonyamabhijaghnatuḥ || 44 ||
7.152.45
rathacakrairyugairakṣairadhiṣṭhānairupaskaraiḥ |
yathāsannamupādāya nijaghnaturamarṣaṇau || 45 ||
7.152.46
tau vikṣarantau rudhiraṃ samāsādyetaretaram |
mattāviva mahānāgāvakṛṣyetāṃ punaḥ punaḥ || 46 ||
7.152.47
tamapaśyaddhṛṣīkeśaḥ pāṇḍavānāṃ hite rataḥ |
sa bhīmasenarakṣārthaṃ haiḍimbaṃ pratyacodayat || 47 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit