Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.154: catuḥ pañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.154

Language
Sanskrit

catuḥ pañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ

7.154.1

saṃjaya uvāca |
nihatyālāyudhaṃ rakṣaḥ prahṛṣṭātmā ghaṭotkacaḥ |
nanāda vividhānnādānvāhinyāḥ pramukhe sthitaḥ || 1 ||

7.154.2

tasya taṃ tumulaṃ śabdaṃ śrutvā kuñjarakampanam |
tāvakānāṃ mahārāja bhayamāsītsudāruṇam || 2 ||

7.154.3

alāyudhaviṣaktaṃ tu bhaimaseniṃ mahābalam |
dṛṣṭvā karṇo mahābāhuḥ pāñcālānsamupādravat || 3 ||

7.154.4

daśabhirdaśabhirbāṇairdhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau |
dṛḍhaiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairbibheda nataparvabhiḥ || 4 ||

7.154.5

tataḥ paramanārācairyudhāmanyūttamaujasau |
sātyakiṃ ca rathodāraṃ kampayāmāsa mārgaṇaiḥ || 5 ||

7.154.6

teṣāmabhyasyatāṃ tatra sarveṣāṃ savyadakṣiṇam |
maṇḍalānyeva cāpāni vyadṛśyanta janādhipa || 6 ||

7.154.7

teṣāṃ jyātalanirghoṣo rathanemisvanaśca ha |
meghānāmiva gharmānte babhūva tumulo niśi || 7 ||

7.154.8

jyānemighoṣastanayitnumānvai dhanustaḍinmaṇḍalaketuśṛṅgaḥ |
śaraughavarṣākulavṛṣṭimāṃśca saṃgrāmameghaḥ sa babhūva rājan || 8 ||

7.154.9

taduddhataṃ śaila ivāprakampyo varṣaṃ mahacchailasamānasāraḥ |
vidhvaṃsayāmāsa raṇe narendra vaikartanaḥ śatrugaṇāvamardī || 9 ||

7.154.10

tato'tulairvajranipātakalpaiḥ śitaiḥ śaraiḥ kāñcanacitrapuṅkhaiḥ |
śatrūnvyapohatsamare mahātmā vaikartanaḥ putrahite rataste || 10 ||

7.154.11

saṃchinnabhinnadhvajinaśca kecitkeciccharairarditabhinnadehāḥ |
kecidvisūtā vihayāśca kecidvaikartanenāśu kṛtā babhūvuḥ || 11 ||

7.154.12

avindamānāstvatha śarma saṃkhye yaudhiṣṭhiraṃ te balamanvapadyan |
tānprekṣya bhagnānvimukhīkṛtāṃśca ghaṭotkaco roṣamatīva cakre || 12 ||

7.154.13

āsthāya taṃ kāñcanaratnacitraṃ rathottamaṃ siṃha ivonnanāda |
vaikartanaṃ karṇamupetya cāpi vivyādha vajrapratimaiḥ pṛṣatkaiḥ || 13 ||

7.154.14

tau karṇinārācaśilīmukhaiśca nālīkadaṇḍaiśca savatsadantaiḥ |
varāhakarṇaiḥ saviṣāṇaśṛṅgaiḥ kṣurapravarṣaiśca vinedatuḥ kham || 14 ||

7.154.15

tadbāṇadhārāvṛtamantarikṣaṃ tiryaggatābhiḥ samare rarāja |
suvarṇapuṅkhajvalitaprabhābhirvicitrapuṣpābhiriva srajābhiḥ || 15 ||

7.154.16

samaṃ hi tāvapratimaprabhāvāvanyonyamājaghnaturuttamāstraiḥ |
tayorhi vīrottamayorna kaściddadarśa tasminsamare viśeṣam || 16 ||

7.154.17

atīva taccitramatīva rūpaṃ babhūva yuddhaṃ ravibhīmasūnvoḥ |
samākulaṃ śastranipātaghoraṃ divīva rāhvaṃśumatoḥ prataptam || 17 ||

7.154.18

ghaṭotkaco yadā karṇaṃ na viśeṣayate nṛpa |
tadā prāduścakārogramastramastravidāṃ varaḥ || 18 ||

7.154.19

tenāstreṇa hayānpūrvaṃ hatvā karṇasya rākṣasaḥ |
sārathiṃ caiva haiḍimbaḥ kṣipramantaradhīyata || 19 ||

7.154.20

dhṛtarāṣṭra uvāca |
tathā hyantarhite tasminkūṭayodhini rākṣase |
māmakaiḥ pratipannaṃ yattanmamācakṣva saṃjaya || 20 ||

7.154.21

saṃjaya uvāca |
antarhitaṃ rākṣasaṃ taṃ viditvā saṃprākrośankuravaḥ sarva eva |
kathaṃ nāyaṃ rākṣasaḥ kūṭayodhī hanyātkarṇaṃ samare'dṛśyamānaḥ || 21 ||

7.154.22

tataḥ karṇo laghucitrāstrayodhī sarvā diśo vyāvṛṇodbāṇajālaiḥ |
na vai kiṃcidvyāpatattatra bhūtaṃ tamobhūte sāyakairantarikṣe || 22 ||

7.154.23

na cādadāno na ca saṃdadhāno na ceṣudhī spṛśamānaḥ karāgraiḥ |
adṛśyadvai lāghavātsūtaputraḥ sarvaṃ bāṇaiśchādayāno'ntarikṣam || 23 ||

7.154.24

tato māyāṃ vihitāmantarikṣe ghorāṃ bhīmāṃ dāruṇāṃ rākṣasena |
saṃpaśyāmo lohitābhraprakāśāṃ dedīpyantīmagniśikhāmivogrām || 24 ||

7.154.25

tatastasyā vidyutaḥ prādurāsannulkāścāpi jvalitāḥ kauravendra |
ghoṣaścānyaḥ prādurāsītsughoraḥ sahasraśo nadatāṃ dundubhīnām || 25 ||

7.154.26

tataḥ śarāḥ prāpatanrukmapuṅkhāḥ śaktyaḥ prāsā musalānyāyudhāni |
paraśvadhāstailadhautāśca khaḍgāḥ pradīptāgrāḥ paṭṭiśāstomarāśca || 26 ||

7.154.27

mayūkhinaḥ parighā lohabaddhā gadāścitrāḥ śitadhārāśca śūlāḥ |
gurvyo gadā hemapaṭṭāvanaddhāḥ śataghnyaśca prādurāsansamantāt || 27 ||

7.154.28

mahāśilāścāpataṃstatra tatra sahasraśaḥ sāśanayaḥ savajrāḥ |
cakrāṇi cānekaśatakṣurāṇi prādurbabhūvurjvalanaprabhāṇi || 28 ||

7.154.29

tāṃ śaktipāṣāṇaparaśvadhānāṃ prāsāsivajrāśanimudgarāṇām |
vṛṣṭiṃ viśālāṃ jvalitāṃ patantīṃ karṇaḥ śaraughairna śaśāka hantum || 29 ||

7.154.30

śarāhatānāṃ patatāṃ hayānāṃ vajrāhatānāṃ patatāṃ gajānām |
śilāhatānāṃ ca mahārathānāṃ mahānninādaḥ patatāṃ babhūva || 30 ||

7.154.31

subhīmanānāvidhaśastrapātairghaṭotkacenābhihataṃ samantāt |
dauryodhanaṃ tadbalamārtarūpamāvartamānaṃ dadṛśe bhramantam || 31 ||

7.154.32

hāhākṛtaṃ saṃparivartamānaṃ saṃlīyamānaṃ ca viṣaṇṇarūpam |
te tvāryabhāvātpuruṣapravīrāḥ parāṅmukhā na babhūvustadānīm || 32 ||

7.154.33

tāṃ rākṣasīṃ ghoratarāṃ subhīmāṃ vṛṣṭiṃ mahāśastramayīṃ patantīm |
dṛṣṭvā balaughāṃśca nipātyamānānmahadbhayaṃ tava putrānviveśa || 33 ||

7.154.34

śivāśca vaiśvānaradīptajihvāḥ subhīmanādāḥ śataśo nadantyaḥ |
rakṣogaṇānnardataścābhivīkṣya narendrayodhā vyathitā babhūvuḥ || 34 ||

7.154.35

te dīptajihvānanatīkṣṇadaṃṣṭrā vibhīṣaṇāḥ śailanikāśakāyāḥ |
nabhogatāḥ śaktiviṣaktahastā meghā vyamuñcanniva vṛṣṭimārgam || 35 ||

7.154.36

tairāhatāste śaraśaktiśūlairgadābhirugraiḥ parighaiśca dīptaiḥ |
vajraiḥ pinākairaśaniprahāraiścakraiḥ śataghnyunmathitāśca petuḥ || 36 ||

7.154.37

huḍā bhuśuṇḍyo'śmaguḍāḥ śataghnyaḥ sthūṇāśca kārṣṇāyasapaṭṭanaddhāḥ |
avākiraṃstava putrasya sainyaṃ tathā raudraṃ kaśmalaṃ prādurāsīt || 37 ||

7.154.38

niṣkīrṇāntrā vihatairuttamāṅgaiḥ saṃbhagnāṅgāḥ śerate tatra śūrāḥ |
bhinnā hayāḥ kuñjarāścāvabhagnāḥ saṃcūrṇitāścaiva rathāḥ śilābhiḥ || 38 ||

7.154.39

evaṃ mahacchastravarṣaṃ sṛjantaste yātudhānā bhuvi ghorarūpāḥ |
māyāḥ sṛṣṭāstatra ghaṭotkacena nāmuñcanvai yācamānaṃ na bhītam || 39 ||

7.154.40

tasminghore kuruvīrāvamarde kālotsṛṣṭe kṣatriyāṇāmabhāve |
te vai bhagnāḥ sahasā vyadravanta prākrośantaḥ kauravāḥ sarva eva || 40 ||

7.154.41

palāyadhvaṃ kuravo naitadasti sendrā devā ghnanti naḥ pāṇḍavārthe |
tathā teṣāṃ majjatāṃ bhāratānāṃ na sma dvīpastatra kaścidbabhūva || 41 ||

7.154.42

tasminsaṃkrande tumule vartamāne sainye bhagne līyamāne kurūṇām |
anīkānāṃ pravibhāge'prakāśe na jñāyante kuravo netare vā || 42 ||

7.154.43

nirmaryāde vidrave ghorarūpe sarvā diśaḥ prekṣamāṇāḥ sma śūnyāḥ |
tāṃ śastravṛṣṭimurasā gāhamānaṃ karṇaṃ caikaṃ tatra rājannapaśyam || 43 ||

7.154.44

tato bāṇairāvṛṇodantarikṣaṃ divyāṃ māyāṃ yodhayanrākṣasasya |
hrīmānkurvanduṣkaramāryakarma naivāmuhyatsaṃyuge sūtaputraḥ || 44 ||

7.154.45

tato bhītāḥ samudaikṣanta karṇaṃ rājansarve saindhavā bāhlikāśca |
asaṃmohaṃ pūjayanto'sya saṃkhye saṃpaśyanto vijayaṃ rākṣasasya || 45 ||

7.154.46

tenotsṛṣṭā cakrayuktā śataghnī samaṃ sarvāṃścaturo'śvāñjaghāna |
te jānubhirjagatīmanvapadyangatāsavo nirdaśanākṣijihvāḥ || 46 ||

7.154.47

tato hatāśvādavaruhya vāhādantarmanāḥ kuruṣu prādravatsu |
divye cāstre māyayā vadhyamāne naivāmuhyaccintayanprāptakālam || 47 ||

7.154.48

tato'bruvankuravaḥ sarva eva karṇaṃ dṛṣṭvā ghorarūpāṃ ca māyām |
śaktyā rakṣo jahi karṇādya tūrṇaṃ naśyantyete kuravo dhārtarāṣṭrāḥ || 48 ||

7.154.49

kariṣyataḥ kiṃ ca no bhīmapārthau tapantamenaṃ jahi rakṣo niśīthe |
yo naḥ saṃgrāmādghorarūpādvimucyetsa naḥ pārthānsamare yodhayeta || 49 ||

7.154.50

tasmādenaṃ rākṣasaṃ ghorarūpaṃ jahi śaktyā dattayā vāsavena |
mā kauravāḥ sarva evendrakalpā rātrīmukhe karṇa neśuḥ sayodhāḥ || 50 ||

7.154.51

sa vadhyamāno rakṣasā vai niśīthe dṛṣṭvā rājannaśyamānaṃ balaṃ ca |
mahacca śrutvā ninadaṃ kauravāṇāṃ matiṃ dadhre śaktimokṣāya karṇaḥ || 51 ||

7.154.52

sa vai kruddhaḥ siṃha ivātyamarṣī nāmarṣayatpratighātaṃ raṇe tam |
śaktiṃ śreṣṭhāṃ vaijayantīmasahyāṃ samādade tasya vadhaṃ cikīrṣan || 52 ||

7.154.53

yāsau rājannihitā varṣapūgānvadhāyājau satkṛtā phalgunasya |
yāṃ vai prādātsūtaputrāya śakraḥ śaktiṃ śreṣṭhāṃ kuṇḍalābhyāṃ nimāya || 53 ||

7.154.54

tāṃ vai śaktiṃ lelihānāṃ pradīptāṃ pāśairyuktāmantakasyeva rātrim |
mṛtyoḥ svasāraṃ jvalitāmivolkāṃ vaikartanaḥ prāhiṇodrākṣasāya || 54 ||

7.154.55

tāmuttamāṃ parakāyāpahantrīṃ dṛṣṭvā sauterbāhusaṃsthāṃ jvalantīm |
bhītaṃ rakṣo vipradudrāva rājankṛtvātmānaṃ vindhyapādapramāṇam || 55 ||

7.154.56

dṛṣṭvā śaktiṃ karṇabāhvantarasthāṃ nedurbhūtānyantarikṣe narendra |
vavurvātāstumulāścāpi rājansanirghātā cāśanirgāṃ jagāma || 56 ||

7.154.57

sā tāṃ māyāṃ bhasma kṛtvā jvalantī bhittvā gāḍhaṃ hṛdayaṃ rākṣasasya |
ūrdhvaṃ yayau dīpyamānā niśāyāṃ nakṣatrāṇāmantarāṇyāviśantī || 57 ||

7.154.58

yuddhvā citrairvividhaiḥ śastrapūgairdivyairvīro mānuṣai rākṣasaiśca |
nadannādānvividhānbhairavāṃśca prāṇāniṣṭāṃstyājitaḥ śakraśaktyā || 58 ||

7.154.59

idaṃ cānyaccitramāścaryarūpaṃ cakārāsau karma śatrukṣayāya |
tasminkāle śaktinirbhinnamarmā babhau rājanmeghaśailaprakāśaḥ || 59 ||

7.154.60

tato'ntarikṣādapatadgatāsuḥ sa rākṣasendro bhuvi bhinnadehaḥ |
avākśirāḥ stabdhagātro vijihvo ghaṭotkaco mahadāsthāya rūpam || 60 ||

7.154.61

sa tadrūpaṃ bhairavaṃ bhīmakarmā bhīmaṃ kṛtvā bhaimaseniḥ papāta |
hato'pyevaṃ tava sainyekadeśamapothayatkauravānbhīṣayāṇaḥ || 61 ||

7.154.62

tato miśrāḥ prāṇadansiṃhanādairbheryaḥ śaṅkhā murajāścānakāśca |
dagdhāṃ māyāṃ nihataṃ rākṣasaṃ ca dṛṣṭvā hṛṣṭāḥ prāṇadankauraveyāḥ || 62 ||

7.154.63

tataḥ karṇaḥ kurubhiḥ pūjyamāno yathā śakro vṛtravadhe marudbhiḥ |
anvārūḍhastava putraṃ rathasthaṃ hṛṣṭaścāpi prāviśatsvaṃ sa sainyam || 63 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)