Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.158: aṣṭapañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.158

Language
Sanskrit

aṣṭapañcāśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ

7.158.1

dhṛtarāṣṭra uvāca |
karṇaduryodhanādīnāṃ śakuneḥ saubalasya ca |
apanītaṃ mahattāta tava caiva viśeṣataḥ || 1 ||

7.158.2

yadājānīta tāṃ śaktimekaghnīṃ satataṃ raṇe |
anivāryāmasahyāṃ ca devairapi savāsavaiḥ || 2 ||

7.158.3

sā kimarthaṃ na karṇena pravṛtte samare purā |
na devakīsute muktā phalgune vāpi saṃjaya || 3 ||

7.158.4

saṃjaya uvāca |
saṃgrāmādvinivṛttānāṃ sarveṣāṃ no viśāṃ pate |
rātrau kurukulaśreṣṭha mantro'yaṃ samajāyata || 4 ||

7.158.5

prabhātamātre śvobhūte keśavāyārjunāya vā |
śaktireṣā vimoktavyā karṇa karṇeti nityaśaḥ || 5 ||

7.158.6

tataḥ prabhātasamaye rājankarṇasya daivataiḥ |
anyeṣāṃ caiva yodhānāṃ sā buddhirnaśyate punaḥ || 6 ||

7.158.7

daivameva paraṃ manye yatkarṇo hastasaṃsthayā |
na jaghāna raṇe pārthaṃ kṛṣṇaṃ vā devakīsutam || 7 ||

7.158.8

tasya hastasthitā śaktiḥ kālarātririvodyatā |
daivopahatabuddhitvānna tāṃ karṇo vimuktavān || 8 ||

7.158.9

kṛṣṇe vā devakīputre mohito devamāyayā |
pārthe vā śakrakalpe vai vadhārthaṃ vāsavīṃ prabho || 9 ||

7.158.10

dhṛtarāṣṭra uvāca |
daivenaiva hatā yūyaṃ svabuddhyā keśavasya ca |
gatā hi vāsavī hatvā tṛṇabhūtaṃ ghaṭotkacam || 10 ||

7.158.11

karṇaśca mama putrāśca sarve cānye ca pārthivāḥ |
anena duṣpraṇītena gatā vaivasvatakṣayam || 11 ||

7.158.12

bhūya eva tu me śaṃsa yathā yuddhamavartata |
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca haiḍimbe nihate tadā || 12 ||

7.158.13

ye ca te'bhyadravandroṇaṃ vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ |
sṛñjayāḥ saha pāñcālaiste'pyakurvankathaṃ raṇam || 13 ||

7.158.14

saumadattervadhāddroṇamāyastaṃ saindhavasya ca |
amarṣājjīvitaṃ tyaktvā gāhamānaṃ varūthinīm || 14 ||

7.158.15

jṛmbhamāṇamiva vyāghraṃ vyāttānanamivāntakam |
kathaṃ pratyudyayurdroṇamasyantaṃ pāṇḍusṛñjayāḥ || 15 ||

7.158.16

ācāryaṃ ye ca te'rakṣanduryodhanapurogamāḥ |
drauṇikarṇakṛpāstāta te'pyakurvankimāhave || 16 ||

7.158.17

bhāradvājaṃ jighāṃsantau savyasācivṛkodarau |
samārchanmāmakā yuddhe kathaṃ saṃjaya śaṃsa me || 17 ||

7.158.18

sindhurājavadheneme ghaṭotkacavadhena te |
amarṣitāḥ susaṃkruddhā raṇaṃ cakruḥ kathaṃ niśi || 18 ||

7.158.19

saṃjaya uvāca |
hate ghaṭotkace rājankarṇena niśi rākṣase |
praṇadatsu ca hṛṣṭeṣu tāvakeṣu yuyutsuṣu || 19 ||

7.158.20

āpatatsu ca vegena vadhyamāne bale'pi ca |
vigāḍhāyāṃ rajanyāṃ ca rājā dainyaṃ paraṃ gataḥ || 20 ||

7.158.21

abravīcca mahābāhurbhīmasenaṃ paraṃtapaḥ |
āvāraya mahābāho dhārtarāṣṭrasya vāhinīm |
haiḍimbasyābhighātena moho māmāviśanmahān || 21 ||

7.158.22

evaṃ bhīmaṃ samādiśya svarathe samupāviśat |
aśrupūrṇamukho rājā niḥśvasaṃśca punaḥ punaḥ |
kaśmalaṃ prāviśadghoraṃ dṛṣṭvā karṇasya vikramam || 22 ||

7.158.23

taṃ tathā vyathitaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇo vacanamabravīt |
mā vyathāṃ kuru kaunteya naitattvayyupapadyate |
vaiklavyaṃ bharataśreṣṭha yathā prākṛtapūruṣe || 23 ||

7.158.24

uttiṣṭha rājanyudhyasva vaha gurvīṃ dhuraṃ vibho |
tvayi vaiklavyamāpanne saṃśayo vijaye bhavet || 24 ||

7.158.25

śrutvā kṛṣṇasya vacanaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
vimṛjya netre pāṇibhyāṃ kṛṣṇaṃ vacanamabravīt || 25 ||

7.158.26

viditā te mahābāho dharmāṇāṃ paramā gatiḥ |
brahmahatyāphalaṃ tasya yaḥ kṛtaṃ nāvabudhyate || 26 ||

7.158.27

asmākaṃ hi vanasthānāṃ haiḍimbena mahātmanā |
bālenāpi satā tena kṛtaṃ sāhyaṃ janārdana || 27 ||

7.158.28

astrahetorgataṃ jñātvā pāṇḍavaṃ śvetavāhanam |
asau kṛṣṇa maheṣvāsaḥ kāmyake māmupasthitaḥ |
uṣitaśca sahāsmābhiryāvannāsīddhanaṃjayaḥ || 28 ||

7.158.29

gandhamādanayātrāyāṃ durgebhyaśca sma tāritāḥ |
pāñcālī ca pariśrāntā pṛṣṭhenoḍhā mahātmanā || 29 ||

7.158.30

ārambhāccaiva yuddhānāṃ yadeṣa kṛtavānprabho |
madarthaṃ duṣkaraṃ karma kṛtaṃ tena mahātmanā || 30 ||

7.158.31

svabhāvādyā ca me prītiḥ sahadeve janārdana |
saiva me dviguṇā prītī rākṣasendre ghaṭotkace || 31 ||

7.158.32

bhaktaśca me mahābāhuḥ priyo'syāhaṃ priyaśca me |
yena vindāmi vārṣṇeya kaśmalaṃ śokatāpitaḥ || 32 ||

7.158.33

paśya sainyāni vārṣṇeya drāvyamāṇāni kauravaiḥ |
droṇakarṇau ca saṃyattau paśya yuddhe mahārathau || 33 ||

7.158.34

niśīthe pāṇḍavaṃ sainyamābhyāṃ paśya pramarditam |
gajābhyāmiva mattābhyāṃ yathā naḍavanaṃ mahat || 34 ||

7.158.35

anādṛtya balaṃ bāhvorbhīmasenasya mādhava |
citrāstratāṃ ca pārthasya vikramante sma kauravāḥ || 35 ||

7.158.36

eṣa droṇaśca karṇaśca rājā caiva suyodhanaḥ |
nihatya rākṣasaṃ yuddhe hṛṣṭā nardanti saṃyuge || 36 ||

7.158.37

kathamasmāsu jīvatsu tvayi caiva janārdana |
haiḍimbaḥ prāptavānmṛtyuṃ sūtaputreṇa saṃgataḥ || 37 ||

7.158.38

kadarthīkṛtya naḥ sarvānpaśyataḥ savyasācinaḥ |
nihato rākṣasaḥ kṛṣṇa bhaimasenirmahābalaḥ || 38 ||

7.158.39

yadābhimanyurnihato dhārtarāṣṭrairdurātmabhiḥ |
nāsīttatra raṇe kṛṣṇa savyasācī mahārathaḥ || 39 ||

7.158.40

niruddhāśca vayaṃ sarve saindhavena durātmanā |
nimittamabhavaddroṇaḥ saputrastatra karmaṇi || 40 ||

7.158.41

upadiṣṭo vadhopāyaḥ karṇasya guruṇā svayam |
vyāyacchataśca khaḍgena dvidhā khaḍgaṃ cakāra ha || 41 ||

7.158.42

vyasane vartamānasya kṛtavarmā nṛśaṃsavat |
aśvāñjaghāna sahasā tathobhau pārṣṇisārathī |
tathetare maheṣvāsāḥ saubhadraṃ yudhyapātayan || 42 ||

7.158.43

alpe ca kāraṇe kṛṣṇa hato gāṇḍīvadhanvanā |
saindhavo yādavaśreṣṭha tacca nātipriyaṃ mama || 43 ||

7.158.44

yadi śatruvadhe nyāyyo bhavetkartuṃ ca pāṇḍavaiḥ |
droṇakarṇau raṇe pūrvaṃ hantavyāviti me matiḥ || 44 ||

7.158.45

etau mūlaṃ hi duḥkhānāmasmākaṃ puruṣarṣabha |
etau raṇe samāsādya parāśvastaḥ suyodhanaḥ || 45 ||

7.158.46

yatra vadhyo bhaveddroṇaḥ sūtaputraśca sānugaḥ |
tatrāvadhīnmahābāhuḥ saindhavaṃ dūravāsinam || 46 ||

7.158.47

avaśyaṃ tu mayā kāryaḥ sūtaputrasya nigrahaḥ |
tato yāsyāmyahaṃ vīra svayaṃ karṇajighāṃsayā |
bhīmaseno mahābāhurdroṇānīkena saṃgataḥ || 47 ||

7.158.48

evamuktvā yayau tūrṇaṃ tvaramāṇo yudhiṣṭhiraḥ |
sa visphārya mahaccāpaṃ śaṅkhaṃ pradhmāpya bhairavam || 48 ||

7.158.49

tato rathasahasreṇa gajānāṃ ca śataistribhiḥ |
vājibhiḥ pañcasāhasraistrisāhasraiḥ prabhadrakaiḥ |
vṛtaḥ śikhaṇḍī tvarito rājānaṃ pṛṣṭhato'nvayāt || 49 ||

7.158.50

tato bherīḥ samājaghnuḥ śaṅkhāndadhmuśca daṃśitāḥ |
pāñcālāḥ pāṇḍavāścaiva yudhiṣṭhirapurogamāḥ || 50 ||

7.158.51

tato'bravīnmahābāhurvāsudevo dhanaṃjayam |
eṣa prayāti tvarito krodhāviṣṭo yudhiṣṭhiraḥ |
jighāṃsuḥ sūtaputrasya tasyopekṣā na yujyate || 51 ||

7.158.52

evamuktvā hṛṣīkeśaḥ śīghramaśvānacodayat |
dūraṃ ca yātaṃ rājānamanvagacchajjanārdanaḥ || 52 ||

7.158.53

taṃ dṛṣṭvā sahasā yāntaṃ sūtaputrajighāṃsayā |
śokopahatasaṃkalpaṃ dahyamānamivāgninā |
abhigamyābravīdvyāso dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram || 53 ||

7.158.54

karṇamāsādya saṃgrāme diṣṭyā jīvati phalgunaḥ |
savyasācivadhākāṅkṣī śaktiṃ rakṣitavānhi saḥ || 54 ||

7.158.55

na cāgāddvairathaṃ jiṣṇurdiṣṭyā taṃ bharatarṣabha |
sṛjetāṃ spardhināvetau divyānyastrāṇi sarvaśaḥ || 55 ||

7.158.56

vadhyamāneṣu cāstreṣu pīḍitaḥ sūtanandanaḥ |
vāsavīṃ samare śaktiṃ dhruvaṃ muñcedyudhiṣṭhira || 56 ||

7.158.57

tato bhavette vyasanaṃ ghoraṃ bharatasattama |
diṣṭyā rakṣo hataṃ yuddhe sūtaputreṇa mānada || 57 ||

7.158.58

vāsavīṃ kāraṇaṃ kṛtvā kālenāpahato hyasau |
tavaiva kāraṇādrakṣo nihataṃ tāta saṃyuge || 58 ||

7.158.59

mā krudho bharataśreṣṭha mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
prāṇināmiha sarveṣāmeṣā niṣṭhā yudhiṣṭhira || 59 ||

7.158.60

bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pārthivaiśca mahātmabhiḥ |
kauravānsamare rājannabhiyudhyasva bhārata |
pañcame divase caiva pṛthivī te bhaviṣyati || 60 ||

7.158.61

nityaṃ ca puruṣavyāghra dharmameva vicintaya |
ānṛśaṃsyaṃ tapo dānaṃ kṣamāṃ satyaṃ ca pāṇḍava || 61 ||

7.158.62

sevethāḥ paramaprīto yato dharmastato jayaḥ |
ityuktvā pāṇḍavaṃ vyāsastatraivāntaradhīyata || 62 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)