Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.24: caturviṃśo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.24

Language
Sanskrit

caturviṃśo'dhyāyaḥ

7.24.1

saṃjaya uvāca |
mahadbhairavamāsīnnaḥ saṃnivṛtteṣu pāṇḍuṣu |
dṛṣṭvā droṇaṃ chādyamānaṃ tairbhāskaramivāmbudaiḥ || 1 ||

7.24.2

taiścoddhūtaṃ rajastīvramavacakre camūṃ tava |
tato hatamamanyāma droṇaṃ dṛṣṭipathe hate || 2 ||

7.24.3

tāṃstu śūrānmaheṣvāsānkrūraṃ karma cikīrṣataḥ |
dṛṣṭvā duryodhanastūrṇaṃ svasainyaṃ samacūcudat || 3 ||

7.24.4

yathāśakti yathotsāhaṃ yathāsattvaṃ narādhipāḥ |
vārayadhvaṃ yathāyogaṃ pāṇḍavānāmanīkinīm || 4 ||

7.24.5

tato durmarṣaṇo bhīmamabhyagacchatsutastava |
ārāddṛṣṭvā kiranbāṇairicchandroṇasya jīvitam || 5 ||

7.24.6

taṃ bāṇairavatastāra kruddho mṛtyumivāhave |
taṃ ca bhīmo'tudadbāṇaistadāsīttumulaṃ mahat || 6 ||

7.24.7

ta īśvarasamādiṣṭāḥ prājñāḥ śūrāḥ prahāriṇaḥ |
bāhyaṃ mṛtyubhayaṃ kṛtvā pratyatiṣṭhanparānyudhi || 7 ||

7.24.8

kṛtavarmā śineḥ putraṃ droṇaprepsuṃ viśāṃ pate |
paryavārayadāyāntaṃ śūraṃ samitiśobhanam || 8 ||

7.24.9

taṃ śaineyaḥ śaravrātaiḥ kruddhaḥ kruddhamavārayat |
kṛtavarmā ca śaineyaṃ matto mattamiva dvipam || 9 ||

7.24.10

saindhavaḥ kṣatradharmāṇamāpatantaṃ śaraughiṇam |
ugradhanvā maheṣvāsaṃ yatto droṇādavārayat || 10 ||

7.24.11

kṣatradharmā sindhupateśchittvā ketanakārmuke |
nārācairbahubhiḥ kruddhaḥ sarvamarmasvatāḍayat || 11 ||

7.24.12

athānyaddhanurādāya saindhavaḥ kṛtahastavat |
vivyādha kṣatradharmāṇaṃ raṇe sarvāyasaiḥ śaraiḥ || 12 ||

7.24.13

yuyutsuṃ pāṇḍavārthāya yatamānaṃ mahāratham |
subāhurbhrātaraṃ śūraṃ yatto droṇādavārayat || 13 ||

7.24.14

subāhoḥ sadhanurbāṇāvasyataḥ parighopamau |
yuyutsuḥ śitapītābhyāṃ kṣurābhyāmacchinadbhujau || 14 ||

7.24.15

rājānaṃ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram |
veleva sāgaraṃ kṣubdhaṃ madrarāṭsamavārayat || 15 ||

7.24.16

taṃ dharmarājo bahubhirmarmabhidbhiravākirat |
madreśastaṃ catuḥṣaṣṭyā śarairviddhvānadadbhṛśam || 16 ||

7.24.17

tasya nānadataḥ ketumuccakarta sakārmukam |
kṣurābhyāṃ pāṇḍavaśreṣṭhastata uccukruśurjanāḥ || 17 ||

7.24.18

tathaiva rājā bāhlīko rājānaṃ drupadaṃ śaraiḥ |
ādravantaṃ sahānīkaṃ sahānīko nyavārayat || 18 ||

7.24.19

tadyuddhamabhavadghoraṃ vṛddhayoḥ sahasenayoḥ |
yathā mahāyūthapayordvipayoḥ saṃprabhinnayoḥ || 19 ||

7.24.20

vindānuvindāvāvantyau virāṭaṃ matsyamārcchatām |
sahasainyau sahānīkaṃ yathendrāgnī purā balim || 20 ||

7.24.21

tadutpiñjalakaṃ yuddhamāsīddevāsuropamam |
matsyānāṃ kekayaiḥ sārdhamabhītāśvarathadvipam || 21 ||

7.24.22

nākuliṃ tu śatānīkaṃ bhūtakarmā sabhāpatiḥ |
asyantamiṣujālāni yāntaṃ droṇādavārayat || 22 ||

7.24.23

tato nakuladāyādastribhirbhallaiḥ susaṃśitaiḥ |
cakre vibāhuśirasaṃ bhūtakarmāṇamāhave || 23 ||

7.24.24

sutasomaṃ tu vikrāntamāpatantaṃ śaraughiṇam |
droṇāyābhimukhaṃ vīraṃ viviṃśatiravārayat || 24 ||

7.24.25

sutasomastu saṃkruddhaḥ svapitṛvyamajihmagaiḥ |
viviṃśatiṃ śarairviddhvā nābhyavartata daṃśitaḥ || 25 ||

7.24.26

atha bhīmarathaḥ śālvamāśugairāyasaiḥ śitaiḥ |
ṣaḍbhiḥ sāśvaniyantāramanayadyamasādanam || 26 ||

7.24.27

śrutakarmāṇamāyāntaṃ mayūrasadṛśairhayaiḥ |
caitrasenirmahārāja tava pautro nyavārayat || 27 ||

7.24.28

tau pautrau tava durdharṣau parasparavadhaiṣiṇau |
pitṝṇāmarthasiddhyarthaṃ cakraturyuddhamuttamam || 28 ||

7.24.29

tiṣṭhantamagrato dṛṣṭvā prativindhyaṃ tamāhave |
drauṇirmānaṃ pituḥ kurvanmārgaṇaiḥ samavārayat || 29 ||

7.24.30

taṃ kruddhaḥ prativivyādha prativindhyaḥ śitaiḥ śaraiḥ |
siṃhalāṅgūlalakṣmāṇaṃ piturarthe vyavasthitam || 30 ||

7.24.31

pravapanniva bījāni bījakāle nararṣabha |
drauṇāyanirdraupadeyaṃ śaravarṣairavākirat || 31 ||

7.24.32

yastu śūratamo rājansenayorubhayormataḥ |
taṃ paṭaccarahantāraṃ lakṣmaṇaḥ samavārayat || 32 ||

7.24.33

sa lakṣmaṇasyeṣvasanaṃ chittvā lakṣma ca bhārata |
lakṣmaṇe śarajālāni visṛjanbahvaśobhata || 33 ||

7.24.34

vikarṇastu mahāprājño yājñaseniṃ śikhaṇḍinam |
paryavārayadāyāntaṃ yuvānaṃ samare yuvā || 34 ||

7.24.35

tatastamiṣujālena yājñaseniḥ samāvṛṇot |
vidhūya tadbāṇajālaṃ babhau tava suto balī || 35 ||

7.24.36

aṅgado'bhimukhaḥ śūramuttamaujasamāhave |
droṇāyābhimukhaṃ yāntaṃ vatsadantairavārayat || 36 ||

7.24.37

sa saṃprahārastumulastayoḥ puruṣasiṃhayoḥ |
sainikānāṃ ca sarveṣāṃ tayośca prītivardhanaḥ || 37 ||

7.24.38

durmukhastu maheṣvāso vīraṃ purujitaṃ balī |
droṇāyābhimukhaṃ yāntaṃ kuntibhojamavārayat || 38 ||

7.24.39

sa durmukhaṃ bhruvormadhye nārācena vyatāḍayat |
tasya tadvibabhau vaktraṃ sanālamiva paṅkajam || 39 ||

7.24.40

karṇastu kekayānbhrātṝnpañca lohitakadhvajān |
droṇāyābhimukhaṃ yātāñśaravarṣairavārayat || 40 ||

7.24.41

te cainaṃ bhṛśasaṃkruddhāḥ śaravrātairavākiran |
sa ca tāṃśchādayāmāsa śarajālaiḥ punaḥ punaḥ || 41 ||

7.24.42

naiva karṇo na te pañca dadṛśurbāṇasaṃvṛtāḥ |
sāśvasūtadhvajarathāḥ parasparaśarācitāḥ || 42 ||

7.24.43

putraste durjayaścaiva jayaśca vijayaśca ha |
nīlaṃ kāśyaṃ jayaṃ śūrāstrayastrīnpratyavārayan || 43 ||

7.24.44

tadyuddhamabhavadghoramīkṣitṛprītivardhanam |
siṃhavyāghratarakṣūṇāṃ yathebhamahiṣarṣabhaiḥ || 44 ||

7.24.45

kṣemadhūrtibṛhantau tau bhrātarau sātvataṃ yudhi |
droṇāyābhimukhaṃ yāntaṃ śaraistīkṣṇaistatakṣatuḥ || 45 ||

7.24.46

tayostasya ca tadyuddhamatyadbhutamivābhavat |
siṃhasya dvipamukhyābhyāṃ prabhinnābhyāṃ yathā vane || 46 ||

7.24.47

rājānaṃ tu tathāmbaṣṭhamekaṃ yuddhābhinandinam |
cedirājaḥ śarānasyankruddho droṇādavārayat || 47 ||

7.24.48

tamambaṣṭho'sthibhedinyā niravidhyacchalākayā |
sa tyaktvā saśaraṃ cāpaṃ rathādbhūmimathāpatat || 48 ||

7.24.49

vārdhakṣemiṃ tu vārṣṇeyaṃ kṛpaḥ śāradvataḥ śaraiḥ |
akṣudraḥ kṣudrakairdroṇātkruddharūpamavārayat || 49 ||

7.24.50

yudhyantau kṛpavārṣṇeyau ye'paśyaṃścitrayodhinau |
te yuddhasaktamanaso nānyā bubudhire kriyāḥ || 50 ||

7.24.51

saumadattistu rājānaṃ maṇimantamatandritam |
paryavārayadāyāntaṃ yaśo droṇasya vardhayan || 51 ||

7.24.52

sa saumadattestvaritaśchittveṣvasanaketane |
punaḥ patākāṃ sūtaṃ ca chatraṃ cāpātayadrathāt || 52 ||

7.24.53

athāplutya rathāttūrṇaṃ yūpaketuramitrahā |
sāśvasūtadhvajarathaṃ taṃ cakarta varāsinā || 53 ||

7.24.54

rathaṃ ca svaṃ samāsthāya dhanurādāya cāparam |
svayaṃ yacchanhayānrājanvyadhamatpāṇḍavīṃ camūm || 54 ||

7.24.55

musalairmudgaraiścakrairbhiṇḍipālaiḥ paraśvadhaiḥ |
pāṃsuvātāgnisalilairbhasmaloṣṭhatṛṇadrumaiḥ || 55 ||

7.24.56

ārujanprarujanbhañjannighnanvidrāvayankṣipan |
senāṃ vibhīṣayannāyāddroṇaprepsurghaṭotkacaḥ || 56 ||

7.24.57

taṃ tu nānāpraharaṇairnānāyuddhaviśeṣaṇaiḥ |
rākṣasaṃ rākṣasaḥ kruddhaḥ samājaghne hyalambusaḥ || 57 ||

7.24.58

tayostadabhavadyuddhaṃ rakṣogrāmaṇimukhyayoḥ |
tādṛgyādṛkpurā vṛttaṃ śambarāmararājayoḥ || 58 ||

7.24.59

evaṃ dvaṃdvaśatānyāsanrathavāraṇavājinām |
padātīnāṃ ca bhadraṃ te tava teṣāṃ ca saṃkulam || 59 ||

7.24.60

naitādṛśo dṛṣṭapūrvaḥ saṃgrāmo naiva ca śrutaḥ |
droṇasyābhāvabhāveṣu prasaktānāṃ yathābhavat || 60 ||

7.24.61

idaṃ ghoramidaṃ citramidaṃ raudramiti prabho |
tatra yuddhānyadṛśyanta pratatāni bahūni ca || 61 ||

Commentaries (5)

Other recensions (2)