Mahabharata 7.26: ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.26
- Language
- Sanskrit
ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
7.26.1
saṃjaya uvāca |
yanmāṃ pārthasya saṃgrāme karmāṇi paripṛcchasi |
tacchṛṇuṣva mahārāja pārtho yadakaronmṛdhe || 1 ||
7.26.2
rajo dṛṣṭvā samudbhūtaṃ śrutvā ca gajanisvanam |
bhajyatāṃ bhagadattena kaunteyaḥ kṛṣṇamabravīt || 2 ||
7.26.3
yathā prāgjyotiṣo rājā gajena madhusūdana |
tvaramāṇo'bhyatikrānto dhruvaṃ tasyaiṣa nisvanaḥ || 3 ||
7.26.4
indrādanavaraḥ saṃkhye gajayānaviśāradaḥ |
prathamo vā dvitīyo vā pṛthivyāmiti me matiḥ || 4 ||
7.26.5
sa cāpi dviradaśreṣṭhaḥ sadāpratigajo yudhi |
sarvaśabdātigaḥ saṃkhye kṛtakarmā jitaklamaḥ || 5 ||
7.26.6
sahaḥ śastranipātānāmagnisparśasya cānagha |
sa pāṇḍavabalaṃ vyaktamadyaiko nāśayiṣyati || 6 ||
7.26.7
na cāvābhyāmṛte'nyo'sti śaktastaṃ pratibādhitum |
tvaramāṇastato yāhi yataḥ prāgjyotiṣādhipaḥ || 7 ||
7.26.8
śakrasakhyāddvipabalairvayasā cāpi vismitam |
adyainaṃ preṣayiṣyāmi balahantuḥ priyātithim || 8 ||
7.26.9
vacanādatha kṛṣṇastu prayayau savyasācinaḥ |
dāryate bhagadattena yatra pāṇḍavavāhinī || 9 ||
7.26.10
taṃ prayāntaṃ tataḥ paścādāhvayanto mahārathāḥ |
saṃśaptakāḥ samārohansahasrāṇi caturdaśa || 10 ||
7.26.11
daśaiva tu sahasrāṇi trigartānāṃ narādhipa |
catvāri tu sahasrāṇi vāsudevasya ye'nugāḥ || 11 ||
7.26.12
dāryamāṇāṃ camūṃ dṛṣṭvā bhagadattena māriṣa |
āhūyamānasya ca tairabhavaddhṛdayaṃ dvidhā || 12 ||
7.26.13
kiṃ nu śreyaskaraṃ karma bhavediti vicintayan |
ito vā vinivarteyaṃ gaccheyaṃ vā yudhiṣṭhiram || 13 ||
7.26.14
tasya buddhyā vicāryaitadarjunasya kurūdvaha |
abhavadbhūyasī buddhiḥ saṃśaptakavadhe sthirā || 14 ||
7.26.15
sa saṃnivṛttaḥ sahasā kapipravaraketanaḥ |
eko rathasahasrāṇi nihantuṃ vāsavī raṇe || 15 ||
7.26.16
sā hi duryodhanasyāsīnmatiḥ karṇasya cobhayoḥ |
arjunasya vadhopāye tena dvaidhamakalpayat || 16 ||
7.26.17
sa tu saṃvartayāmāsa dvaidhībhāvena pāṇḍavaḥ |
rathena tu rathāgryāṇāmakarottāṃ mṛṣā tadā || 17 ||
7.26.18
tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām |
vyasṛjannarjune rājansaṃśaptakamahārathāḥ || 18 ||
7.26.19
naiva kuntīsutaḥ pārtho naiva kṛṣṇo janārdanaḥ |
na hayā na ratho rājandṛśyante sma śaraiścitāḥ || 19 ||
7.26.20
yadā mohamanuprāptaḥ sasvedaśca janārdanaḥ |
tatastānprāyaśaḥ pārtho vajrāstreṇa nijaghnivān || 20 ||
7.26.21
śataśaḥ pāṇayaśchinnāḥ seṣujyātalakārmukāḥ |
ketavo vājinaḥ sūtā rathinaścāpatankṣitau || 21 ||
7.26.22
drumācalāgrāmbudharaiḥ samarūpāḥ sukalpitāḥ |
hatārohāḥ kṣitau peturdvipāḥ pārthaśarāhatāḥ || 22 ||
7.26.23
vipraviddhakuthāvalgāśchinnabhāṇḍāḥ parāsavaḥ |
sārohāsturagāḥ peturmathitāḥ pārthamārgaṇaiḥ || 23 ||
7.26.24
sarṣṭicarmāsinakharāḥ samudgaraparaśvadhāḥ |
saṃchinnā bāhavaḥ peturnṛṇāṃ bhallaiḥ kirīṭinā || 24 ||
7.26.25
bālādityāmbujendūnāṃ tulyarūpāṇi māriṣa |
saṃchinnānyarjunaśaraiḥ śirāṃsyurvīṃ prapedire || 25 ||
7.26.26
jajvālālaṃkṛtaiḥ senā patribhiḥ prāṇabhojanaiḥ |
nānāliṅgaistadāmitrānkruddhe nighnati phalgune || 26 ||
7.26.27
kṣobhayantaṃ tadā senāṃ dviradaṃ nalinīmiva |
dhanaṃjayaṃ bhūtagaṇāḥ sādhu sādhvityapūjayan || 27 ||
7.26.28
dṛṣṭvā tatkarma pārthasya vāsavasyeva mādhavaḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā talamāhatya pūjayat || 28 ||
7.26.29
tataḥ saṃśaptakānhatvā bhūyiṣṭhaṃ ye vyavasthitāḥ |
bhagadattāya yāhīti pārthaḥ kṛṣṇamacodayat || 29 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit