Mahabharata 7.29: ekonatriṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.29
- Language
- Sanskrit
ekonatriṃśo'dhyāyaḥ
7.29.1
saṃjaya uvāca |
priyamindrasya satataṃ sakhāyamamitaujasam |
hatvā prāgjyotiṣaṃ pārthaḥ pradakṣiṇamavartata || 1 ||
7.29.2
tato gāndhārarājasya sutau parapuraṃjayau |
ārchetāmarjunaṃ saṃkhye bhrātarau vṛṣakācalau || 2 ||
7.29.3
tau sametyārjunaṃ vīrau puraḥ paścācca dhanvinau |
avidhyetāṃ mahāvegairniśitairāśugairbhṛśam || 3 ||
7.29.4
vṛṣakasya hayānsūtaṃ dhanuśchatraṃ rathaṃ dhvajam |
tilaśo vyadhamatpārthaḥ saubalasya śitaiḥ śaraiḥ || 4 ||
7.29.5
tato'rjunaḥ śaravrātairnānāpraharaṇairapi |
gāndhārānvyākulāṃścakre saubalapramukhānpunaḥ || 5 ||
7.29.6
tataḥ pañcaśatānvīrāngāndhārānudyatāyudhān |
prāhiṇonmṛtyulokāya kruddho bāṇairdhanaṃjayaḥ || 6 ||
7.29.7
hatāśvāttu rathāttūrṇamavatīrya mahābhujaḥ |
āruroha rathaṃ bhrāturanyacca dhanurādade || 7 ||
7.29.8
tāvekarathamārūḍhau bhrātarau vṛṣakācalau |
śaravarṣeṇa bībhatsumavidhyetāṃ punaḥ punaḥ || 8 ||
7.29.9
syālau tava mahātmānau rājānau vṛṣakācalau |
bhṛśaṃ nijaghnatuḥ pārthamindraṃ vṛtrabalāviva || 9 ||
7.29.10
labdhalakṣyau tu gāndhārāvahatāṃ pāṇḍavaṃ punaḥ |
nidāghavārṣikau māsau lokaṃ gharmāmbubhiryathā || 10 ||
7.29.11
tau rathasthau naravyāghrau rājānau vṛṣakācalau |
saṃśliṣṭāṅgau sthitau rājañjaghānaikeṣuṇārjunaḥ || 11 ||
7.29.12
tau rathātsiṃhasaṃkāśau lohitākṣau mahābhujau |
gatāsū petaturvīrau sodaryāvekalakṣaṇau || 12 ||
7.29.13
tayordehau rathādbhūmiṃ gatau bandhujanapriyau |
yaśo daśa diśaḥ puṇyaṃ gamayitvā vyavasthitau || 13 ||
7.29.14
dṛṣṭvā vinihatau saṃkhye mātulāvapalāyinau |
bhṛśaṃ mumucuraśrūṇi putrāstava viśāṃ pate || 14 ||
7.29.15
nihatau bhrātarau dṛṣṭvā māyāśataviśāradaḥ |
kṛṣṇau saṃmohayanmāyāṃ vidadhe śakunistataḥ || 15 ||
7.29.16
laguḍāyoguḍāśmānaḥ śataghnyaśca saśaktayaḥ |
gadāparighanistriṃśaśūlamudgarapaṭṭiśāḥ || 16 ||
7.29.17
sakampanarṣṭinakharā musalāni paraśvadhāḥ |
kṣurāḥ kṣurapranālīkā vatsadantāstrisaṃdhinaḥ || 17 ||
7.29.18
cakrāṇi viśikhāḥ prāsā vividhānyāyudhāni ca |
prapetuḥ sarvato digbhyaḥ pradigbhyaścārjunaṃ prati || 18 ||
7.29.19
kharoṣṭramahiṣāḥ siṃhā vyāghrāḥ sṛmaracillikāḥ |
ṛkṣāḥ sālāvṛkā gṛdhrāḥ kapayo'tha sarīsṛpāḥ || 19 ||
7.29.20
vividhāni ca rakṣāṃsi kṣudhitānyarjunaṃ prati |
saṃkruddhānyabhyadhāvanta vividhāni vayāṃsi ca || 20 ||
7.29.21
tato divyāstravicchūraḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
visṛjanniṣujālāni sahasā tānyatāḍayat || 21 ||
7.29.22
te hanyamānāḥ śūreṇa pravaraiḥ sāyakairdṛḍhaiḥ |
viruvanto mahārāvānvineśuḥ sarvato hatāḥ || 22 ||
7.29.23
tatastamaḥ prādurabhūdarjunasya rathaṃ prati |
tasmācca tamaso vācaḥ krūrāḥ pārthamabhartsayan || 23 ||
7.29.24
tattamo'streṇa mahatā jyotiṣeṇārjuno'vadhīt |
hate tasmiñjalaughāstu prādurāsanbhayānakāḥ || 24 ||
7.29.25
ambhasastasya nāśārthamādityāstramathārjunaḥ |
prāyuṅktāmbhastatastena prāyaśo'streṇa śoṣitam || 25 ||
7.29.26
evaṃ bahuvidhā māyāḥ saubalasya kṛtāḥ kṛtāḥ |
jaghānāstrabalenāśu prahasannarjunastadā || 26 ||
7.29.27
tathā hatāsu māyāsu trasto'rjunaśarāhataḥ |
apāyājjavanairaśvaiḥ śakuniḥ prākṛto yathā || 27 ||
7.29.28
tato'rjuno'stravicchraiṣṭhyaṃ darśayannātmano'riṣu |
abhyavarṣaccharaugheṇa kauravāṇāmanīkinīm || 28 ||
7.29.29
sā hanyamānā pārthena putrasya tava vāhinī |
dvaidhībhūtā mahārāja gaṅgevāsādya parvatam || 29 ||
7.29.30
droṇamevānvapadyanta kecittatra mahārathāḥ |
kecidduryodhanaṃ rājannardyamānāḥ kirīṭinā || 30 ||
7.29.31
nāpaśyāma tatastvetatsainyaṃ vai tamasāvṛtam |
gāṇḍīvasya ca nirghoṣaḥ śruto dakṣiṇato mayā || 31 ||
7.29.32
śaṅkhadundubhinirghoṣaṃ vāditrāṇāṃ ca nisvanam |
gāṇḍīvasya ca nirghoṣo vyatikramyāspṛśaddivam || 32 ||
7.29.33
tataḥ punardakṣiṇataḥ saṃgrāmaścitrayodhinām |
suyuddhamarjunasyāsīdahaṃ tu droṇamanvagām || 33 ||
7.29.34
nānāvidhānyanīkāni putrāṇāṃ tava bhārata |
arjuno vyadhamatkāle divīvābhrāṇi mārutaḥ || 34 ||
7.29.35
taṃ vāsavamivāyāntaṃ bhūrivarṣaśaraughiṇam |
maheṣvāsaṃ naravyāghraṃ nograṃ kaścidavārayat || 35 ||
7.29.36
te hanyamānāḥ pārthena tvadīyā vyathitā bhṛśam |
svāneva bahavo jaghnurvidravantastatastataḥ || 36 ||
7.29.37
te'rjunena śarā muktāḥ kaṅkapatrāstanucchidaḥ |
śalabhā iva saṃpetuḥ saṃvṛṇvānā diśo daśa || 37 ||
7.29.38
turagaṃ rathinaṃ nāgaṃ padātimapi māriṣa |
vinirbhidya kṣitiṃ jagmurvalmīkamiva pannagāḥ || 38 ||
7.29.39
na ca dvitīyaṃ vyasṛjatkuñjarāśvanareṣu saḥ |
pṛthagekaśarārugṇā nipetuste gatāsavaḥ || 39 ||
7.29.40
hatairmanuṣyaisturagaiśca sarvataḥ śarābhivṛṣṭairdviradaiśca pātitaiḥ |
tadā śvagomāyubaḍābhināditaṃ vicitramāyodhaśiro babhūva ha || 40 ||
7.29.41
pitā sutaṃ tyajati suhṛdvaraṃ suhṛttathaiva putraḥ pitaraṃ śarāturaḥ |
svarakṣaṇe kṛtamatayastadā janāstyajanti vāhānapi pārthapīḍitāḥ || 41 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit