Mahabharata 7.32: dvātriṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.32
- Language
- Sanskrit
dvātriṃśo'dhyāyaḥ
7.32.1
saṃjaya uvāca |
pūrvamasmāsu bhagneṣu phalgunenāmitaujasā |
droṇe ca moghasaṃkalpe rakṣite ca yudhiṣṭhire || 1 ||
7.32.2
sarve vidhvastakavacāstāvakā yudhi nirjitāḥ |
rajasvalā bhṛśodvignā vīkṣamāṇā diśo daśa || 2 ||
7.32.3
avahāraṃ tataḥ kṛtvā bhāradvājasya saṃmate |
labdhalakṣyaiḥ parairdīnā bhṛśāvahasitā raṇe || 3 ||
7.32.4
ślāghamāneṣu bhūteṣu phalgunasyāmitānguṇān |
keśavasya ca sauhārde kīrtyamāne'rjunaṃ prati |
abhiśastā ivābhūvandhyānamūkatvamāsthitāḥ || 4 ||
7.32.5
tataḥ prabhātasamaye droṇaṃ duryodhano'bravīt |
praṇayādabhimānācca dviṣadvṛddhyā ca durmanāḥ |
śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ saṃrabdho vākyakovidaḥ || 5 ||
7.32.6
nūnaṃ vayaṃ vadhyapakṣe bhavato brahmavittama |
tathā hi nāgrahīḥ prāptaṃ samīpe'dya yudhiṣṭhiram || 6 ||
7.32.7
icchataste na mucyeta cakṣuḥprāpto raṇe ripuḥ |
jighṛkṣato rakṣyamāṇaḥ sāmarairapi pāṇḍavaiḥ || 7 ||
7.32.8
varaṃ dattvā mama prītaḥ paścādvikṛtavānasi |
āśābhaṅgaṃ na kurvanti bhaktasyāryāḥ kathaṃcana || 8 ||
7.32.9
tato'prītastathoktaḥ sa bhāradvājo'bravīnnṛpam |
nārhase mānyathā jñātuṃ ghaṭamānaṃ tava priye || 9 ||
7.32.10
sasurāsuragandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ |
nālaṃ lokā raṇe jetuṃ pālyamānaṃ kirīṭinā || 10 ||
7.32.11
viśvasṛgyatra govindaḥ pṛtanāristathārjunaḥ |
tatra kasya balaṃ krāmedanyatra tryambakātprabhoḥ || 11 ||
7.32.12
satyaṃ tu te bravīmyadya naitajjātvanyathā bhavet |
adyaiṣāṃ pravaraṃ vīraṃ pātayiṣye mahāratham || 12 ||
7.32.13
taṃ ca vyūhaṃ vidhāsyāmi yo'bhedyastridaśairapi |
yogena kenacidrājannarjunastvapanīyatām || 13 ||
7.32.14
na hyajñātamasādhyaṃ vā tasya saṃkhye'sti kiṃcana |
tena hyupāttaṃ balavatsarvajñānamitastataḥ || 14 ||
7.32.15
droṇena vyāhṛte tvevaṃ saṃśaptakagaṇāḥ punaḥ |
āhvayannarjunaṃ saṃkhye dakṣiṇāmabhito diśam || 15 ||
7.32.16
tatrārjunasyātha paraiḥ sārdhaṃ samabhavadraṇaḥ |
tādṛśo yādṛśo nānyaḥ śruto dṛṣṭo'pi vā kvacit || 16 ||
7.32.17
tato droṇena vihito rājanvyūho vyarocata |
caranmadhyaṃdine sūryaḥ pratapanniva durdṛśaḥ || 17 ||
7.32.18
taṃ cābhimanyurvacanātpiturjyeṣṭhasya bhārata |
bibheda durbhidaṃ saṃkhye cakravyūhamanekadhā || 18 ||
7.32.19
sa kṛtvā duṣkaraṃ karma hatvā vīrānsahasraśaḥ |
ṣaṭsu vīreṣu saṃsakto dauḥśāsanivaśaṃ gataḥ || 19 ||
7.32.20
vayaṃ paramasaṃhṛṣṭāḥ pāṇḍavāḥ śokakarśitāḥ |
saubhadre nihate rājannavahāramakurvata || 20 ||
7.32.21
dhṛtarāṣṭra uvāca |
putraṃ puruṣasiṃhasya saṃjayāprāptayauvanam |
raṇe vinihataṃ śrutvā bhṛśaṃ me dīryate manaḥ || 21 ||
7.32.22
dāruṇaḥ kṣatradharmo'yaṃ vihito dharmakartṛbhiḥ |
yatra rājyepsavaḥ śūrā bāle śastramapātayan || 22 ||
7.32.23
bālamatyantasukhinaṃ vicarantamabhītavat |
kṛtāstrā bahavo jaghnurbrūhi gāvalgaṇe katham || 23 ||
7.32.24
bibhitsatā rathānīkaṃ saubhadreṇāmitaujasā |
vikrīḍitaṃ yathā saṃkhye tanmamācakṣva saṃjaya || 24 ||
7.32.25
saṃjaya uvāca |
yanmāṃ pṛcchasi rājendra saubhadrasya nipātanam |
tatte kārtsnyena vakṣyāmi śṛṇu rājansamāhitaḥ |
vikrīḍitaṃ kumāreṇa yathānīkaṃ bibhitsatā || 25 ||
7.32.26
dāvāgnyabhiparītānāṃ bhūrigulmatṛṇadrume |
vanaukasāmivāraṇye tvadīyānāmabhūdbhayam || 26 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit