Mahabharata 7.36: ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.36
- Language
- Sanskrit
ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
7.36.1
saṃjaya uvāca |
tāṃ prabhagnāṃ camūṃ dṛṣṭvā saubhadreṇāmitaujasā |
duryodhano bhṛśaṃ kruddhaḥ svayaṃ saubhadramabhyayāt || 1 ||
7.36.2
tato rājānamāvṛttaṃ saubhadraṃ prati saṃyuge |
dṛṣṭvā droṇo'bravīdyodhānparyāpnuta narādhipam || 2 ||
7.36.3
purābhimanyurlakṣyaṃ naḥ paśyatāṃ hanti vīryavān |
tamādravata mā bhaiṣṭa kṣipraṃ rakṣata kauravam || 3 ||
7.36.4
tataḥ kṛtajñā balinaḥ suhṛdo jitakāśinaḥ |
trāsyamānā bhayādvīraṃ parivavrustavātmajam || 4 ||
7.36.5
droṇo drauṇiḥ kṛpaḥ karṇaḥ kṛtavarmā ca saubalaḥ |
bṛhadbalo madrarājo bhūrirbhūriśravāḥ śalaḥ || 5 ||
7.36.6
pauravo vṛṣasenaśca visṛjantaḥ śitāñśarān |
saubhadraṃ śaravarṣeṇa mahatā samavākiran || 6 ||
7.36.7
saṃmohayitvā tamatha duryodhanamamocayan |
āsyādgrāsamivākṣiptaṃ mamṛṣe nārjunātmajaḥ || 7 ||
7.36.8
tāñśaraugheṇa mahatā sāśvasūtānmahārathān |
vimukhīkṛtya saubhadraḥ siṃhanādamathānadat || 8 ||
7.36.9
tasya nādaṃ tataḥ śrutvā siṃhasyevāmiṣaiṣiṇaḥ |
nāmṛṣyanta susaṃrabdhāḥ punardroṇamukhā rathāḥ || 9 ||
7.36.10
ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣa |
vyasṛjanniṣujālāni nānāliṅgāni saṃghaśaḥ || 10 ||
7.36.11
tānyantarikṣe ciccheda pautrastava śitaiḥ śaraiḥ |
tāṃścaiva prativivyādha tadadbhutamivābhavat || 11 ||
7.36.12
tataste kopitāstena śarairāśīviṣopamaiḥ |
parivavrurjighāṃsantaḥ saubhadramapalāyinam || 12 ||
7.36.13
samudramiva paryastaṃ tvadīyaṃ tadbalārṇavam |
abhimanyurdadhāraiko veleva makarālayam || 13 ||
7.36.14
śūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ nighnatāmitaretaram |
abhimanyoḥ pareṣāṃ ca nāsītkaścitparāṅmukhaḥ || 14 ||
7.36.15
tasmiṃstu ghore saṃgrāme vartamāne bhayaṃkare |
duḥsaho navabhirbāṇairabhimanyumavidhyata || 15 ||
7.36.16
duḥśāsano dvādaśabhiḥ kṛpaḥ śāradvatastribhiḥ |
droṇastu saptadaśabhiḥ śarairāśīviṣopamaiḥ || 16 ||
7.36.17
viviṃśatistu viṃśatyā kṛtavarmā ca saptabhiḥ |
bṛhadbalastathāṣṭābhiraśvatthāmā ca saptabhiḥ || 17 ||
7.36.18
bhūriśravāstribhirbāṇairmadreśaḥ ṣaḍbhirāśugaiḥ |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ śakunistribhirduryodhano nṛpaḥ || 18 ||
7.36.19
sa tu tānprativivyādha tribhistribhirajihmagaiḥ |
nṛtyanniva mahārāja cāpahastaḥ pratāpavān || 19 ||
7.36.20
tato'bhimanyuḥ saṃkruddhastāpyamānastavātmajaiḥ |
vidarśayanvai sumahacchikṣaurasakṛtaṃ balam || 20 ||
7.36.21
garuḍānilaraṃhobhiryanturvākyakarairhayaiḥ |
dāntairaśmakadāyādaṃ tvaramāṇo'bhyahārayat |
vivyādha cainaṃ daśabhirbāṇaistiṣṭheti cābravīt || 21 ||
7.36.22
tasyābhimanyurdaśabhirbāṇaiḥ sūtaṃ hayāndhvajam |
bāhū dhanuḥ śiraścorvyāṃ smayamāno'bhyapātayat || 22 ||
7.36.23
tatastasminhate vīre saubhadreṇāśmakeśvare |
saṃcacāla balaṃ sarvaṃ palāyanaparāyaṇam || 23 ||
7.36.24
tataḥ karṇaḥ kṛpo droṇo drauṇirgāndhārarāṭśalaḥ |
śalyo bhūriśravāḥ krāthaḥ somadatto viviṃśatiḥ || 24 ||
7.36.25
vṛṣasenaḥ suṣeṇaśca kuṇḍabhedī pratardanaḥ |
vṛndārako lalitthaśca prabāhurdīrghalocanaḥ |
duryodhanaśca saṃkruddhaḥ śaravarṣairavākiran || 25 ||
7.36.26
so'tikruddho maheṣvāsairabhimanyurajihmagaiḥ |
śaramādatta karṇāya parakāyāvabhedanam || 26 ||
7.36.27
tasya bhittvā tanutrāṇaṃ dehaṃ nirbhidya cāśugaḥ |
prāviśaddharaṇīṃ rājanvalmīkamiva pannagaḥ || 27 ||
7.36.28
sa tenātiprahāreṇa vyathito vihvalanniva |
saṃcacāla raṇe karṇaḥ kṣitikampe yathācalaḥ || 28 ||
7.36.29
athānyairniśitairbāṇaiḥ suṣeṇaṃ dīrghalocanam |
kuṇḍabhediṃ ca saṃkruddhastribhistrīnavadhīdbalī || 29 ||
7.36.30
karṇastaṃ pañcaviṃśatyā nārācānāṃ samarpayat |
aśvatthāmā ca viṃśatyā kṛtavarmā ca saptabhiḥ || 30 ||
7.36.31
sa śarārditasarvāṅgaḥ kruddhaḥ śakrātmajātmajaḥ |
vicarandṛśyate sainye pāśahasta ivāntakaḥ || 31 ||
7.36.32
śalyaṃ ca bāṇavarṣeṇa samīpasthamavākirat |
udakrośanmahābāhustava sainyāni bhīṣayan || 32 ||
7.36.33
tataḥ sa viddho'stravidā marmabhidbhirajihmagaiḥ |
śalyo rājanrathopasthe niṣasāda mumoha ca || 33 ||
7.36.34
taṃ hi viddhaṃ tathā dṛṣṭvā saubhadreṇa yaśasvinā |
saṃprādravaccamūḥ sarvā bhāradvājasya paśyataḥ || 34 ||
7.36.35
prekṣantastaṃ mahābāhuṃ rukmapuṅkhaiḥ samāvṛtam |
tvadīyāśca palāyante mṛgāḥ siṃhārditā iva || 35 ||
7.36.36
sa tu raṇayaśasābhipūjyamānaḥ pitṛsuracāraṇasiddhayakṣasaṃghaiḥ |
avanitalagataiśca bhūtasaṃghairativibabhau hutabhugyathājyasiktaḥ || 36 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
Linked texts (4)
- The Social and Military Position of the Ruling Caste in Ancient India, as Represented by the Sanskrit Epic — E. W. Hopkins, English
- The Great Epic of India: Its Character and Origin — E. W. Hopkins, English
- Social and Rural Economy of Northern India, cir. 600 B.C.–200 A.D. — Atindranath Bose, English
- Epic Mythology — Edward Washburn Hopkins, English