Mahabharata 7.45: pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.45
- Language
- Sanskrit
pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
7.45.1
dhṛtarāṣṭra uvāca |
yathā vadasi me sūta ekasya bahubhiḥ saha |
saṃgrāmaṃ tumulaṃ ghoraṃ jayaṃ caiva mahātmanaḥ || 1 ||
7.45.2
aśraddheyamivāścaryaṃ saubhadrasyātha vikramam |
kiṃ tu nātyadbhutaṃ teṣāṃ yeṣāṃ dharmo vyapāśrayaḥ || 2 ||
7.45.3
duryodhane'tha vimukhe rājaputraśate hate |
saubhadre pratipattiṃ kāṃ pratyapadyanta māmakāḥ || 3 ||
7.45.4
saṃjaya uvāca |
saṃśuṣkāsyāścalannetrāḥ prasvinnā lomaharṣiṇaḥ |
palāyanakṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye || 4 ||
7.45.5
hatānbhrātṝnpitṝnputrānsuhṛtsaṃbandhibāndhavān |
utsṛjyotsṛjya samiyustvarayanto hayadvipān || 5 ||
7.45.6
tānprabhagnāṃstathā dṛṣṭvā droṇo drauṇirbṛhadbalaḥ |
kṛpo duryodhanaḥ karṇaḥ kṛtavarmātha saubalaḥ || 6 ||
7.45.7
abhidrutāḥ susaṃkruddhāḥ saubhadramaparājitam |
te'pi pautreṇa te rājanprāyaśo vimukhīkṛtāḥ || 7 ||
7.45.8
ekastu sukhasaṃvṛddho bālyāddarpācca nirbhayaḥ |
iṣvastravinmahātejā lakṣmaṇo''rjunimabhyayāt || 8 ||
7.45.9
tamanvagevāsya pitā putragṛddhī nyavartata |
anu duryodhanaṃ cānye nyavartanta mahārathāḥ || 9 ||
7.45.10
taṃ te'bhiṣiṣicurbāṇairmeghā girimivāmbubhiḥ |
sa ca tānpramamāthaiko viṣvagvāto yathāmbudān || 10 ||
7.45.11
pautraṃ tu tava durdharṣaṃ lakṣmaṇaṃ priyadarśanam |
pituḥ samīpe tiṣṭhantaṃ śūramudyatakārmukam || 11 ||
7.45.12
atyantasukhasaṃvṛddhaṃ dhaneśvarasutopamam |
āsasāda raṇe kārṣṇirmatto mattamiva dvipam || 12 ||
7.45.13
lakṣmaṇena tu saṃgamya saubhadraḥ paravīrahā |
śaraiḥ suniśitaistīkṣṇairbāhvorurasi cārpitaḥ || 13 ||
7.45.14
saṃkruddho vai mahābāhurdaṇḍāhata ivoragaḥ |
pautrastava mahārāja tava pautramabhāṣata || 14 ||
7.45.15
sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ loko amuṃ lokaṃ gamiṣyasi |
paśyatāṃ bāndhavānāṃ tvāṃ nayāmi yamasādanam || 15 ||
7.45.16
evamuktvā tato bhallaṃ saubhadraḥ paravīrahā |
udbabarha mahābāhurnirmuktoragasaṃnibham || 16 ||
7.45.17
sa tasya bhujanirmukto lakṣmaṇasya sudarśanam |
sunasaṃ subhru keśāntaṃ śiro'hārṣītsakuṇḍalam |
lakṣmaṇaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hā hetyuccukruśurjanāḥ || 17 ||
7.45.18
tato duryodhanaḥ kruddhaḥ priye putre nipātite |
hatainamiti cukrośa kṣatriyānkṣatriyarṣabhaḥ || 18 ||
7.45.19
tato droṇaḥ kṛpaḥ karṇo droṇaputro bṛhadbalaḥ |
kṛtavarmā ca hārdikyaḥ ṣaḍrathāḥ paryavārayan || 19 ||
7.45.20
sa tānviddhvā śitairbāṇairvimukhīkṛtya cārjuniḥ |
vegenābhyapatatkruddhaḥ saindhavasya mahadbalam || 20 ||
7.45.21
āvavrustasya panthānaṃ gajānīkena daṃśitāḥ |
kaliṅgāśca niṣādāśca krāthaputraśca vīryavān |
tatprasaktamivātyarthaṃ yuddhamāsīdviśāṃ pate || 21 ||
7.45.22
tatastatkuñjarānīkaṃ vyadhamaddhṛṣṭamārjuniḥ |
yathā vivānnityagatirjaladāñśataśo'mbare || 22 ||
7.45.23
tataḥ krāthaḥ śaravrātairārjuniṃ samavākirat |
athetare saṃnivṛttāḥ punardroṇamukhā rathāḥ |
paramāstrāṇi dhunvānāḥ saubhadramabhidudruvuḥ || 23 ||
7.45.24
tānnivāryārjunirbāṇaiḥ krāthaputramathārdayat |
śaraugheṇāprameyeṇa tvaramāṇo jighāṃsayā || 24 ||
7.45.25
sadhanurbāṇakeyūrau bāhū samukuṭaṃ śiraḥ |
chatraṃ dhvajaṃ niyantāramaśvāṃścāsya nyapātayat || 25 ||
7.45.26
kulaśīlaśrutabalaiḥ kīrtyā cāstrabalena ca |
yukte tasminhate vīrāḥ prāyaśo vimukhābhavan || 26 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit