Mahabharata 7.47: saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.47
- Language
- Sanskrit
saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
7.47.1
saṃjaya uvāca |
sa karṇaṃ karṇinā karṇe punarvivyādha phālguniḥ |
śaraiḥ pañcāśatā cainamavidhyatkopayanbhṛśam || 1 ||
7.47.2
prativivyādha rādheyastāvadbhiratha taṃ punaḥ |
sa tairācitasarvāṅgo bahvaśobhata bhārata || 2 ||
7.47.3
karṇaṃ cāpyakarotkruddho rudhirotpīḍavāhinam |
karṇo'pi vibabhau śūraḥ śaraiścitro'sṛgāplutaḥ || 3 ||
7.47.4
tāvubhau śaracitrāṅgau rudhireṇa samukṣitau |
babhūvaturmahātmānau puṣpitāviva kiṃśukau || 4 ||
7.47.5
atha karṇasya sacivānṣaṭśūrāṃścitrayodhinaḥ |
sāśvasūtadhvajarathānsaubhadro nijaghāna ha || 5 ||
7.47.6
athetarānmaheṣvāsāndaśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ |
pratyavidhyadasaṃbhrāntastadadbhutamivābhavat || 6 ||
7.47.7
māgadhasya punaḥ putraṃ hatvā ṣaḍbhirajihmagaiḥ |
sāśvaṃ sasūtaṃ taruṇamaśvaketumapātayat || 7 ||
7.47.8
mārtikāvatakaṃ bhojaṃ tataḥ kuñjaraketanam |
kṣurapreṇa samunmathya nanāda visṛjañśarān || 8 ||
7.47.9
tasya dauḥśāsanirviddhvā caturbhiścaturo hayān |
sūtamekena vivyādha daśabhiścārjunātmajam || 9 ||
7.47.10
tato dauḥśāsaniṃ kārṣṇirviddhvā saptabhirāśugaiḥ |
saṃrambhādraktanayano vākyamuccairathābravīt || 10 ||
7.47.11
pitā tavāhavaṃ tyaktvā gataḥ kāpuruṣo yathā |
diṣṭyā tvamapi jānīṣe yoddhuṃ na tvadya mokṣyase || 11 ||
7.47.12
etāvaduktvā vacanaṃ karmāraparimārjitam |
nārācaṃ visasarjāsmai taṃ drauṇistribhirācchinat || 12 ||
7.47.13
tasyārjunirdhvajaṃ chittvā śalyaṃ tribhiratāḍayat |
taṃ śalyo navabhirbāṇairgārdhrapatrairatāḍayat || 13 ||
7.47.14
tasyārjunirdhvajaṃ chittvā ubhau ca pārṣṇisārathī |
taṃ vivyādhāyasaiḥ ṣaḍbhiḥ so'pakrāmadrathāntaram || 14 ||
7.47.15
śatruṃjayaṃ candraketuṃ meghavegaṃ suvarcasam |
sūryabhāsaṃ ca pañcaitānhatvā vivyādha saubalam || 15 ||
7.47.16
taṃ saubalastribhirviddhvā duryodhanamathābravīt |
sarva enaṃ pramathnīmaḥ puraikaikaṃ hinasti naḥ || 16 ||
7.47.17
athābravīttadā droṇaṃ karṇo vaikartano vṛṣā |
purā sarvānpramathnāti brūhyasya vadhamāśu naḥ || 17 ||
7.47.18
tato droṇo maheṣvāsaḥ sarvāṃstānpratyabhāṣata |
asti vo'syāntaraṃ kaścitkumārasya prapaśyati || 18 ||
7.47.19
anvasya pitaraṃ hyadya carataḥ sarvatodiśam |
śīghratāṃ narasiṃhasya pāṇḍaveyasya paśyata || 19 ||
7.47.20
dhanurmaṇḍalamevāsya rathamārgeṣu dṛśyate |
saṃdadhānasya viśikhāñśīghraṃ caiva vimuñcataḥ || 20 ||
7.47.21
ārujanniva me prāṇānmohayannapi sāyakaiḥ |
praharṣayati mā bhūyaḥ saubhadraḥ paravīrahā || 21 ||
7.47.22
ati mā nandayatyeṣa saubhadro vicaranraṇe |
antaraṃ yasya saṃrabdhā na paśyanti mahārathāḥ || 22 ||
7.47.23
asyato laghuhastasya diśaḥ sarvā maheṣubhiḥ |
na viśeṣaṃ prapaśyāmi raṇe gāṇḍīvadhanvanaḥ || 23 ||
7.47.24
atha karṇaḥ punardroṇamāhārjuniśarārditaḥ |
sthātavyamiti tiṣṭhāmi pīḍyamāno'bhimanyunā || 24 ||
7.47.25
tejasvinaḥ kumārasya śarāḥ paramadāruṇāḥ |
kṣiṇvanti hṛdayaṃ me'dya ghorāḥ pāvakatejasaḥ || 25 ||
7.47.26
tamācāryo'bravītkarṇaṃ śanakaiḥ prahasanniva |
abhedyamasya kavacaṃ yuvā cāśuparākramaḥ || 26 ||
7.47.27
upadiṣṭā mayā asya pituḥ kavacadhāraṇā |
tāmeṣa nikhilāṃ vetti dhruvaṃ parapuraṃjayaḥ || 27 ||
7.47.28
śakyaṃ tvasya dhanuśchettuṃ jyāṃ ca bāṇaiḥ samāhitaiḥ |
abhīśavo hayāścaiva tathobhau pārṣṇisārathī || 28 ||
7.47.29
etatkuru maheṣvāsa rādheya yadi śakyate |
athainaṃ vimukhīkṛtya paścātpraharaṇaṃ kuru || 29 ||
7.47.30
sadhanuṣko na śakyo'yamapi jetuṃ surāsuraiḥ |
virathaṃ vidhanuṣkaṃ ca kuruṣvainaṃ yadīcchasi || 30 ||
7.47.31
tadācāryavacaḥ śrutvā karṇo vaikartanastvaran |
asyato laghuhastasya pṛṣatkairdhanurācchinat || 31 ||
7.47.32
aśvānasyāvadhīdbhojo gautamaḥ pārṣṇisārathī |
śeṣāstu chinnadhanvānaṃ śaravarṣairavākiran || 32 ||
7.47.33
tvaramāṇāstvarākāle virathaṃ ṣaṇmahārathāḥ |
śaravarṣairakaruṇā bālamekamavākiran || 33 ||
7.47.34
sa chinnadhanvā virathaḥ svadharmamanupālayan |
khaḍgacarmadharaḥ śrīmānutpapāta vihāyasam || 34 ||
7.47.35
mārgaiḥ sa kaiśikādyaiśca lāghavena balena ca |
ārjunirvyacaradvyomni bhṛśaṃ vai pakṣirāḍiva || 35 ||
7.47.36
mayyeva nipatatyeṣa sāsirityūrdhvadṛṣṭayaḥ |
vivyadhustaṃ maheṣvāsāḥ samare chidradarśinaḥ || 36 ||
7.47.37
tasya droṇo'cchinanmuṣṭau khaḍgaṃ maṇimayatsarum |
rādheyo niśitairbāṇairvyadhamaccarma cottamam || 37 ||
7.47.38
vyasicarmeṣupūrṇāṅgaḥ so'ntarikṣātpunaḥ kṣitim |
āsthitaścakramudyamya droṇaṃ kruddho'bhyadhāvata || 38 ||
7.47.39
sa cakrareṇūjjvalaśobhitāṅgo babhāvatīvonnatacakrapāṇiḥ |
raṇe'bhimanyuḥ kṣaṇadāsubhadraḥ sa vāsubhadrānukṛtiṃ prakurvan || 39 ||
7.47.40
srutarudhirakṛtaikarāgavaktro bhrukuṭipuṭākuṭilo'tisiṃhanādaḥ |
prabhuramitabalo raṇe'bhimanyurnṛpavaramadhyagato bhṛśaṃ vyarājat || 40 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit